Романтикалық балет: 19 ғасырдағы Париж мен Лондон опера балеттерінде пайда болған, өнер мен әдебиеттің романтизм идеяларымен шабыттанған би түрі. Негізгі бишілер мен балеттер туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Би түрі
Type of dance
Романтикалық балет негізінен балет өнеріндегі бір дәуірмен анықталады, онда өнер мен әдебиеттегі романтизм идеялары балеттерді жасауға ықпал етті. Бұл дәуір XIX ғасырдың басында және ортасында, негізінен Париж опера балетінің Théâtre de l'Académie Royale de Musique сахнасында және Лондондағы Корольдік академия театрында болды. Ол 1827 жылы Парижде балерина Мари Тальонидің «Силфида» балетіндегі дебютімен басталды деп есептеледі және 1845 жылы Лондонда балетмейстер Жюль Перро қойған «Pas de Quatre» дивертисментінің премьерасымен шыңына жетті. Романтикалық балет бірден аяқталып, емес, бірте-бірте төмендеді. Артур Сент-Леонның 1870 жылғы «Коппелия» балеті Романтикалық балеттің соңғы туындысы саналады. Романтикалық балет үш негізгі кезеңнен өтті деп саналады: 1830-1840 жылдардағы өркендеу кезеңі, 1850-1880 жылдардағы құлдырау кезеңі және Диагилевке дейінгі 1890 жылдардағы қайта жандану кезеңі. Әр кезең нақты стильделген балеттермен байланысты. Осы дәуірде пуанттық техниканың дамуы, әлі де қарапайым деңгейде болса да, балеринаға деген адамдардың көзқарасына зор әсер етті. Осы кезеңдегі көптеген литографияларда ол тік тұрып, тек еңбаш ұшында жүзіп тұрғандай көрінеді. Бұл салмақсыздық идеясы «Силфида» және «Жизель» сияқты балеттерде, сондай-ақ Карлотта Гризидің «Ла Пери» балетіндегі әйгілі секірісінде пайдаланылды. Романтикалық балетті ерекшелендіретін басқа да ерекшеліктер – сценарийшінің немесе автордың хореографтан бөлек болуы, сондай-ақ 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басындағы балетке тән пастишкеге қарағанда арнайы жазылған музыканы пайдалану. Газ шамдарының пайда болуы біртіндеп өзгерістер жасауға және жұмсақ жарығымен көптеген балеттердің құпиялылығын арттыруға мүмкіндік берді. Иллюзия сымдар мен жасырын есіктерді кеңінен пайдалану арқылы көбейді. Сонымен қатар, туль матасын өндірудегі техникалық жетістіктер романтикалық пачканың танымалдылығын арттырды, бұл костюм осы дәуірдің символына айналды.
The Romantic ballet is defined primarily by an era in ballet in which the ideas of Romanticism in art and literature influenced the creation of ballets. The era occurred during the early to mid 19th century primarily at the Théâtre de l'Académie Royale de Musique of the Paris Opera Ballet and Her Majesty's Theatre in London. It is typically considered to have begun with the 1827 début in Paris of the ballerina Marie Taglioni in the ballet La Sylphide, and to have reached its zenith with the premiere of the divertissement Pas de Quatre staged by the Ballet Master Jules Perrot in London in 1845. The Romantic ballet had no immediate end, but rather a slow decline. Arthur Saint Léon's 1870 ballet Coppélia is considered to be the last work of the Romantic Ballet. Romantic ballet is believed to have been experienced in three main phases: The zenith phase from 1830 1840, the decline phase from 1850 1880, and the revival phase in the 1890s prior to Diaghilev. Each phase is synonymous with the production of a few specifically stylized ballets. During this era, the development of pointework, although still at a fairly basic stage, profoundly affected people's perception of the ballerina. Many lithographs of the period show her virtually floating, poised only on the tip of a toe. This idea of weightlessness was capitalised on in ballets such as La Sylphide and Giselle, and the famous leap apparently attempted by Carlotta Grisi in La Péri. Other features which distinguished Romantic ballet were the separate identity of the scenarist or author from the choreographer, and the use of specially written music as opposed to a pastiche typical of the ballet of the late 18th and early 19th centuries. The invention of gas lighting enabled gradual changes and enhanced the mysteriousness of many ballets with its softer gleam. Illusion became more diverse with wires and trap doors being widely used. Additionally, technical advancements in production of tulle facilitated the popularization of romantic tutus, a costume that became synonymous with the era.
Балеринаға табынушылық
Романтизм дәуірі балетте ер адамдардың басымдығын басып, балеринаның балеттің орталық тұлғасы ретінде көтерілуімен белгіленді. Шебер бишілерге әрқашан құрмет көрсетілген, бірақ балериналарды жұлдыз деңгейіне көтеру, әсіресе әйел орындаушылардың бейнесі идеалданған және объектілеуге ұшыраған XIX ғасырда кеңінен таралды. Мари Тальони лирикалық өнерімен жоғары бағаланған, Романтизм дәуірінің балеринасының үлгісіне айналды. Романтизм дәуірінің балериналарының би стилі жұмсақ, дөңгелек қолдармен және дене жоғарғы бөлігінің алға қарай еңкейіп тұруымен сипатталды. Бұл әйелге гүлдейтін, нәзік келбетті сыңар көрініс берді. Жаңа тутудың ұзындығы мен техникалық шеберліктің артуына байланысты аяқ қозғалыстары күрделене түсті. Мари Тальони, Карлотта Гризи, Люсиль Гран, Фанни Серрито, Паулин Леру және Фанни Эсслер – осы дәуірдегі маңызды балериналардың қатарында болды. Көптеген балеттердің сюжеттерінде рухтар – сильфидалар, вилилер және әруақтар басты рөлде болды. Олар өлдік ерлердің жүректерін және сезімдерін бағындырып, оларға нағыз өмірде бақытты болуға мүмкіндік бермейтін. Балериналардың шеберлігі артып келе жатқанда, еркек бишілер, әсіресе Парижде сирек кездесті (дегенмен, Дания сияқты Еуропаның басқа аймақтарында олар жиі кездесетін). Бұл еркек рөлдерін ойнайтын әйел бишілердің – травести бишілердің пайда болуына әкелді. Травести биі романтизм дәуірінен бұрын да болған, бірақ көбінесе пантомима мен жүріс-тұрыс (маршеуз) сахналарында қолданылған. Енді бұл мамандық жоғары мәртебеге ие болды, және көптеген балериналар травести биі арқылы танымал атанды. Фанни Эсслер мен оның қарындасы екеуі де травести рөлдерін орындады. Ең танымал травести бишісі – Евгения Фиокре болды, ол Коппелиядағы Франц рөлін алғаш орындаған және бірқатар балерина рөлдерін сомдаған биші.
The Romantic era marked the rise of the ballerina as a central part of ballet, where previously men had dominated performances. There had always been admiration for superior dancers, but elevating ballerinas to the level of celebrity came into its own in the nineteenth century, especially as female performers became idealized and objectified. Marie Taglioni became the prototypical Romantic ballerina, praised highly for her lyricism. The movement style for Romantic ballerinas was characterized by soft, rounded arms and a forward tilt in the upper body. This gave the woman a flowery, willowy look. Leg movements became more elaborate due to the new tutu length and rising standards of technical proficiency. Important Romantic ballerinas included Marie Taglioni, Carlotta Grisi, Lucille Grahn, Fanny Cerrito, Pauline Leroux and Fanny Elssler. The plots of many ballets were dominated by spirit women—sylphs, wilis, and ghosts, who enslaved the hearts and senses of mortal men and made it impossible for them to live happily in the real world. While ballerinas became increasingly virtuosic, male dancers became scarce, particularly in Paris (although they were still common in other European areas, such as Denmark). This led to the rise of the female travesty dancer a female dancer who played male roles. While travesty dancing had existed prior to the romantic period it was generally used in tableau and walk on (marcheuse) parts. Now it became a high status occupation, and a number of prima ballerinas made their names by dancing en travestie. Fanny Elssler and her sister both played travesty parts. The most well known travesty dancer was Eugénie Fiocre, who was the first dancer to play Frantz in Coppélia, as well as a number of ballerina roles.
Романтикалық дәуірдегі әйелдік
Романтикалық дәуірдің балеттері көбінесе ер адамдар жазып, хореографиялағандықтан, осы балеттердегі әйелдердің рөлі романтикалық көзқарас пен әйелдердің жалпы әлеуметтік статусын көрсетеді. Әйелдердің сезімталдығы мен тазалығына баса назар аудару, үстін жіберілген және жеңіл кейіпкерлер арқылы ерлердің қарама-қарсы жынысты қорғау және пайдалану ниеттерін аңғартуға болады. Романтикалық дәуірде әйел-сиқыршы рөлі кең таралған, ал ер-сиқыршылардың рөлінен әлдеқайда көп болды. Романтизм дәуірі сұлулыққа және әйелдіктің сексуалдық және рухани жақтарының құпиялы қарама-қайшылығына құмар болды. Балетте әйелдердің маңызы артқанмен, әйелдер әлеуметтік тұрғыдан көп пайда көрмеді, себебі дәуір әлі де кеңінен қабылданған патриархалдық көзқарастармен сипатталды. Сахнадағы идеалданған әйелдер мен олар үшін өлуге дайын ерлердің бейнесінен туындап, жас бишілер романтикалық сюжеттер арқылы қалыптасқан әйелдік идеалды сақтауға ұмтылған ерлердің құрбаны болды.
The ballets of the Romantic era were largely written and choreographed by men, thus the role of women in these ballets is largely reflective of the Romantic view and status of women in general. Emphasis on the sensuality and innocence of women through the roles of supernatural and weightless characters revealed the desire of men to both protect and exploit the opposite sex. The role of the female enchanter was a staple of the romantic era and it greatly outnumbered the roles of male enchanters in ballets. The Romantic age was consumed with beauty and the mysterious dichotomy of the sexual and spiritual facets of femininity. Despite the growing importance of females in ballet, women benefitted little socially, as the era was still defined by widely accepted patriarchal notions. As a result of the idealized women presented on stage and the men in the plots willing to die for them, young dancers often found themselves to be exploited by men in society who wished to preserve the idea of femininity they were presented through romantic storylines.
Романтикалық туту
Романтикалық балеринаның костюмі – романтикалық туту болды. Бұл толтырмадан жасалған, көп қабатты, ақ түсті юбка еді. Балерина тутумен бірге ақ корсет киген. Романтикалық балеттердің екінші әрекеттерінде, рухани әлемді бейнелейтін кезеңдерде, балет корпусы сахнаға романтикалық туту киіп шықты, осыдан "ақ әрекет" немесе "балет блан" термині пайда болды. Романтикалық балеттерде газ шамдары мен романтикалық тутудың қолданылуы сол дәуірдегі көрермендерде бір қызық сезім тудырды, себебі бишілердің аяқтарының сылуэті жұқа мата арқылы көрінетін еді. 19 ғасырға дейін тюль қолмен тоқылған, демек әрбір костюмды жасау көп уақытты алып, қымбатқа бағаланған. 1808 жылы бобинет тігіс машинасының ойлап табылуы тюль өндірісін жеңілдетіп, дәуірдің ерекше стилін құрайтын романтикалық костюмдерді көптеп шығаруға мүмкіндік берді. Романтизм дәуірінің соңында тутудың пішіні романтикалық тутудың кең юбкасынан классикалық тутуға тән қысқа және қатаң юбкаға өзгерді. Тутудың қысқаруы балеттегі қимылдардың күрделілігі мен қиындығының артуымен байланысты болды. 1870 жылдары тутудың ұзындығы тізеге дейін жетіп, кейін бишінің тізесінен жоғарыға дейін өзгерді. 1870 жылдардың соңында Чайковскийдің "Аққу көлі" атты балеті одан да қысқа тутумен дебют жасады, оның жазық, кең пішінін сақтау үшін шеңберлер мен 10 қабат тор қолданылды. Классикалық туту көп ұзамай ең танымал юбка пішініне айналды, оны басты балериналар өздерінің шеберлігі мен күшін көрсету үшін пайдаланды.
The costume for the Romantic ballerina was the romantic tutu. This was a full, white, multi layered skirt made of tulle. The ballerina wore a white bodice with the tutu. In the second acts of Romantic ballets, representing the spiritual realm, the corps de ballet appeared on stage in Romantic tutus, giving rise to the term "white act" or ballet blanc. The inclusion of gas lights and the romantic tutu in romantic ballets resulted in a sense of eeriness among theatergoers of the era due to the revelation of the dancer’s silhouetted legs through the thin fabric. Prior to the 19th century tulle was hand woven, meaning the creation of each costume was time consuming and costly. The invention of the bobbinet machine in 1808 streamlined the production of tulle, allowing for larger scale production of the romantic costumes that construct the era’s signature look. The end of the Romantic era saw a shift in the shape of tutu from the bell shaped full skirt of the romantic tutu to the short and stiff skirt that characterized the classical tutu. The shortening of the tutu came as a direct result of the increasing intricacy and difficulty of ballet steps. By the 1870s, the length of tutu had changed from mid calf to above the dancer's knee. Tchaikovsky’s Swan Lake in the late 1870s debuted an even shorter tutu, built with hoops and 10 layers of netting to maintain its flat, wide shape. The classical tutu soon became the most well known shape of skirt, used by prima ballerinas to show off their skill and strength.
Тоқ аяқ киім
Романтикалық дәуірде бишілер алғаш рет сабақтары мен қойылымдарында көрермендерді таң қалдыруға арналған қарапайым позалар мен тәсілдерден өзгеше, pointe жұмысын қолдана бастады. Pointe туфлі бастапқыда бишінің ауада қалқып жүргендей әсерін беру үшін жасалған. Pointe туфліні сахнада алғаш рет Мари Тальони "Силфида" қойылымында киген. Қазіргі заманғы pointe туфлінің берік табаны мен алдыңғы бөлігіне қарағанда, Тальонидің pointe туфлілері сол дәуірдегі балет туфлілері болды, олардың шеттері мен ұштарына саусақтарға қосымша жұмсақтық беру үшін қосымша тігістер жасалған. Туфлінің жеткіліксіз тіреуіне байланысты балериналар ұзақ уақыт бойы саусақтарымен тұра алмады.
The Romantic era marks the first time that dancers began to incorporate pointe work into their classwork and performances beyond the elementary poses and tricks meant to dazzle the eyes of an audience. Pointe shoes were initially implemented to give the effect of the dancer floating. The first use of pointe shoes in performance is attributed to Marie Taglioni in La Sylphide. Contrary to the hard shank and box of modern pointe shoes, Taglioni’s pointe shoes were the typical ballet shoes of the era with extra darning around the side and tips of the shoes to create extra padding for her toes. Due to the lack of support in the shoes, ballerina’s could not remain on pointe for long periods of time.
Техника
Барокко дәуірінен романтикалық дәуірге дейінгі балет техникасы қозғалыстың ағымды өзгеруімен сипатталады, Барокко дәуірінің қадамдары жоғалып, жаңаша түсіндірілді. Осы дәуірде балет сабақтарында балериналардың батпақтап билеуі жиі қолданыла бастады, бірақ бұл техника аса революциялық деп есептелмеді. Дәуірден қалған сабақтар туралы жазбаларда батпақтап билеу туралы әдепкі тілмен айтылған, бұл батпақтап билеудің жаңалық емес, бұрынғы балет техникасының табиғи жалғасы деп саналғанын көрсетеді. Сабақтарға батпақтап билеуді енгізумен бірге, ер және әйел бишілердің аяқтарын күшейтуге көбірек мән берілді.
Ballet Technique from the Baroque era to the Romantic era is represented by a fluid shift in movement, with steps from the Baroque era being both lost and reimagined. The era saw pointe work become increasingly prevalent in class work, though the technique was not deemed to be particularly revolutionary. Records of classwork from the era refer to pointe work in a casual manner, indicating that pointe work was believed to be a natural extension of past ballet technique rather than a new phenomenon. With the introduction of pointe work into classes came an increased emphasis on strengthening of the feet for both male and female dancers.
Арнайы әсерлер
Романтикалық балет жаңа театралды эффекттерге, әсіресе газ шамдарына көп қарыз болды. Бұрын театрларды шамдармен жарықтандырған, бірақ газ шамдары жарықты көмектеді және басқа да ұсақ-түйектерді жасауға мүмкіндік берді. Романтикалық киім, балериналар саусақтарының ұштарымен поздау және бишілерді "ұшыру" үшін сымдарды қолдану сияқты эффекттермен бірге, режиссерлер газ шамдарын пайдаланып сахнада керемет көріністер жасады.
Romantic ballet owed much to the new developments in theatre effects, particularly gas lighting. Candles had been previously used to light theatres, but gas lighting allowed for dimming effects and other subtleties. Combined with the effects of the Romantic tutu, ballerinas posing en pointe, and the use of wires to make dancers "fly," directors used gas lighting to create supernatural spectacles on stage.