Кіріспе

Арпад Сзакаситс (1888–1965) – венгр саясаткері, алғаш социал-демократ, кейін коммунист. Ол 1948 жылдан 1950 жылға дейін елдің мемлекет басшысы болды, бұл лауазымды алғаш рет коммунист иеленді. Венгрия Социал-демократиялық партиясының көп жылдық жетекшісі болған ол, оның Венгрия Коммунистік партиясымен бірігіп, Венгрия Жұмысшы Халық партиясын құруды қолдады. Президент Золтан Тильди отставкаға кетуге мәжбүр болғанда, 1948 жылғы 3 тамызда Сзакаситс коммунистердің елді толық бақылауға алуының соңғы кезеңі аясында оның ізбасары болып тағайындалды. 1949 жылы жаңа совет үлгісіндегі Конституция қабылдағаннан кейін президенттік институт Президенттік Кеңеспен алмастырылды, ал Сзакаситс 1949 жылғы 23 тамызда оның төрағасы болып сайланды және 1950 жылғы 26 сәуірге дейін қызмет етті. 1950 жылы, төрағалық міндетін атқарушы ретінде, ол негізсіз айыптамалар бойынша – соғыс қылмыстары, тыңшылық және демократиялық тәртіпті құлатуға жасалған қастандық – тұтқындалып, өмір бойына түрмеге кесілді. 1956 жылғы наурызда босатылды. Ол десталинизация рухында ақталуға ие болды. Венгрия революциясынан кейін коммунистік режимді нығайтуға қатысып, 1958 жылдан бастап Венгрия журналистерінің ұлттық қауымдастығының президенті және парламент депутаты болды. 1960 жылы Ұлттық бейбітшілік кеңесінің президенті болып сайланды, сондай-ақ 1959 жылдан 1963 жылға дейін Дүниежүзілік венгрлер федерациясының президенті қызметін атқарды. Өмірінің соңына дейін Венгрия Социалистік Жұмысшылар партиясының (MSZMP) Орталық комитетінің мүшесі болды. Сзакаситс 40 жылдан астам уақыт бойы эсперантист болды, эсперанто конгрестеріне қатысты және 1959 жылғы Дүниежүзілік эсперанто конгресінің Халықаралық демеушілік комитетінің мүшесі болды.

Жеке өмір

Сзакасиц Эмма Гроссқа (1888–1954) үйленген. Олардың бір ұлы, Дьердь (1916–1985) және бір қызы, Клара (1918–2001) болды. Бірінші әйелі қайтыс болғаннан кейін, ол қайтадан үйленді. Екінші әйелі Мария Терезия Шнайдер болды. Бұл неке балалы болмады. Оның қызы Клара – венгр саясаткері Андрас Шиффердің әжесі, ол «Саясаттың өзгеше болуы мүмкін» саяси партиясын құрған және бір кезде оның басшысы болған.