Кіріспе

Америкалық инвестор және музыкант

Клинтон Банкер Форд (1 наурыз 1913 – 23 қыркүйек 1992) – американдық инвестор, музыкант және өзгермелі жұлдыздарды бақылаумен айналысқан әуесқой астроном.

Тууы және отбасы

Клинтон Банкер Форд 1913 жылдың 1 наурызында Мичиган штатының Энн-Арбор қаласында Уолтер мен Эдит (Банкер) Фордтың ұлы болып дүниеге келді. Фордтың бір інісі, Сильвестр Форд (1906–1956) болды. Форд әулетінің тамыры Нью-Йорк штатының Онеонта қаласынан бастау алып, 1930 жылдарға дейін сол жерде өмір сүрді. Фордтың анасының туған-туыстары Нью-Йорк штатының Овид қаласынан шыққан. Фордтың әкесі Уолтер Мичиган университетінде математика профессоры болған. Фордтың жұлдыздармен алғашқы кездесуі 1927 жылдың тамыз айында болды, ол әкесімен бірге Боулдер, Колорадо штатына АМА жиналысына барды. Осы сәтте Форд өмірінде алғаш рет аспанның көркемдігін таныды.

Жұлдыздармен алғашқы кездесу

1927 жылдың көктемінде профессор Ральф Кертисс Фордқа екі кітап берді: "Аспанның сұлулығы" және "Достық жұлдыздар". Соңғы кітаптың түпнұсқа басылымының артқы жағында AAVSO-дан Уильям Тайлер Олкотттың өзгермелі жұлдыздарды бақылау арқылы астрономия ғылымын дамытуға үлес қосу туралы шақыруы жазылған еді. Форд Олкотттың және AAVSO-ның шақыруын қабылдап, 1927 жылдың 23 қыркүйегінде алғашқы өзгермелі жұлдыз – 184205 R Scuti жұлдызының шамасын 5,3 деп анықтады. Форд 60 000-нан астам өзгермелі жұлдызды бақылап, он бес жасында Америка өзгермелі жұлдызды бақылаушылар қауымдастығының ең жас мүшесі атанды.

Еуропаға сапары

Форд әкесінің демалысына байланысты, он бес жасында Еуропа, Таяу Шығыс және Египетке саяхаттау мүмкіндігіне ие болды. Форд он алтыншы туған күнін Александреттада тойлады. Осы кезде Фордтың басынан өткен оқиғалардың бірі – Ұлы пирамиданың шыңына көтеріліп, оған өзінің есімін қашап салу болды. Форд сонымен қатар бірнеше обсерваторияны, астрономдарды және мұражайларды аралады. Мысалы, ол Лейден университетіндегі 6 дюймдік рефрактор арқылы AAVSO үшін 36 өзгермелі жұлдыздың шамасын анықтады. Кейін ол Париж обсерваториясында қызмет ететін американдық астроном Джордж В. Ричиге барды, онда Ричи Фордқа 300 дюймдік Апалантикалық супертелескопты құру арманы туралы айтты. Бүгінде біз бұл жобаны Ричи-Кретиен телескопы деп білеміз. Форд Париж қаласында Société Astronomique de France қоғамының отырысына да қатысты. Фордтың Еуропадағы астрономиялық саяхаты Гринвич обсерваториясына барып, 31 мамырда "транзит тілігінің астында, бір аяғы 23 сағат 59 минут 59.999 секундта, екіншісі 00 сағат 00 минут 00.001 секундта" тұрып аяқталды.

Орта мектеп және колледж

Еуропадан оралғаннан кейін және орта мектепті бітірген соң, Форд қартайған профессор Эдвин Б. Фросттың Еркес обсерваториясында жұмыс істеді, ішінара Popular Astronomy журналына жазған мақаласының нәтижесінде. Еркесте жұмыс істеген кезінде ол кішкентай телескоптармен өзгермелі жұлдыздарды бақылауға, Еркес архивіндегі AAVSO карталарының көшірмелерін табуға және астрономиялық пластиналарды дамытуды үйренуге мүмкіндік алды. Колледж Фордты Мичиган университетінде оқытты. Онда ол ағылшын тілі мамандығын таңдауға жақын болды және астрономиядан алғашқы курсын екінші курсқа дейін күтті. 1932 жылдың тамыз және қыркүйек айларында Форд 31 тамызда болған толық күн тұтылуын көру үшін Мэн штатына сапар шекті. 1933 жылдың көктемінде Форд оқуына қатысты "ғылымға қайта оралуға" бекінді. Бір жыл өткен соң, ол галактиканың табиғаты жөніндегі Шэпли-Кертис пікірсайысындағы рөлімен танымал профессор Хебер Д. Кертисті өз жетекшісі етіп алды.

Колледжден кейінгі

Ол Екінші дүниежүзілік соғыста АҚШ Әскери-теңіз күштерінде қызмет етті. Кейіннен Коннектикут штатының Стэмфорд қаласындағы Стэмфорд симфониялық оркестрінде скрипкада ойнады. 1966 жылы Итака колледжінің қамқорлар кеңесіне мүше болып сайланды және 1988 жылы құрметті мәртебе алды. Колледж өз обсерваториясына оның есімін берді. Ол әуесқой астрономдар арасында "Телескопыңыздан 90 футтан артық қашықтықта ұйықтамаңыз" деген сөзімен танымал болды. 1987 жылы Тынық мұхиты астрономиялық қоғамының әуесқойлар жетістігіне арналған сыйлығын жеңіп алды. AAVSO штаб-пәтері Массачусетс штатының Кембридж қаласында орналасқан және Клинтон Б. Форд астрономиялық деректер мен зерттеу орталығы деп аталды. 79 жасында қайтыс болған ол AAVSO-ға үлкен қаржылық көмек қалдырды, ол ұйымның негізгі жұмыс кірісі болып табылады және осылайша қызметін жалғастыруда.

Форд обсерваториясы

AAVSO бұрын Оңтүстік Калифорниядағы Райтвудқа жақын орналасқан, оның құрметіне аталған Форд обсерваториясына (обсерватория коды 674) ие болды; ол 2012 жылы Лос-Анджелес астрономиялық қоғамына (LAAS) сыйға берілді. Нью-Йорктегі Итака колледжі де оның құрметіне 1998 жылы аталған, сол аттас Форд обсерваториясына (обсерватория коды 845) ие; бұрын ол Итака колледжі обсерваториясы деп белгілі болған.

Әуесқойлық музыка

Форд жақын әуесқой скрипкашы және камералық музыка ойнаушы болған. Ол саяхаттарында скрипкісін өзімен алып жүретін және қайда барса да, струнный квартет сессияларына қатысу үшін жергілікті музыканттарды іздейтін. Ол Ассоциацияланған камералық музыка ойнаушылар (ACMP) ұйымының, әуесқой камералық музыканы қолдаумен және камералық музыка ойнаушылардың халықаралық анықтамалығын жариялаумен айналысатын, жетекші әуесқой музыканттарының бірі болды. Ол қайтыс болғаннан кейін ACMP-ге камералық музыка білімін дамыту үшін 6 миллион доллар мұра етіп қалдырды.