Уильям Хили Далл: Америкалық табиғатты зерттеуші және Алясканы ашушысы
William Healey Dall
Уильям Хили Далл (1845-1927) – американдық табиғат зерттеушісі, Алясканы зерттеген маллаколог. Жұмсақ денелілер, құстар, антропология саласындағы еңбектері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық натуралист (1845–1927)
American naturalist (1845–1927)
Уильям Хили Далл (21 тамыз 1845 – 27 наурыз 1927) – американдық натуралист, көрнекті малаколог және Алясканың ішкі аймандарын ғылыми тұрғыдан зерттеген алғашқы саяхатшылардың бірі. Ол Солтүстік Американың Тынық мұхиты жағалауындағы көптеген моллюскаларды сипаттады және көп жылдар бойы Америкада тірі және қазба моллюскалар бойынша маман ретінде танылды. Далл сонымен қатар орнитология, зоология, физикалық және мәдени антропология, океанография және палеонтология салаларына да маңызды үлес қосты. Ол Аляскада Смитсондар институты үшін метеорологиялық бақылаулар жүргізді.
William Healey Dall (August 21, 1845 – March 27, 1927) was an American naturalist, a prominent malacologist, and one of the earliest scientific explorers of interior Alaska. He described many mollusks of the Pacific Northwest of North America, and was for many years America's preeminent authority on living and fossil mollusks. Dall also made substantial contributions to ornithology, zoology, physical and cultural anthropology, oceanography, and paleontology. In addition he carried out meteorological observations in Alaska for the Smithsonian Institution.
Ерте өмір
Далл Массачусетс штатының Бостон қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Чарльз Генри Апплтон Далл (1816–86), унитариан дін қызметкері, 1855 жылы Үндістанға миссионер ретінде көшіп кетті. Бірақ оның отбасы Массачусетсте қалды, онда Даллдың анасы Каролина Уэллс Хили мұғалім, трансценденталист, реформатор және феминизмнің алғашқы өкілдерінің бірі болды. 1862 жылы Даллдың әкесі, сирек болса да, қысқа мерзімге үйіне келгенде, ұлын Гарвард университетінде оқыған табиғат зерттеушілермен таныстырды. 1863 жылы Далл орта мектепті бітірген кезде, ол моллюскаларға үлкен қызығушылық танытты. 1863 жылы ол Гарвардтың Салыстырмалы зоология мұражайындағы Луи Агассиздің табиғат ғылымы бойынша шәкірті болды. Агассиз Даллдың малакологияға деген қызығушылығын қолдады, бұл сала сол кезде әлі даму жолында болған еді. Ол сонымен қатар Джеффрис Уайманнан анатомия мен медицинаны да оқыды.
Dall was born in Boston, Massachusetts. His father Charles Henry Appleton Dall, (1816–86), a Unitarian minister, moved in 1855 to India as a missionary. His family however stayed in Massachusetts, where Dall's mother Caroline Wells Healey was a teacher, transcendentalist, reformer, and pioneer feminist. In 1862, Dall's father, on one of his few brief visits home, brought his son in contact with some naturalists at Harvard University, where he had studied, and in 1863, when Dall graduated from high school, he took a keen interest in mollusks. In 1863 he became a pupil of Louis Agassiz of Harvard's Museum of Comparative Zoology, in natural science. He encouraged Dall's interest in malacology, a field still in its infancy. He also studied anatomy and medicine under Jeffries Wyman.
Алғашқы позициялар, алғашқы экспедициялар
Далл Чикагода жұмыс тапты. Ол жерде ол Чикаго ғылым академиясының мұражайында атақты натуралист Роберт Кенникоттпен (1835–1866) кездесті. 1865 жылы Беринг теңізі арқылы Солтүстік Америка мен Ресей арасындағы телеграф желісінің мүмкін болатын бағытын табу үшін «Western Union Telegraph Expedition» экспедициясы ұйымдастырылды. Кенникотт экспедиция үшін ғалым болып таңдалды, ал Смитсондар институтының Спенсер Фуллертон Бейрдтің ықпалымен, оның омыртқасыздар мен балықтар саласындағы біліктілігіне орай, Даллды өзінің көмекшісі ретінде алды. «Найтингейл» клиперімен, табиғатты зерттеуші Чарльз Мелвилл Скаммон басқаруымен, Далл Сібірдің жағалауын зерттеді, алдымен Аляскада (сол кезде ол әлі де Ресейдің аумағында болған) бірнеше тоқталымдар жасады. Аляскадағы Скаммон шығанағы Чарльз Скаммонның құрметіне аталған. 1866 жылы Далл экспедициясын Сібірге жалғастырды. Аляскадағы Сент-Майклда тоқтағанда, ол Кенникотттың 1866 жылдың 13 мамырында Йукон өзені бойында телеграф желісінің бағытын іздеу кезінде жүрек талмасынан қайтыс болғаны туралы хабарды естіді. Кенникотттың Йукон өзеніндегі жұмысын аяқтауға ниеттенген Далл қысқы айларда Йуконда қалды. Өзінің экспедициясының тоқтатылуына байланысты, ол 1868 жылдың күзіне дейін бұл жұмысты өз қаражатымен жалғастыруға мәжбүр болды. Осы уақытта, 1867 жылы, АҚШ Ресейден Алясканы 7,2 миллион долларға сатып алды. Бұл зерттелмеген аймақ болды, фаунасы мен флорасы әлі де зерттеліп, сипатталуды күтіп тұрды, және Далл геодезист-ғалым ретінде осы міндетті өз мойнына алды. Смитсондарға оралғаннан кейін ол экспедиция кезінде жинаған мыңдаған үлгіні тізімдеуге кірісті. 1870 жылы ол Аляскаға жасаған алғашқы саяхаты мен оның ресурстары туралы еңбегін жариялады, онда Йукон өзені, Алясканың географиясы мен ресурстары және оның тұрғындары туралы мәліметтер келтірді. Сондай-ақ 1870 жылы Далл АҚШ Жағалауды зерттеу қызметінің (1878 жылы АҚШ Жағалау және геодезиялық қызметі болып қайта аталған) уақытша көмекшісі болып тағайындалды. Далл 1871 және 1874 жылдар аралығында Аляскаға бірнеше барлау және зерттеу миссияларына қатысты. Оның ресми міндеті Алясканың жағалауын зерттеу болды, бірақ ол үлгілерді жинауға да мүмкіндік алды, оларды көп мөлшерде жинады. 1871–72 жылдары ол Алеут аралдарын зерттеді. 1874 жылы АҚШ Жағалауды зерттеу шхунасы «Юкон» бортында Литуя шығанағына тоқтады, оны мұздықтары сақталған жағдайда Калифорниядағы Йосемит аңғарымен салыстырды. Ол жинаған моллюскалар, эхинодермалар және қазбаларды Гарвардтың Салыстырмалы зоология мұражайындағы Луи Агассизге, ал өсімдіктерді Гарвардтағы Аса Грейге, ал археологиялық және этнографиялық материалдарды Смитсондарға жіберді. 1877–1878 жылдары ол «Блейк экспедицияларымен» байланысты болды, АҚШ-тың шығыс жағалауында. «Блейк экспедициялары» туралы маңызды жарияланымдар Гарвардтың Салыстырмалы зоология мұражайының бюллетенінде жарияланды. Далл 1878 жылдың тамызында Дублинде өткен Британдық ғылымды дамыту қауымдастығының мәжілісіне қатысу үшін Еуропаға барды. Ол осы мүмкіндікті пайдаланып, моллюскалар коллекцияларын аралап, еуропалық ғалымдармен кездесті.
Dall took a job in Chicago. There he met the famous naturalist Robert Kennicott (1835–1866) at the Chicago Academy of Sciences Museum. In 1865 the Western Union Telegraph Expedition was mounted to find a possible route for a telegraph line between North America and Russia by way of the Bering Sea. Kennicott was selected as the scientist for this expedition, and with the influence of Spencer Fullerton Baird of the Smithsonian Institution, he took Dall as his assistant, because of his expertise in invertebrates and fish. Aboard the clipper Nightingale, under the command of the naturalist Charles Melville Scammon, Dall explored the coast of Siberia, with first several stops in Alaska (still Russian territory at that time). Scammon Bay, Alaska was named after Charles Scammon. In 1866, Dall continued this expedition to Siberia. On a stop at St. Michael, Alaska, he was informed that Kennicott had died of a heart attack on May 13, 1866, while prospecting a possible telegraph route along the Yukon River. Set on finishing Kennicott's Yukon River work, Dall stayed on the Yukon during the winter. Because of cancellation of his own expedition, he had to continue this work at his own expense until autumn 1868. Meanwhile, in 1867, the U. S. had acquired Alaska from Russia for 7.2 million dollars. This was uncharted country, with a fauna and flora still waiting to be explored and described, a task Dall took upon himself as a surveyor scientist. Back at the Smithsonian, he started cataloguing the thousands of specimens he had collected during this expedition. In 1870 he published his account of his pioneering travels in Alaska and Its Resources, describing the Yukon River, the geography and resources of Alaska, and its inhabitants. Also in 1870, Dall was appointed Acting Assistant to the United States Coast Survey (renamed the United States Coast and Geodetic Survey in 1878). Dall went on several more reconnaissance and survey missions to Alaska between 1871 and 1874. His official mission was to survey the Alaska coast, but he took the opportunity to acquire specimens, which he collected in great numbers. In 1871–72, he surveyed the Aleutian Islands. In 1874 aboard the United States Coast Survey schooner Yukon, he anchored in Lituya Bay, which he compared to Yosemite Valley in California, had it retained its glaciers. He sent his collection of mollusks, echinoderms, and fossils to Louis Agassiz at Harvard's Museum of Comparative Zoology; plants went to Asa Gray at Harvard; archaeological and ethnological material went to the Smithsonian. In 1877–1878 he was associated with the Blake expeditions", along the east coast of the United States. The major publications on the Blake Expeditions were published in the Bulletin of the Museum of Comparative Zoology Harvard. Dall was in Europe in August 1878, sent to a meeting in Dublin of the British Association for the Advancement of Science. He took the opportunity to visit mollusk collections and meet European scholars.
1880 ж. және одан кейінгі жылдар
Далл 1880 жылы Аннет Уитниге үйленді. Олар бал айларын Аляскада өткізді. Ситкаға келгеннен кейін, әйелі Вашингтонға, Колумбия округіне қайтып оралды. Ол «Юкон» кемесімен соңғы зерттеу маусымын бастады. Оған басқалармен қатар ихтиолог Тарлтон Хоффман Бин (1846–1916) да ілесіп жүрді. 1882 жылы Далл Республикалық конгресс үгіт-насихат комитетіне қызмет етті. 1884 жылы Далл АҚШ Жағалау және геодезиялық қызметін (1878 жылға дейін АҚШ Жағалау зерттеуі деп аталған) тастап, 400-ден астам мақала жазғаннан кейін кетіп қалды. 1885 жылы ол жаңадан құрылған АҚШ Геологиялық қызметіне ауысып, палеонтолог лауазымын иеленді. Ол АҚШ Ұлттық мұражайында омыртқасыз палеонтологияның құрметті кураторы болып тағайындалды, сондай-ақ қазіргі және қазба моллюсктерді зерттеді. Ол өмірінің соңына дейін осы лауазымда қызмет етті. АҚШ Геологиялық қызметіндегі жұмысының аясында Далл геология мен қазбаларды зерттеу үшін сапарлар жасады: Тынық мұхитының солтүстік-батысына (1890, 1892, 1895, 1897, 1901 және 1910), Флоридаға (1891) және Джорджияға (1893). 1899 жылы ол және мұзтанушы Джон Мьюр сияқты ғалымдардың элиталық тобы Гарриман Аляска экспедициясына қатысты. Олар Аляска жағалауы мен Алеут аралдарының мұздық фиордтарын, Беринг бұғазын зерттеді, кемемен саяхаттап, көптеген жаңа туыстар мен түрлер сипатталды. Далл Аляска жөніндегі білікті сарапшы болды, және оның биология және Алясканың жергілікті халықтарының мәдениеті туралы білімі экспедицияға қатысқан ғалымдарды әдетте таң қалдырды. Оның Гарриман Аляска экспедициясының есебіне қосқан үлесіне «Алясканың сипаттамасы және зерттелуі» тарауы және 13-том, «Құрлық және тұщы су моллюсктері» кірді. Ол Гавайидегі Гонолулу қаласындағы Бишоп мұражайында екі ай бойы оның қабықшалар коллекциясын зерттеді.
Dall married Annette Whitney in 1880. They travelled to Alaska on their honeymoon. After arriving in Sitka, his wife went back home to Washington, D. C. He began his final survey season aboard the schooner Yukon. He was accompanied, among others, by the ichthyologist Tarleton Hoffman Bean (1846–1916). In 1882 Dall contributed for the Republican Congressional Campaign Committee. In 1884, Dall left the United States Coast and Geodetic Survey (known until 1878 as the U. S. Coast Survey), having already written over 400 papers. In 1885 he transferred to the newly created United States Geological Survey, obtaining a position as paleontologist. He was assigned to the U. S. National Museum as honorary curator of invertebrate paleontology, studying recent and fossil mollusks. He would hold this position until his death. As part of his work for the U. S. Geological Survey, Dall made trips to study geology and fossils: in the Pacific Northwest (1890, 1892, 1895, 1897, 1901, and 1910), in Florida (1891), and in Georgia (1893). In 1899 he and an elite crew of scientists, such as the expert in glaciology John Muir, were members of the Harriman Alaska Expeditionalong the glacial fjords of the Alaska coast and the Aleutian Islands and to the Bering Strait aboard the steamer Many new genera and species were described. Dall was the undisputed expert on Alaska, and the scientists aboard were often surprised by his erudition, both in biology and in respect to the cultures of the native Alaskan peoples. His contributions to the reports of the Harriman Alaska Expedition, include a chapter Description and Exploration of Alaska, and Volume 13, Land and Fresh water Mollusks. He spent two months at the Bishop Museum in Honolulu, Hawaii, examining its shell collection.
Қауымдастықтар мен марапаттар
Ол АҚШ-тың көптеген ғылыми қоғамдарының мүшесі болып сайланды, Америка өнер және ғылым академиясының (AAAS) вице-президенті (1882, 1885) болды, National Geographic Society және Вашингтон философиялық қоғамын құрғандардың бірі еді. 1897 жылы ол Ұлттық ғылым академиясы мен Америка философиялық қоғамының мүшелігіне сайланды. Ол Лондон геологиялық қоғамының шетелдік мүшесі болды. Оның жоғары беделі оған бірнеше құрметті ғылыми дәреже беруге әкелді. 1902 жылы АҚШ Геологиялық зерттеулер басқармасының А. Х. Брукс Аляска тауларындағы 2560 метрлік (8399 фут) Даль тауына оның есімін берді, қазір бұл тау Денали ұлттық паркі мен қорығында орналасқан. 1912 жылы ол Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып қайта сайланды.
He was elected member of most of the U. S. scientific societies, vice president of American Academy of Arts and Sciences (AAAS) (1882, 1885), a founder of the National Geographic Society, and the Philosophical Society of Washington. In 1897 he was elected to both the National Academy of Sciences and the American Philosophical Society. He was a Foreign Member of the Geological Society of London. His eminence also earned him several honorary degrees. Mount Dall, an 8399 feet (2560 m) peak in the Alaska Range, now in Denali National Park and Preserve, was named after Dall by A. H. Brooks of the U. S. Geological Survey in 1902. In 1912, he was elected to the American Academy of Arts and Sciences.