Кіріспе
Балетте қолданылатын киім. Туту – классикалық балет қойылымында костюм ретінде тағылатын, көбінесе корсеті бар көйлек. Ол тарлатан, муссалин, жібек, тюль, марля немесе нейлоннан жасалуы мүмкін. Қазіргі заманғы тутулердің екі негізгі түрі бар: Романтикалық туту жұмсақ және қоңырау пішіндес, тізеге немесе тобыққа дейін жетеді; Классикалық туту қысқа және қатаң, бел мен жамбастан көлденеңге қарай кеңейеді.
A tutu is a dress worn as a costume in a classical ballet performance, often with attached bodice. It may be made of tarlatan, muslin, silk, tulle, gauze, or nylon. Modern tutus have two basic types: the Romantic tutu is soft and bell shaped, reaching the calf or ankle; the Classical tutu is short and stiff, projecting horizontally from the waist and hip.
Этимология
Туту деген сөз костюмнің тек юбка бөлігін білдіреді. Корсет пен туту әдетте толық костюмді құрайды, бірақ оны туту деп атайды (синекдоха арқылы, онда бөлік – юбка – бүтінді бейнелей алады). Туту сөзінің шығу тегі белгісіз. Бұл сөз 1881 жылға дейін еш жерде тіркелмеген. Бір теория бойынша, ол қарапайым ғана түрде туль сөзінен (одан жасалған материалдың бірі) туындаған. Екінші теория бойынша, бұл сөз француз балаларының жаргонынан шыққан, ол кенеуді білдіреді (cul). Сол дәуірде абонемент иелері (Париж опера балетінің бай ерлер абоненттері) балет бишілерімен фойеде араласып, кездесулер ұйымдастырған. Бұл тіркес абонемент иелерінің ойыншықтап, туль көйлектің артына «пан пан кукуль» (француз тілінде «мен саған шапақ тартамын») деп айтып, соққандарынан пайда болған деген болжам бар. Үшінші, осыған байланысты теория француз тіліндегі «cul» сөзінен (ол кенеу немесе жыныс мүшелерін білдіруі мүмкін) туындағанын айтады. Сол кезде әйелдер (бишілер де соның ішінде) іш киім ретінде шалбар киетін, олардың шатқасы ашық болатын. Абонемент иелері скандалды көрініс күтіп, алдыңғы қатарларды таңдағандықтан, юбка осы себепті өзгертілген. Бұл пікірді XIX ғасырдың балет шебері Шарль Нюиттердің «туту» сөзін «модтылық үшін бишілер киетін өте қысқа юбка» деп түсіндіргені де растайды.
Тарих
Мари Тальони (1829) тутуды алғаш рет киген адам деп есептеледі, бірақ тутудың алғашқы үлгілері Тальони сахнада өнер көрсетуге екі жыл бұрын пайда болған. Гипполит Лекомт 1827 жылы «Ла Сомнамбуле» спектаклінде Полин Монтессу үшін романтикалық тутудың негізгі силуэтін жасады; Тальонинің «Сильфида» костюмінің эскиздері табылған жоқ. Айвор Гест костюм балериналардың сабақта киетін киімдеріне өте ұқсас екенін атап көрсетеді. Новеррдің «Жасон мен Медея» балетіндегі Крёза рөлін 1770 жылы ақ түсті көйлек киген Млль Гимар орындады. «Ла Сильфид» тутуы әдеттегі дорбаларды пайдаланудың орнына, юбкаға көлем беру үшін муслин жеңіл көйлектерді пайдаланудан шабыттанған болуы мүмкін. 18 ғасырдың соңына қарай әйелдер киімдерінің белдері көтеріліп, силуэті тар болды; бишілер паннерлерсіз (юбканың пішінін жасау үшін жамбасқа кигізілетін шеңберлер) билеуге бастады, бұл табиғилықты көрсету үшін, адам денесін ашып, қозғалыста еркіндік беру мақсатында жасалған. Бұл бишілердің сызықтарын жақсы көрсету үшін костюмдерде де көрінді. Ұстамдылықты сақтау үшін, бірақ шалбардың қолайсыз пішінін алмастыру үшін, дене түсіне сәйкес колготкилер де осы эволюциялаған, денеге жақын киімдермен киілді. 19 ғасырдың соңынан бастап, туту қозғалысты жеңілдету және бишінің аяқтарын көрсету үшін біртіндеп қысқартылды. Романтикалық тутулар балет репертуарындағы әуезді жаратылыстарды бейнелеуде тиімді болды, бірақ балет заманауиланған сайын, әсем, бірақ қатаң тутулар жұмсақ, ыңғайлы юбкалармен ауыстырылды. Дәстүрлі туту – тарихи бидің және оның өткенінің символы. 20 ғасырда туту плитка тәрізді пішінге жетіп, өзінің қалыптасқан түрін алды; француз сыншысы Андре Левинсон юбканың қатаң және қозғалмайтын ерекшеліктері мен бишілердің күшті және жанды қозғалыстары арасындағы контрастқа назар салды. Сесил Битон, Кристиан Лакруа және Айзек Мизрахи сияқты сән дизайнерлері де тутуларды жасады. Әлемдегі туту өндірушілерінің ішінде Барбара Каринсканың (1886–1983) беделіне тең келетін дизайнерлердің саны аз, ол көп жыл бойы Нью-Йорк қалалық балеті үшін костюм жасаушы болды. Ол керемет сұлулық пен беріктікке ие тутуларды жобалап, жасады.