Кіріспе

Көпірлі Мехмед Паша (Көпірлі Мехмет Паша; немесе Qyprilliu, сондай-ақ Мехмед Паша Роджнику деп аталды; 1575, Рошник, – 31 қазан 1661, Эдирне) – 1656 жылдан 1661 жылға дейін Осман империясының ғалымы, Көпірлі саяси әулетінің негізін қалаушы, 17 ғасырдың соңғы жартысында Осман империясының басқаруында басымдық құрған әскербасылар, жауынгерлер және мемлекет қайраткерлерінен құралған отбасы. Ол жемқорлықты жойып, Осман армиясын қайта ұйымдастыру арқылы империяның күшін қайта жаңғыртуға көмектесті. Осы өзгерістерді енгізумен қатар, Көпірлі империяның шекарасын кеңейтіп, казактарды, венгрлерді және ең бастысы венециялықтарды жеңді. Көпірлінің тиімділігі оның атағымен сай келді.

Ерте өмір

Ол Албанияның Берат санджағындағы Рошник ауылында албандық ата-аналардың отбасында дүниеге келді. Ол жас кезінде сұлтанның қызметіне devşirme арқылы ішке кіріп, сарай мектебінде тәрбиеленді. Көпрули императорлық асханада бастапқы қызметін атқарған соң, императорлық қазынаға, одан кейін сарай камерасының кеңселеріне ауыстырылды. Басқа шенеуніктер Көпрулимен жұмыс істеу қиындық тудырғанын айтқандықтан, ол провинциялардағы sipahi (атты әскер) корпусына жіберілді. Көпрули Стамбулға шақырылып, 1656 жылдың 14 қыркүйегінде Ұлы визир лауазымын қабылдады. Ол Валиде Сұлтанға Ұлы визир болып тағайындалғаны туралы хабарлап, өзінің талаптарын жеткізді, ол оларға келісім берді.

Аязмакапи өрттері

1660 жылы шілдеде Стамбулда үлкен өрт (Аязмакапи өрті) болды, ол адамдар мен ғимараттарға зор зиян келтіріп, кейін азық-түлік жетіспеушілігі мен оба індетіне әкелді. Көпрүлү Мехмед-паша қайта құру ісіне жеке араласты. Көпрүлү Мехмед-пашаның мемлекеттік істерді жүргізудегі адалдығы мен туралығы осы жұмыстағы бір оқиға арқылы көрінеді. Аязмакапи өртінен қираған еврей аудандарын мемлекет мәжбүрлеп сатып алуға шешім қабылданды.

Өлім және мұра

Көпрүлі қарт болғанына қарамастан, өмірінің соңына дейін сергектігін сақтап қалды. 1661 жылы ол ауыр сырқатқа шалдығып, өлім төсегінде жатқанда, сұлтан оның жанына келді. Көпрүлі оны ұлы Фазыл Ахмед пашаны келесі бас уәзір етіп тағайындауға көндірді. Сонымен қатар, ол сұлтанға ешқашан әйелдерден ақыл сұрамауға, тым бай министрлерді тағайындамауға, қазынаны үнемі толық ұстауға және әскерді әрдайым жылжытып тұруға кеңес берді. Ол Қадеграда көпір салғандықтан, осылайша Көпрүлі атанған, ал Мехметтің тегі де содан шыққан (алғашқыда сол жерде орналасқан және санжақ бей болған). Олардың бірнеше балалары болды, олардың ішінде Көпрүлүзаде Фазыл Ахмед паша, Көпрүлүзаде Фазыл Мұстафа паша (Көпрүлүзаде Дамат Нұман паша мен Көпрүлүзаде Абдулла пашаның әкесі) және кем дегенде екі қызы болды, олар Абаза Сиявуш паша мен Қара Мұстафа пашаға үйленді.