Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Теңізді сүзіп қоректенетін жануарлар класы
Class of marine filter feeders
Талиацея – Туниката тармақшасының теңіз жануарлары класы, оған сальптар, пиросомалар және долиолидтер кіреді. Олардың тұнба жататын туыстарынан, яғни асцидиандардан, пайда болған деп есептелетін жануарлардан өзгеше, талиацеялар өмір бойы еркін жүзіп (пелагикалық) өтеді. Бұл топқа күрделі өмірлік циклы бар, жеке және отарлы түрлер кіреді.
Thaliacea is a class of marine animals within the subphylum Tunicata, comprising the salps, pyrosomes and doliolids. Unlike their benthic relatives the ascidians, from which they are believed to have emerged, thaliaceans are free floating (pelagic) for their entire lifespan. The group includes species with complex life cycles, with both solitary and colonial forms.
Анатомия
Талиациялардың үш тобы сүзгімен қоректенеді. Пиросомалар – колониялық жануарлар, бір шеті жабық цилиндрде орналасқан көптеген ұсақ зооидтардан (асцидияға ұқсас) тұрады. Барлық көкірек сифондары ішке қарай бағытталған және цилиндрдің ортасындағы жалғыз, ортақ клоакаға құяды. Зооидтар шығаратын су ортақ тесіктен өтетін кезде, су ағыны пиросоманы теңізде баяу жылжытады. Салптар мен долиолидтердің денесі мөлдір, бөшке тәрізді болып келеді, олар суды сорып, осы арқылы теңізде қозғалады және судан қоректік заттарды алады. Дененің басым бөлігі үлкен жұтқыншақтан тұрады. Су жануардың алдыңғы бөлігіндегі үлкен ауыздық сифон арқылы жұтқыншаққа еніп, жұтқыншақ қабырғасындағы саңылаулар арқылы одан кейін орналасқан атриумға итеріледі. Содан кейін су артқы бөлігіндегі көкірек сифоны арқылы шығарылады. Жұтқыншақ – тыныс алу және ас қорыту органы болып табылады, ол кілегейдің жіңішке торы арқылы судан қоректік заттарды сүзіп алады, ал кілегей саңылаулардың үстінен кірпіктердің көмегімен баяу тартылады. Долиолидтер мен салптар жыныссыз және жынысты көбею кезеңдерін кезектестіреді. Салп колониялары бірнеше метрге дейін жете алады. Долиолидтер мен салптар айналасындағы теңіз суында жылжу үшін бұлшық әрекеттеріне сенеді. Талиациялардың өмірлік циклы күрделі. Долиолид жұмыртқаларынан жүзуге қабілетті дернәсілдер (құйрықшалы личинкалар) шығады, бұл басқа мокрожүйектілердің де кең таралған дернәсіл сатысы болып табылады. Пиросомалар – овувивипарлы, яғни жұмыртқалар "анасының" ішінде дамиды, дернәсіл сатысы болмайды. Салптар – тірі туғызады, яғни ұрықтар "анасына" плацента арқылы байланысады. Одан кейін оозоид пайда болады, ол өркендеу арқылы жыныссыз көбейіп, көптеген бластозоидтарды жасайды, олар ұзын тізбектер құрайды (суретті қараңыз). Жеке бластозоидтар кейін жыныстық жолмен көбейіп, жұмыртқаларды және келесі буын оозоидтарды өндіреді. Chordata-да кездесетін дорсальды, қуыс жүйке бауыры мен нотохорда, кейбір долиолид дернәсілдеріндегі бастапқысынан басқа, жоғалған.
The three orders of thaliaceans are filter feeders. Pyrosomes are colonial animals, with multiple tiny ascidian like zooids arranged in a cylinder closed at one end. All of the atrial siphons point inwards, emptying into a single, common cloaca in the centre of the cylinder. As the water exhaled by the zooids exits through a common opening, the water movement slowly propels the pyrosome through the sea. Salps and doliolids have a transparent barrel shaped body through which they pump water, propelling them through the sea, and from which they extract food. The bulk of the body consists of the large pharynx. Water enters the pharynx through the large buccal siphon at the front end of the animal, and is forced through a number of slits in the pharyngeal wall into an atrium lying just behind it. From here, the water is expelled through an atrial siphon at the posterior end. The pharynx is both a respiratory organ and a digestive one, filtering food from the water with the aid of a net of mucus slowly pulled across the slits by cilia. Doliolids and salps alternate between asexual and sexual life stages. Salp colonies can be several meters in length. Doliolids and salps rely on muscular action to propel themselves through surrounding seawater. Thaliaceans have complex lifecycles. Doliolid eggs hatch into swimming tadpole larvae, which are the common larval stage for other urochordates. Pyrosomes are ovoviviparous, meaning the eggs develop inside the "mother" without the tadpole stage. Salps are viviparous, meaning the embryos are linked to the "mother" by a placenta. This then develops into an oozoid, which reproduces asexually by budding to produce a number of blastozoids, which form long chains (see image). The individual blastozoids then reproduce sexually to produce the eggs and the next generation of oozoids. The dorsal, hollow nerve cord and notochord found in Chordata has been lost, except for a rudimentary one in some doliolid larvae.
Желелі сорғы және көміртек циклі
Талиациялар теңіз экологиясында маңызды рөл атқарады. Олардың тығыз фекальді түйіршіктері мұхиттардың түбіне шөгіп, жаһандық көміртегі айналымының маңызды бөлігі болуы мүмкін.
Thaliaceans play an important role in the ecology of the sea. Their dense faecal pellets sink to the bottom of the oceans, and this may be a major part of the worldwide carbon cycle.