Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Уэльс аймағы – Ұлыбританияның аймағы.
Region of Wales
the area of the United Kingdom
Оңтүстік Уэльс (De Cymru) – Уэльстің шығысында Англиямен, солтүстігінде Уэльстің орталық бөлігімен шектесетін шартты аймақ. Көбінесе Гламморган және Монмутширдің тарихи округтерін қамтиды деп есептеледі, Оңтүстік Уэльс батысқа қарай Кармартеншир және Пемброкширді де қамтиды. Батыс бөлігінде, Суонсиден батысқа қарай, жергілікті тұрғындар өздері Оңтүстік Уэльсте де, Батыс Уэльсте де өмір сүретінін мойындауы мүмкін. Брекон-Биконс ұлттық паркі Оңтүстік Уэльстің үштен бір бөлігін алып жатыр, онда Сноудониядағы Кадейр Идрис тауынан оңтүстікке қарайғы ең биік британдық тау – Пен-и-Фан орналасқан. Атаудың бірінші бөлігінің үлкен әріппен жазылуы керек пе деген мәселе талқылауға түседі: "оңтүстік Уэльс" немесе "Оңтүстік Уэльс". Атау нақты шекаралары бар белгілі бір аумақ емес, географиялық сипаттама болғандықтан, BBC және The Guardian сияқты стильдік нұсқаулықтар "оңтүстік Уэльс" түрін қолданады. Ал, Уэльс үкіметінің халықаралық порталы – Wales.com веб-сайтындағы ресми нұсқауда, оны әрқашан үлкен әріппен жазу керек делінген. Автожол белгілерінде де әрқашан үлкен әріппен жазылады.
South Wales (De Cymru) is a loosely defined region of Wales bordered by England to the east and mid Wales to the north. Generally considered to include the historic counties of Glamorgan and Monmouthshire, south Wales extends westwards to include Carmarthenshire and Pembrokeshire. In the western extent, from Swansea westwards, local people would probably recognise that they lived in both south Wales and west Wales. The Brecon Beacons National Park covers about a third of south Wales, containing Pen y Fan, the highest British mountain south of Cadair Idris in Snowdonia. A point of some discussion is whether the first element of the name should be capitalised: 'south Wales' or 'South Wales'. As the name is a geographical expression rather than a specific area with well defined borders, style guides such as those of the BBC and The Guardian use the form 'south Wales'. In a more authoritative style guide, the Welsh Government, in their international gateway website, Wales. com, state that it should always be capitalised. It is always capitalised on motorway signs.
Тарих
1284 жылғы Руддлан статуты мен 1535 жылғы Уэльс заңдары актісі арасында Уэльстегі тәж жерлері Уэльс княздығын құрды. Бұл Оңтүстік Уэльс княздығы және Солтүстік Уэльс княздығы болып бөлінді. Оңтүстік княздық бұрын Уэльстің Дехьюбарт корольдігінің («оңтүстік жер») бөлігі болған Сердигион және Кармартеншир графтықтарынан тұрды. Бұл аймақтың заңдық жауапкершілігі Кармартендегі Оңтүстік Уэльс әділетшісінің қолында болды. Оңтүстік Уэльстің басқа бөліктері әртүрлі маркер иелерінің билігінде болды. 1542 жылғы Уэльс заңдары Уэльстегі Ұлы сессиялар сотын төрт құқықтық аймаққа негізделген етіп құрды. Брекон аймағы Брекнокшир, Радноршир және Гламорган округтеріне, ал Кармартен аймағы Кардиганшир, Кармартеншир және Пемброкширге қызмет көрсетті. Монмутшир сот мәселелері бойынша Оксфорд аймағына қосылды. Осылайша, бұл жеті оңтүстік округ Солтүстік Уэльстің алты округінен ерекшеленді. Ұлы сессиялар соты 1830 жылы таратылды, бірақ округтер 1972 жылы қолданысқа енген жергілікті басқару туралы заңға дейін сақталды. Поуис графтығының құрылуы солтүстік графтықты (Монтгомеришир) оңтүстік екі графтығымен (Бреконшир және Радноршир) біріктірді. Осылайша Оңтүстік Уэльс туралы әртүрлі түсініктер қалыптасты. Гламorgan және Монмутшир барлық тараптардан Оңтүстік Уэльске жататыны қабылданды. Алайда, мысалы, Бреконширдің немесе Кармартенширдің мәртебесі көбірек пікіртал тудырады. Батыс аймақта, Суонсиден батысқа қарай, жергілікті тұрғындар өздерін Оңтүстік Уэльсте де, Батыс Уэльсте де тұратындай сезінеді. Брекон маяктары мен Қара таулардың солтүстігіндегі аймақтар әдетте Орта Уэльс деп есептеледі. Бұл аймақтар бір кезде өзен аңғарларымен және ежелгі орманды ормандарымен танымал, романтикалық ақындар, мысалы Уильям Вордсворт, сондай-ақ уэльс тіліндегі ақындар тарапынан мақтауға ие болған өте ауылдық жер болды. Бірақ соңғыларының қызығушылығы табиғи көріністерді бейнелеуден гөрі қоғам мен мәдениетке көбірек бағытталған еді. Бұл табиғи орта өнеркәсіптік революцияның басында, Гламгорган және Монмутшир аңғарлары көмір мен темірге қазба жасаған кезде едәуір өзгерді. 1830 жылдары жүздеген тонна көмір баржамен Кардифф пен Ньюпорт порттарына тасымалданды. 1870 жылдары көмірді теміржол желісімен Ньюпорт доктарына, сол кездегі әлемдегі ең ірі көмір экспорттау доктарына, ал 1880 жылдары көмірді Барриден, Гламорган алқабынан экспорттады. Кардиффтен солтүстікке қарай жердің көп бөлігіне ие болған Бьют маркизі өзінің жерінде Кардиффтен Оңтүстік Уэльстің көптеген аңғарларына дейін созылған бу темір жолы жүйесін салды. Содан кейін лорд Бьют өзінің теміржолдары арқылы тасымалданған көмірдің тоннасына ақы төледі. Оңтүстік Уэльстің негізгі кәсіптері көмір өндіру және темір балқыту болғандықтан, Мидленд, Шотландия, Ирландия, Корнуолл және тіпті Италиядан келген мыңдаған иммигранттар келіп, өңірде үйлерін құрып, тамыр жайды. Олардың көпшілігі Сомерсет, Глостерширдегі Дина орманы және Корнуоллдың Гевор қалайы кені сияқты басқа көмір өндіру аймақтарынан келді, себебі үлкен, бірақ тәжірибелі және дайын жұмыс күші қажет болды. Көшіп-қонушылардың кейбіреуі кеткенімен, көптеген адамдар Суонси мен Абергавенни арасындағы Оңтүстік Уэльс аңғарларына қоныстанды және бірегей бірегейлігі бар ағылшын тілді қауымдастықтар құрды. Өнеркәсіптік жұмысшылар жұмыс істейтін шахталар мен қорыту заводтарының жанындағы коттедждер мен қатарластырылған үйлерде тұрды. Жылдар бойы үлкен ағын адамдар көптеп жиналуына әкеліп соқты, бұл холераның таралуына және әлеуметтік және мәдени жағынан аймақтағы уэльс тілінің жоғалуына әкелді. 1930 жылдардағы Ұлы депрессия кезінде Ұлыбританияда Оңтүстік Уэльс көмір кен орнының жартысы жабылды, ал олардың саны Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі жылдары одан әрі азайды. Бұл көрсеткіш қазір өте төмен, Ұлыбританиядағы кеншілер ереуілінен (1984-1985) кейін және соңғы «дәстүрлі» терең шахталы Тауэр Colliery 2008 жылдың қаңтарында жабылды. Көмір өндіру аңғарларының қарқынды индустрияландыруына қарамастан, Оңтүстік Уэльстің көптеген жерлері, мысалы, жоғары Неат аңғары, Гламорган алқабы және Уск және Уай өзендерінің аңғарлары ерекше әдемі және бүлінбеген болып қала береді және арнайы ғылыми қызығушылыққа ие жерлер болып табылады. Сонымен қатар, бұрын өнеркәсіптік салаға айналған көптеген жерлер қайтадан табиғи ортаға айналды, кейбіреулерінде велосипед жолдары мен басқа да сыртқы жайлылықтар бар. Орманды алқаптар мен ашық шұңқырлар да пейзаждың көркемдігіне үлкен үлес қосады.
Between the Statute of Rhuddlan of 1284 and the Laws in Wales Act 1535, crown land in Wales formed the Principality of Wales. This was divided into a Principality of south Wales and a Principality of north Wales. The southern principality was made up of the counties of Ceredigion and Carmarthenshire, areas that had previously been part of the Welsh kingdom of Deheubarth ('the southern land'). The legal responsibility for this area lay in the hands of the Justiciar of South Wales based at Carmarthen. Other parts of southern Wales were in the hands of various Marcher Lords. The Laws in Wales Acts 1542 created the Court of Great Sessions in Wales based on four legal circuits. The Brecon circuit served the counties of Brecknockshire, Radnorshire and Glamorgan while the Carmarthen circuit served Cardiganshire, Carmarthenshire and Pembrokeshire. Monmouthshire was attached to the Oxford circuit for judicial purposes. These seven southern counties were thus differentiated from the six counties of north Wales. The Court of the Great Sessions came to an end in 1830, but the counties survived until the Local Government Act 1972 which came into operation in 1974. The creation of the county of Powys merged one northern county (Montgomeryshire) with two southern ones (Breconshire and Radnorshire). There are thus different concepts of south Wales. Glamorgan and Monmouthshire are generally accepted by all as being in south Wales. But the status of Breconshire or Carmarthenshire, for instance, is more debatable. In the western extent, from Swansea westwards, local people might feel that they live in both south Wales and west Wales. Areas to the north of the Brecon Beacons and Black Mountains are generally considered to be in Mid Wales. The valleys and upland mountain ridges were once a very rural area noted for its river valleys and ancient forests and lauded by romantic poets such as William Wordsworth as well as poets in the Welsh language, although the interests of the latter lay more in society and culture than in the evocation of natural scenery. This natural environment changed to a considerable extent during the early Industrial Revolution when the Glamorgan and Monmouthshire valley areas were exploited for coal and iron. By the 1830s, hundreds of tons of coal were being transported by barge to ports in Cardiff and Newport. In the 1870s, coal was transported by rail transport networks to Newport Docks, at the time the largest coal exporting docks in the world, and by the 1880s coal was being exported from Barry, Vale of Glamorgan. The Marquess of Bute, who owned much of the land north of Cardiff, built a steam railway system on his land that stretched from Cardiff into many of the South Wales Valleys where the coal was being found. Lord Bute then charged fees per ton of coal that was transported out using his railways. With coal mining and iron smelting being the main trades of south Wales, many thousands of immigrants from the Midlands, Scotland, Ireland, Cornwall and even Italy came and set up homes and put down roots in the region. Very many came from other coal mining areas such as Somerset, the Forest of Dean in Gloucestershire and the tin mines of Cornwall such as Geevor Tin Mine, as a large but experienced and willing workforce was required. Whilst some of the migrants left, many settled and established in the south Wales Valleys between Swansea and Abergavenny as English speaking communities with a unique identity. Industrial workers were housed in cottages and terraced houses close to the mines and foundries in which they worked. The large influx over the years caused overcrowding which led to outbreaks of Cholera, and on the social and cultural side, the near loss of the Welsh language in the area. The 1930s inter war Great Depression in the United Kingdom saw the loss of almost half of the coal pits in the South Wales Coalfield, and their number declined further in the years following World War II. This number is now very low, following the UK miners' strike (1984–85), and the last 'traditional' deep shaft mine, Tower Colliery, closed in January 2008. Despite the intense industrialisation of the coal mining valleys, many parts of the landscape of South Wales such as the upper Neath valley, the Vale of Glamorgan and the valleys of the River Usk and River Wye remain distinctly beautiful and unspoilt and have been designated Sites of Special Scientific Interest. In addition, many once heavily industrialised sites have reverted to wilderness, some provided with a series of cycle tracks and other outdoor amenities. Large areas of forestry and open moorland also contribute to the amenity of the landscape.
XIX және XX ғасырлардағы индустрияландырылған аймақтар
Мертир Тидфил (Мертир Тудфул) Dowlais Ironworks зауытының айналасында өсті, ол жергілікті темір кенінің мол қорынан пайдалану үшін салынды, және уақыт өте келе әлемдегі ең ірі темір өндіретін қалаға айналды. Жақын жердегі пештерді қамтамасыз ету үшін жаңа көмір шахталары ашылды, кейіннен экспортқа көмір өндірілді. 1831 жылғы халық санауы бойынша Мертирдің халқы сол кезде Кардифф, Суонси және Ньюпорттың халықтарының жиынтығынан 60 000-ға көп болды. Оның өнеркәсіптеріне көмір шахталары, темір зауыттары, кабель фабрикасы, локомотивтер депосы және теміржол бұтақтары және тағы да басқалары кірді. Бұл қалада Myfanwy әнінің авторы Джозеф Парри дүниеге келді. Римни, Тредегар және Эбб Вейл сияқты Доңғалақтың бас қалалары өнеркәсіптік революцияның нәтижесінде пайда болды, көмір, металл кендерін және кейіннен болат өндірді. Аберфан: Мертир Вейл кеніші 1875 жылы көмір өндіруді бастады. Кен орнынан шыққан қалдықтар жақын жердегі ауылдың жанындағы төбелерге жиналды. 1960 жылға дейін төгілу жалғасты. Мемлекеттік басқаруға өткеніне қарамастан, Ұлттық Көмір Кеңесі олардың тудырған қаупін бағаламады. 1966 жылдың қазан айында ауыр жаңбыр алып көмір қазанды тұрақсыз етіп, Аберфан апатына әкелді. Соңғы кезде көмір мен күлдің ұсақ бөлшектері, "қалдықтар" деп аталатын, осы жағдайға ішінара себеп болды. 9 метрлік қара толқын Гламморганшир каналын бойлай төмен құлап, ауылдық мектепке қарай бағытталған үйлерді шайып кетті. 114 бала мен 28 ересек адам қаза тапты. Ронда аңғарлары (Ронда Фах және Ронда Фавр) 1860 жылы шамамен 3000 адамды қамтыды, бірақ 1910 жылы халық саны 160 000-ға жетті. Ронда Оңтүстік Уэльстің ірі көмір өнеркәсібінің орталығына айналды. Жер астындағы кен орындарындағы апаттар жиі болды, ал 1896 жылы Тайлорстаун кенішінде газ жарылысынан 57 ер адам мен бала қаза тапты. Тексеру көрсеткендей, аталған шахта соңғы 15 айда тиісті түрде тексерілмеген. Эбб Вейл, Эбб Вейл қаласынан Ньюпортқа дейін созылатын Эбб өзенінің аңғары, Ньюбридж, Риска, Крамлин, Аберкарн және Квмкарн сияқты кенші қалалары мен ауылдарын қамтиды. Бұл аймақтағы көміртекті қара тамырлы көмір қабаттары жер бетінен 275 метр тереңдікте жатыр, ал онымен байланысты кеншілік қызметі көптеген қайғылы жер асты жарылыстарына, төбелердің құлауына және кеншілік апаттарына себеп болды. Қазір Доңғалақтың ауыр өнеркәсіптік өткені қалаларды жаңғырту, туризм және көпұлттық инвестициялармен қабаттасқан. Ірі фабрикалар, бос тұрған немесе бөлшек саудаға айналдырылған, ескі өнеркәсіптерді алмастырудағы сәтсіздікті көрсетеді.
Merthyr Tydfil (Merthyr Tudful) grew around the Dowlais Ironworks which was founded to exploit the locally abundant seams of iron ore, and in time it became the largest iron producing town in the world. New coal mines were sunk nearby to feed the furnaces and in time produced coal for export. By the 1831 census, the population of Merthyr was 60,000—more at that time than Cardiff, Swansea and Newport combined—and its industries included coal mines, iron works, cable factory, engine sheds and sidings and many others. The town was also the birthplace of Joseph Parry, composer of the song Myfanwy. The Heads of the Valleys towns, including Rhymney, Tredegar and Ebbw Vale, rose out of the industrial revolution, producing coal, metal ores and later steel. Aberfan: The Merthyr Vale colliery began to produce coal in 1875. Spoil from the mine workings was piled on the hills close to the village which grew nearby. Tipping went on until the 1960s. Although nationalised, the National Coal Board failed to appreciate the danger they had created. In October 1966, heavy rain made the giant coal tip unstable, resulting in the Aberfan disaster. The recent dumping of small particles of coal and ash known as 'tailings' seems to have been partly responsible. A 30 feet (9 m) black wave tore downhill across the Glamorganshire Canal and swept away houses on its path towards the village school. 114 children and 28 adults were killed. The Rhondda Valleys (Rhondda Fach and Rhondda Fawr) housed around 3,000 people in 1860, but by 1910 the population had soared to 160,000. The Rhondda had become the heart of a massive South Wales coal industry. Mining accidents below ground were common, and in 1896 fifty seven men and boys were killed in a gas explosion at the Tylorstown Colliery. An enquiry found that the pit involved had not been properly inspected over the previous 15 months. Ebbw Vale, the valley of the Ebbw River which stretches from the town of Ebbw Vale to Newport, includes the mining towns and villages of Newbridge, Risca, Crumlin, Abercarn and Cwmcarn. The Carboniferous Black Vein coal seams in the area lay some 900 feet (275 metres) below the surface and the mining activity associated with it was responsible for many tragic subsurface explosions, roof collapses and mining accidents. Now the Valleys' heavy industrial past is overprinted with urban regeneration, tourism and multi national investment. Large factory units, either empty or turned over to retail use, bear witness to the lack of success in replacing older industries.
Тіл
Оңтүстік Уэльстегі адамдардың көпшілігінің ана тілі – ағылшын тілі, бірақ уэльс тілінде сөйлейтіндер де көп. Гламорганның батыс бөлігінде, әсіресе Ниат және Суонси аңғарларында, уэльс тілінде сөйлейтін маңызды қауымдастықтар бар, мысалы, Истрадгинлайс және Исталифера. Олар шығыс Кармартенширдегі басқа антрацит кенін өндіру аймақтарымен де, Гламорган аңғарларымен де ортақ мұраға ие. Оңтүстік Уэльс аңғарларындағы жергілікті жаргон, диалект және тіркестер «Wenglish» деп аталады және көбінесе комедиялық эффект үшін қолданылады. Бұл диалект теңіз жағалауындағы Барри сияқты қалаларда да кездеседі, ол BBC комедиялық сериалы «Гэвин және Стейси» сериалында көрсетілген. Қазір Уэльсте білім алатын барлық оқушылар үшін уэльс тілі міндетті пән болып табылады, оқу деңгейі GCSE-ге дейін. Бұл аймақта валлий тілінде білім беретін бірнеше орта мектеп жұмыс істейді, мысалы, Понтиклундағы Ysgol Gyfun Llanhari, Порттағы Ysgol Gyfun Y Cymmer (Рондада), Синон аңғарындағы Пенваундағы Ysgol Gyfun Rhydywaun, Понтипулдағы Ysgol Gyfun Gwynllyw, Блэкуудтағы Ysgol Gyfun Cwm Rhymni, Кардиффтегі Ysgol Gymraeg Plasmawr және Чирч Виллаждағы Ysgol Gyfun Garth Olwg. Этникалық азшылықтардың көптеген өкілдері, әсіресе Кардифф және Ньюпорт қалаларында, өздерінің ана тілі ретінде басқа тілде сөйлейді. Кейбір аймақтарда кең таралған тілдерге пәнджаби, бенгал, араб, сомали және қытай тілдері, сондай-ақ Польша сияқты Орталық Еуропа тілдері жатады. 19-шы және 20-шы ғасырлардың басында eisteddfodau айналасында дамыған күшті әдеби және музыкалық мәдениет болды. Осы әдебиетті ағылшын тілінде қайта жазуға бірнеше әрекеттер болғанымен, көптеген жазушылар пейзажға немесе әдеби дәстүрге байланысқан сияқты көрінбейді. Бір ерекшелік ретінде Дилан Томасты атауға болады.
The native language of the majority of people in South Wales is English, but there are many who also speak Welsh. In western parts of Glamorgan, particularly the Neath and Swansea Valleys, there remain significant Welsh speaking communities such as Ystradgynlais and Ystalyfera, which share a heritage with other ex anthracite mining areas in eastern Carmarthenshire, as much as with the Glamorgan valleys. The local slang, dialect and phrases of the South Wales Valleys communities have been referred to as 'Wenglish', and are often used with comic effect. The dialect is found in such coastal towns as Barry, as featured in the BBC comedy series, Gavin & Stacey. Welsh is now a compulsory language up to GCSE level for all students who start their education in Wales. Several secondary schools offering Welsh medium education operate in this area, for example Ysgol Gyfun Llanhari in Pontyclun, Ysgol Gyfun Y Cymmer in Porth in the Rhondda, Ysgol Gyfun Rhydywaun in Penywaun in the Cynon Valley, Ysgol Gyfun Gwynllyw in Pontypool, Ysgol Gyfun Cwm Rhymni in Blackwood, Ysgol Gymraeg Plasmawr in Cardiff and Ysgol Gyfun Garth Olwg in Church Village. A significant number of people from ethnic minority communities speak another language as their first language, particularly in Cardiff and Newport. Commonly spoken languages in some areas include Punjabi, Bengali, Arabic, Somali and Chinese, and increasingly Central European languages such as Polish. In the 19th and early 20th centuries, there was a vigorous literary and musical culture centred round eisteddfodau. Despite a few timid attempts to emulate this literature in English, it can be argued that few writers seem to connect with either the landscape or the literary tradition. The one exception, to some extent, can be considered to be Dylan Thomas.
Дін
Оңтүстік Уэльс ландшафты көптеген шіркеулермен, әртүрлі христиандық конформисттік қауымдардың ғибадат орындарымен (өткен және қазіргі) ерекшеленеді. Ильстон, Гоуэрдегі баптист қауымы Суонси, Массачусетс қаласына көшіп кетті, бірақ 1662 жылы «Ортақ дұғалар кітабы» жарияланғаннан кейін англикандық құлшынық қайта жаңғырылып, баптист, тәуелсіз және пресвитериандық тармақтарына жататын бірнеше «бірлескен» шіркеулер сақталды. 18-шы ғасырда осы қауымдардың мүшелері кейбір білімді дін қызметкерлерінің теологиялық жаңалықтарына наразы болып, Истрад Минахқа жақын Хенгоэд сияқты жаңа қауымдар құрды. Сол ғасырда шіркеулер кейде методист қозғалысына қатысты, әсіресе Кэрфилли маңындағы Гросвен мен Уотфордта, оларға Джон Уэсли жиі келіп тұратын. Дегенмен, ең ірі деноминация – кальвинист методистер (кейін Уэльс пресвитериан шіркеуі) болды, олардың ерекше сұр тас шіркеулерін көптеген жерлерде кездестіруге болады. Бұл қауымдар негізінен валли тілінде сөйлейтін. Оңтүстік Уэльстегі англикандықтар 1914 жылғы Уэльс шіркеуі заңымен Англия шіркеуінен тәуелсіздік алды, бірақ сол кезде қорқыныш тудырған деноминацияның бірден тарауы Уэльс шіркеуінде болған жоқ. Кардифф және Суонси аймақтарында бірнеше бауырластық жиналыстары, ал Риудеринде (Ньюпорт маңында) және Мертир Тидфилде еркін пресвитериан шіркеулері бар. Рим-католик қауымы жүйелі қуғын-сүргінге қарамастан, 17-19 ғасырларда, әсіресе Бреконде және Монмутшир-Херефордшир шекарасындағы Уэльс Бикнордың Воган сияқты кішігірім ақсүйектер арасында сақталды. Кейінгі қалалық католик қауымдарының шетелдік текті мүшелерінің арасында Браккилер, кафе және қосымша қызметтермен айналысатын итальяндықтар, көбінесе Апенниндегі Бардиден келгендер болды. Соғыстан кейінгі әртүрлілік мешіттерді (әсіресе Кардифф пен Ньюпортта), сикх гурдвараларын (соның ішінде Аберсинон тауының маңындағы) және евангелисттік және пентикост қауымдарының санын арттырды. Бұл қауымдар көбінесе жергілікті өмірге күшті халықаралық элемент қосады, мысалы, Понтипридд пен Уганданың Мбале қалалары арасындағы «Понт» бауырластық жобасы және әлемдегі алғашқы өндірушілермен «Fairtrade» қарым-қатынастарын құру.
The South Wales landscape is marked by numerous chapels, places of worship (past and present) of the various Christian Nonconformist congregations. The Baptist congregation at Ilston, Gower, moved to Swansea, Massachusetts, but after the restoration of the Anglican worship with the issue of the Book of Common Prayer in 1662, several "gathered" churches survived belonging to the Baptist, Independent and Presbyterian denominations. In the 18th century members of some of these congregations became dissatisfied with the theological innovations of some trained ministers, and created new congregations such as that at Hengoed near Ystrad Mynach. In the same century, churches were sometimes involved in the Methodist movement, especially at Groeswen and Watford near Caerphilly, which both received frequent visits from John Wesley The largest denomination, however, became the Calvinist Methodists (later the Presbyterian Church of Wales), whose distinctive grey stone chapels can be seen in many parts. These were mainly Welsh language congregations. Anglicanism in South Wales became autonomous from the Church of England with the Welsh Church Act 1914, but the immediate demise of the denomination feared at that time has not taken place in the Church in Wales. There are a number of Brethren Assemblies in Cardiff and in the Swansea area and Free Presbyterian Churches in Rhiwderin, near Newport and at Merthyr Tydfil. The Roman Catholic community, despite systematic persecution, survived in the 17th to 19th centuries, especially in Brecon and among minor gentry such as the Vaughans of Welsh Bicknor, on the Monmouthshire–Herefordshire border. Among members of foreign origin of later urban Catholic congregations were the Bracchi, Italians in the café and catering trades often from Bardi in the Apennines. Post war diversity has brought mosques, especially in Cardiff and Newport, Sikh gurdwaras, including one on the mountain near Abercynon and a growing number of Evangelical and Pentecostal congregations. These often add a strongly international element into local life, such as the "Pont" twinning project between Pontypridd and Mbale, Uganda, and the creation of "Fairtrade" relationships with primary producers worldwide.
Бүгінгі өнеркәсіп
Бұрынғы көмір және темір өндірісінің ауыр өнеркәсіптері 1970-ші жылдардағы экономикалық қиындықтардан кейін жоғалып кетті, сол онжылдықтағы жабылулар 1980-ші жылдарға қарай күрт жалғасты, ал 1985 жылдың шілдесіне дейін аймақта бар болғаны 31 көмір шахтасы қалды. Келесі жабылулар аймақты 1990-шы жылдардың басында тек бір терең шахтамен қалдырды, ол 2008 жылдың қаңтарында жабылып, Ұлттық көмір басқармасы сатқаннан кейін жеке меншікке өтті. Бұл өнеркәсіптердің орнына көбінесе қызмет көрсету саласы келді. M4 дәлізіндегі қалаларда Admiral Insurance, Legal & General және Уэльстегі Principality Building Society сияқты танымал компаниялар орналасқан. Аймақта, әсіресе Долиналар аймағында көптеген телефондық байланыс орталықтары жұмыс істейді. Мертир Тидфил Германияның T Mobile ұялы телефон операторының Ұлыбританиядағы бас кеңсесіне ие. Шағын және отбасылық бизнестер де көптеген жұмыс орындарын ұсынады. M4 дәлізіндегі маңызды нысан – Порт Талбот болат зауыты, ол Ұлыбританиядағы ең ірі болат өндіруші және Еуропадағы ірі зауыттардың бірі. Оңтүстік Уэльсте теледидар және кино саласы қарқынды дамып, маңызды өнеркәсіпке айналуда. 2021 жылы Уэльстің экрандық секторының айналымы 575 миллион фунт стерлингті құрады. Кардиффте (Wolf Studios Wales, Seren Stiwdios, Enfys Studios), сондай-ақ Бриджендте (Dragon Studios) және Суонсиде (Bay Studios) көрнекті киностудиялар ашылды.
The former heavy industries of coal and iron production have disappeared since the economic struggles of the 1970s, with the closures of that decade continuing sharply into the 1980s, and by July 1985 just 31 coal pits remained in the region. Further closures left the region with just one deep mine by the early 1990s, and this finally closed in January 2008, by which time it had transferred to private ownership after being sold off by the National Coal Board. These industries have since largely been replaced by service sector industries. The cities along the M4 corridor are home to a number of high profile blue chip companies such as Admiral Insurance, Legal & General and the Welsh based Principality Building Society. A large number of telephone call centres are located in the region and in particular in the Valleys area. Merthyr Tydfil is home to the principal UK call centre for German mobile telephone company, T Mobile. Many jobs are also provided in small scale and family businesses. One site of note on the M4 corridor is Port Talbot Steelworks – the largest steel producer in the UK and one of the biggest in Europe. The television and film sectors are fast becoming a major industry in South Wales. In 2021, the Welsh screen sector saw a turnover of £575 million. Prominent film studios have been established in Cardiff (Wolf Studios Wales, Seren Stiwdios, Enfys Studios) as well as Bridgend (Dragon Studios) and Swansea (Bay Studios).
Темір жолдар
Ұлы Батыс темір жолы 800 класты локомотивтермен Суонси, Кардифф Орталық және Ньюпорт қалаларынан Лондон Паддингтонға қатынайтын пойыздарды іске қосады. Оңтүстік Уэльстегі көптеген бағыттар Транспорт фор Уэльс Рейл компаниясымен Оңтүстік Уэльс магистралі және оған қосылатын Аңғар желілері сияқты тармақтарда жүзеге асырылады.
Great Western Railway operate services from Swansea, Cardiff Central and Newport to London Paddington with Class 800s. Most services in South Wales are operated by Transport for Wales Rail on the South Wales Main Line and associated branches such as the Valley Lines.