Кіріспе
Филидор қорғанысы (немесе Филидордың қорғанысы) – шахмат ашылысы, мына қимылдармен сипатталады:
The Philidor Defence (or Philidor's Defence) is a chess opening characterised by the moves:
1. e4 e5
2. Nf3 d6
The opening is named after the famous 18th century player François André Danican Philidor, who advocated it as an alternative to the common 2 Nc6. His original idea was to challenge White's by the pawn thrust f7–f5. Today, the Philidor is known as a but passive choice for Black, and is seldom seen in top level play except as an alternative to the heavily analysed openings that can ensue after the normal 2 Nc6. It is considered a good opening for amateur players who seek a defensive strategy that is simpler and easier to understand than the complex positions that result from an opening such as the French Defence. The Encyclopaedia of Chess Openings code for Philidor Defence is C41.
1. e4 e5
2. Nf3 d6
The Philidor Defence (or Philidor's Defence) is a chess opening characterised by the moves:
1. e4 e5
2. Nf3 d6
The opening is named after the famous 18th century player François André Danican Philidor, who advocated it as an alternative to the common 2 Nc6. His original idea was to challenge White's by the pawn thrust f7–f5. Today, the Philidor is known as a but passive choice for Black, and is seldom seen in top level play except as an alternative to the heavily analysed openings that can ensue after the normal 2 Nc6. It is considered a good opening for amateur players who seek a defensive strategy that is simpler and easier to understand than the complex positions that result from an opening such as the French Defence. The Encyclopaedia of Chess Openings code for Philidor Defence is C41.
Бұл ашылыс атақты 18 ғасырлық шахматшы Франсуа Андре Даникан Филидордың есімімен аталады, ол оны 2. Nc6-ға балама ретінде қолдауға шақырған. Оның бастапқы идеясы, ақтарға f7–f5 жүру арқылы қарсы шабуыл жасау еді. Бүгінде Филидор қара үшін пассивті, бірақ сенімді таңдау ретінде танымал, және жоғары деңгейдегі ойындарда 2. Nc6-дан кейін туындайтын терең талданған ашылыстарға балама ретінде сирек кездеседі. Бұл, француз қорғанысы сияқты ашылыстардан туындайтын күрделі позицияларға қарағанда, қарапайым және түсінуге оңай қорғаныс стратегиясын іздейтін әуесқой ойыншылар үшін жақсы ашылыс саналады. Филидор қорғанысының шахмат ашылыстары энциклопедиясы бойынша коды – C41.
The Philidor Defence (or Philidor's Defence) is a chess opening characterised by the moves:
1. e4 e5
2. Nf3 d6
The opening is named after the famous 18th century player François André Danican Philidor, who advocated it as an alternative to the common 2 Nc6. His original idea was to challenge White's by the pawn thrust f7–f5. Today, the Philidor is known as a but passive choice for Black, and is seldom seen in top level play except as an alternative to the heavily analysed openings that can ensue after the normal 2 Nc6. It is considered a good opening for amateur players who seek a defensive strategy that is simpler and easier to understand than the complex positions that result from an opening such as the French Defence. The Encyclopaedia of Chess Openings code for Philidor Defence is C41.
Тарих
1561 жылы жазылған кітабында Рюй Лопес Педро Дамианоның пікірін жоюға тырысып, 2 d6-ны 2 Nc6-дан артық деп санады, себебі 2 Nc6 күшті 3. Bb5 қадамын жасауға мүмкіндік береді, бұл қазір Рюй Лопес немесе Испан ашылуы деп аталады. Филидор осы бағалаумен келіскен сияқты, бірақ ол 2. Nf3-ті 2. Bc4-тен нашар деп есептеді. Филидор тәуекелді жалғастыруды ұсынды 3. d4 f5!? Филидор қорғанысы кейіннен танымал ашылуға айналды, алайда 2 Nc6 ең көп қолданылатын жауап болып қалды. Филидор 1858 жылы америкалық шахмат шебері Пол Морфи мен екі күшті әуесқой – неміс дворяны Карл Брансвик герцогі және француз аристократы Изуар графы арасында өткен "Опера ойыны" деп аталатын ең әйгілі ойындардың бірінде қолданылды. Ойын 3. d4 Bg4 қадамымен жалғасты, бұл қазіргі стандартты бағыттардан өзгеше. Шахмат теориясы дамыған сайын Филидор қорғанысының танымалдылығы төмендеді және Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін жоғары деңгейдегі шахматтан толығымен жойылды. 2017 жылға дейін Филидорды тұрақты түрде қолданатын үздік ойыншылар болған жоқ, бірақ Этьен Бакро және Ливиу Дитер Нисипеану кейде классикалық партияларда оны сынап көрді. Дегенмен, соңғы 20 жылда шеберлік деңгейінде оның танымалдылығы сәл өсті. Ол жылдам, блиц және булет шахматында да кең таралды.
as of 2017, there are no top players who employ the Philidor with regularity, although Étienne Bacrot and Liviu Dieter Nisipeanu have occasionally experimented with it in classical play. Its popularity in master play has increased slightly, however, over the last 20 years. It has also become fairly popular in rapid, blitz, and bullet chess.
Негізгі жол: 3.d4
3. d4-ке келгенде, ақ түс қараға бірден шабуыл жасайды. Қараның бірнеше мүмкіндігі бар.
3...exd4
Қаралардың ең көп таралған жауабы 3...exd4 болып табылады, бұл орталықтағы қысымды әлсіретеді, бірақ орталықты босатады. 4. Nxd4 Nf6 (4 d5 5. exd5, Полсеннің шабуылы, 5 Qxd5 6. Qe2+ Be7 7. Nb5 Na6 8. N1c3 Полсенмен жалғасады) 5. Nc3 соңынан, қаралар көбінесе Be7 және 0-0 (Антошин варианты) жүреді, соның нәтижесінде берік қорғаныс позициясына жетеді. Мысал ретінде: 5 Be7 6. Bc4 0-0 7. O-O c5, ал позиция былай:
Бұл позицияда қаралар өз епископын g7-ге фианкеттеуге де мүмкіндік алады, бірақ мұндай жағдай сирек кездеседі. Бент Ларсен бұл әдісті бірнеше партияда, соның ішінде 1969 жылы Михаил Талмен тең ойнаған кезде қолданды. 4. Nxd4 орнына, ақ 4. Qxd4 жүруі мүмкін, бұл Пауль Морфидің сүйікті тәсілі, 4...Nc6 5. Bb5 Bd7 6. Bxc6 Bxc6 7. Nc3 Nf6 8. Bg5 және соңынан 0-0-0 жүруді көздеп. Бұл позиция 19 ғасырдағы көптеген партияларда ойналған.
Ханхам нұсқасы
Қара үшін тағы бір негізгі нұсқа – орталықтағы кернеуді сақтап, Nd7, Be7 және c6 позициясын қабылдау. Бұл жоспар Ханхам вариациясы деп аталады (америкалық шахмат шебері Джеймс Мур Ханхамның атымен) және Арон Нимзович оны ұнатқан. Көбінесе мынадай партия жүреді: 3 Nf6 4. Nc3 Nbd7 5. Bc4 Be7 6. O-O (6. Ng5 қызықты балама: 6...O-O 7. Bxf7+ Rxf7 8. Ne6 Qe8 9. Nxc7 Qd8 10. Nxa8, Аққа материалдық артықшылық, бірақ Қара, мысалы, 10...b5 11. Nxb5 Qa5+ кейін күшті инициатива ала алады) 6. O-O 7. a4 (b5-тің алдын алу үшін) c6 (схеманы қараңыз). Грандмастер (GM) Ларри Кауфман Ханхам вариациясының мақсаты – Рюй Лопестің жабық позицияларына ұқсас, Қараның e5 пешкасын сақтап қалу екенін айтады, сондай-ақ «бұл өте танымал болар еді және 1. e4-ке қарсы негізгі қорғаныстармен теңесер еді, егер Қара Ханхам позициясына міндетті түрде жете алса еді». Қараның 3...Nf6 жүргеніне жауап ретінде 4. Nc3-ке балама ретінде, Кауфман мен GM Christian Bauer пікірінше, Ақ 4. dxe5 Nxe4 5. Qd5! (Релльстаб вариациясы; 5. Nbd2 – Сокольский вариациясы) 5...Nc5 6. Bg5 Be7 7. exd6 Qxd6 8. Nc3 артықшылығын сақтай алады.
Басқа жылжыту тәртібі
Қара кейде 3 …Nd7 ойнайды, мақсаты 4. Nc3 Ngf6 болып, Ханхам вариациясына жету. Бірақ содан кейін 4. Bc4! қараға қиын жағдай туғызады, себебі 4…Ngf6 5. dxe5 Nxe5 (5. dxe5 6. Ng5! жеңіске жеткізеді) 6. Nxe5 dxe5 7. Bxf7+ Kxf7 8. Qxd8 Bb4+ 9. Qd2 Bxd2+ 10. Nxd2 – бір піяданы ұтып алуға мүмкіндік береді, ал 4…Be7 піяданы жоғалтуға әкеледі: 5. dxe5 Nxe5 (5. dxe5?? 6. Qd5! жеңіске жеткізеді) 6. Nxe5 dxe5 7. Qh5! Сондықтан қара үшін 4…c6 ойнау жақсырақ, бірақ аққа 5. O-O Be7 6. dxe5 dxe5 (6…Nxe5 7. Nxe5 dxe5 8. Qh5-ке піяданы жоғалтумен жазаланады) артықшылығын береді. 7. Ng5! Bxg5 8. Qh5! және енді 9. Bxg5 немесе 9. Qxg5.
Қаралар Ханхам түріне жету үшін тәжірибелер жүргізді
Соңғы жылдары қаралар Ханхам вариациясына жету үшін, 3. Nf6 4. dxe5! және 3. Nd7 4. Bc4! комбинацияларынан қашып, басқа мүмкіндіктерді сынап көрді. Мұндай бір мүмкіндік – 1. e4 d6 2. d4 Nf6 3. Nc3 Nbd7, содан кейін 4. Nf3 e5 ойнау ниеті. Алайда, ақ 4. f4 немесе тіпті 4. g4!? арқылы бағытын өзгерте алады. Тағы бір әрекет – 1. e4 d6 2. d4 Nf6 3. Nc3 e5, бұл 4. Nf3 Nbd7 соң Ханхам вариациясына өтеді, бірақ ақ 4. dxe5 арқылы шағын артықшылыққа қол жеткізуге тырыса алады (Кауфман 4. Nge2-нің де перспективалы екенін айтады) 4. dxe5 5. Qxd8+ Kxd8 6. Bc4.
Филидор қарсы ойыны: 3...f5
3. d4-тен кейін қараға арналған күштірек тәсіл – 3...f5 (диаграмма), Филидордың бастапқы ниеті мен ұсынысы. 19 ғасырда 3...f5 ойынын Пол Морфи де ойнаған. Бұл қадам басқа варианттарға қарағанда көбірек мүмкіндіктер бере алады, бірақ көбінесе күмәнді деп саналады. Дегенмен, кейбір шахматшылар 3...f5 – дұрыс идея деп есептейді. ГМ Тони Костен ашылу туралы монографиясында бұл қадамды құрметті деп бағалайды. Дэвид Бронштейн мен Теймур Раджабов та осы қадамды ойнаған. 3...f5-тен кейін ақтардың бірнеше жолы бар: 4. Nc3 (Зукерторт варианты) және ақ түс айқын артықшылыққа ие болады: 4...fxe4 5. Nxe4 d5 (егер 5...Nf6 6. Nxf6 gxf6 7. dxe5 fxe5 8. Bc4 Qf6 9. Ng5 Полугаевский) 6. Nxe5 dxe4 7. Qh5+ g6 8. Nxg6 Nf6 (егер 8...hxg6 9. Qxh8 Be6 10. Qe5+/− Ларсен) 9. Qe5+ Kf7 (егер 9...Be7 10. Nxh8 Nc6 11. Bb5 Qd5 12. Bg5+/− Зукерторт) 10. Bc4+ Kg7 11. Bh6+ Kxh6 12. Nxh8 Bb4+ 13. c3 Qxh8 14. cxb4+/− (Керес). 4. exd4 5. Qxd4 fxe4 (егер 5...Nf6 6. e5! 4...Nf6 5. dxe5 Nxe4 6. Nxe4 fxe4 7. Ng5 d5 8. e6 Bc5 9. Nxe4!+/− (Созин, Сокольский). 6...Ng4! 7. Nxf8 Kxf8 8. Qxd4 Nc6 позициясына әкеледі) 6...Nc6 7. Re1 f4 (немесе 7...fxe4 8. Nxe4 Ne5 9. Bxh6 gxh6 10. f4 Nxc4 11. Nxd6+ +/−) 8. Bxf4 Qf6 9. Qd2 Ne5 10. Be2 Bg4 11. f3 Bd7 12. Bg3 0-0-0 13. f4+/− немесе 9. Bb5+ (Керес). ), 6...Bc5 7. Nc3 (Бергер варианты) немесе 6...Nh6 7. Nc3! (Бергер); алайда, қара 6...Nf6!? 7. Nf7 Qe7 8. Nxh8 Bxe6, немесе 6...Bb4+ 7. c3 Bc5 8. Nf7 Qf6 9. Be3 Bxe6 10. Nxh8 Bxe3 11. fxe3 Qh4+ 12. g3 Qh6 13. Qd2 Nd7 14. c4 Ne5 15. Be2 dxc4 16. Nc3 Nd3+ 17. Bxd3 exd3 (Макаров) арқылы белгісіздікті сақтап қалуы мүмкін. Ақтардың 6. Nc3!? (Штейнциц) және 6. c4 мүмкіндіктері де бар. 4. exf5 e4 5. Ng5 Bxf5 6. Nc3 және ақ 6...Nf6 7. f3 (Созин) немесе 6...d5 7. f3 кейін шамалы артықшылыққа ие болады.
4. Nc3 (the Zukertort Variation) and White obtains a clear advantage:
4 fxe4 5. Nxe4 d5 (if 5 Nf6 6. Nxf6 gxf6 7. dxe5 fxe5 8. Bc4 Qf6 9. Ng5 Polugaevsky) 6. Nxe5 dxe4 7. Qh5+ g6 8. Nxg6 Nf6 (if 8 hxg6 9. Qxh8 Be6 10. Qe5+/− Larsen) 9. Qe5+ Kf7 (if 9 Be7 10. Nxh8 Nc6 11. Bb5 Qd5 12. Bg5+/− Zukertort) 10. Bc4+ Kg7 11. Bh6+ Kxh6 12. Nxh8 Bb4+ 13. c3 Qxh8 14. cxb4+/− (Keres). 4 exd4 5. Qxd4 fxe4 (if 5 Nf6 6. e5! 4 Nf6 5. dxe5 Nxe4 6. Nxe4 fxe4 7. Ng5 d5 8. e6 Bc5 9. Nxe4!+/− (Sozin, Sokolsky). leads to an position after 6 Ng4! 7. Nxf8 Kxf8 8. Qxd4 Nc6) 6 Nc6 7. Re1 f4 (or 7 fxe4 8. Nxe4 Ne5 9. Bxh6 gxh6 10. f4 Nxc4 11. Nxd6+ +/−) 8. Bxf4 Qf6 9. Qd2 Ne5 10. Be2 Bg4 11. f3 Bd7 12. Bg3 0 0 0 13. f4+/−. or 9. Bb5+ (Keres). ), White obtains the upper hand after 6 Bc5 7. Nc3 (the Berger Variation), or 6 Nh6 7. Nc3! (Berger); however, Black can maintain lack of clarity with 6 Nf6!? 7. Nf7 Qe7 8. Nxh8 Bxe6, or 6 Bb4+ 7. c3 Bc5 8. Nf7 Qf6 9. Be3 Bxe6 10. Nxh8 Bxe3 11. fxe3 Qh4+ 12. g3 Qh6 13. Qd2 Nd7 14. c4 Ne5 15. Be2 dxc4 16. Nc3 Nd3+ 17. Bxd3 exd3 (Makarov). White also has 6. Nc3!? (Steinitz) and 6. c4. 4. exf5 e4 5. Ng5 Bxf5 6. Nc3 and White has a slight plus after 6 Nf6 7. f3 (Sozin), or 6 d5 7. f3.
3...Бг4?!
Төмендегі 3 Bg4, 4. dxe5 Bxf3 (қара 4. dxe5 болғандықтан қайта ұстай алмайды, себебі 5. Qxd8+ Kxd8 6. Nxe5 таза пешкамен жеңіске жетеді; немесе, қара 4. Nd7 пешкамен гамбит жасауға болады, Альбин вариациясы) 5. Qxf3 (немесе ақ 5. gxf3 dxe5 6. Qxd8+ Kxd8 7. f4 Maróczy артықшылығын алады) 5. dxe5 6. Bc4, бұл аққа ашық позицияда артықшылық және үлкен артықшылық береді. Қара f7 пешкасына "табиғи" 6. Nf6? арқылы шабуылды тоқтатуға тырыса алмайды, себебі ақ 7. Qb3 (атақты "Опера ойынында" ойналған, онда Морфи ақ түспен b7 пешкасын алудан бас тартып, 7. Qe7 8. Nc3 кейін күшті ұстады) арқылы пешканы ұтып алады. Қара 6. Qf6 7. Qb3 Bc5 8. 0-0 Bb6 9. a4 a5 10. Nc3 Ne7 11. Be3 Nd7 12. Rad1+/− жағдайында жақсырақ ойнайды, немесе 6. Qd7!? (Maróczy). 3. f5 - Лопездің қарсы гамбиті: 4. d4 Филидордың қарсы гамбитіне көшеді. Немесе қара 3. Be7!? сынап көруі мүмкін, мысалы 4. 0-0 (4. c3 - Штайниц вариациясы) Nf6 5. Re1 0-0 6. d4 exd4 7. Nxd4 a6. 3. c3 нұсқасына қарсы қара 3. f5 (3. Nc6 4. d4 Nf6 Понциани ашылуына көшеді) 4. exf5 Bxf5 5. Qb3 Nf6 6. Ng5 d5 7. Qxb7 Nbd7 8. Qc6 Bd6 және .
4. d4 transposes to the Philidor Countergambit. Or Black can try 3 Be7!? e. g. 4.0 0 (4. c3 is the Steinitz Variation) Nf6 5. Re1 0 0 6. d4 exd4 7. Nxd4 a6. Against the alternative 3. c3, Black can try 3 f5 (3 Nc6 4. d4 Nf6 transposes to the Ponziani Opening) 4. exf5 Bxf5 5. Qb3 Nf6 6. Ng5 d5 7. Qxb7 Nbd7 8. Qc6 Bd6 with and .