Жек Мормон: бұл термин 19 ғасырда пайда болған, шіркеуге жақын тұрған, бірақ мүшесі емес адамдарды немесе діннен алысқандарды білдіреді. Тарихы мен мағынасы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мормондыққа жақсы көзқарас білдіретін, бірақ мормон емес адам.
Non Mormon sympathizer of Mormonism
"Джек Мормон" термині - он тоғызыншы ғасырдағы Америкада пайда болған сленгтік сөз. Бұл термин бастапқыда Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуіне шомылдырылмаған, бірақ шіркеу мүшелерімен және мормондықпен достық қарым-қатынаста болған, оларға көңіл бөлген және/немесе олардың сенім жүйесіне қызығушылық танытқан адамды сипаттау үшін қолданылған. Алайда, ХХ ғасырдың басында және ортасында бұл термин Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінің (LDS Church) мүшелері белсенді емес немесе шіркеуден шығып кеткен деп санайтын, бірақ жеке діни көзқарасына қарамастан, шіркеумен жақсы қарым-қатынас сақтайтын және оған жылы сезімдермен қаратын адамды білдіретін болды.
The term Jack Mormon is a slang term originating in nineteenth century America. It was originally used to describe a person who was not a baptized member of the Church of Jesus Christ of Latter Day Saints but who was friendly to church members and Mormonism, sympathized with them, and/or took an active interest in their belief system. Sometime in the early to mid twentieth century, however, the term began to refer to an individual deemed by adherents of the Church of Jesus Christ of Latter day Saints (LDS Church) to be an inactive or lapsed member of the LDS Church who, despite their personal religious viewpoint, maintained good relations with and positive feelings toward the church.
Терминнің шығу тегі
1845 жылдың 18 сәуірінде «Оттава фри трейдер» газетінде Дж. Б. Бакенстос, Ханкок округінің шерифі, ол «мормондарға достықпен қарады, бірақ өзі олардың қатарына жатпады» деп жазылды. Бұл терминнің алғаш рет жариялануы «Джек Мормон» атауының басылымдағы ең алғашқы пайда болуын көрсетеді, бірақ одан кейін «Нью-Йорк дейли трибьюн» және «Ричмонд палладиум» сияқты газеттерде де осыған ұқсас жағдайлар кездесті. Варшава сигналының редакторы Томас С. Шарп антимасондық саяси қозғалыста масондарға көңіл білдіргендерді атау үшін «Джек Мейсон» терминін де қолданды. Бұл жанашыр, мормон емес адамдардың ішінде кейіннен шіркеуге қосылған Наувоу қаласының бейбіт судьясы Дэниел Х. Уэллс және әскерші, дипломат Томас Л. Кейн де болды. Кейн АҚШ армиясының шенеуніктері мен БАҚ-тың назарында «жанашыр Джек Мормон» ретінде танылды, олардың кейбіреулері оның ЛДС дініне құпия түрде шомылдырылғанын айтты. Кейн ЛДС халықтарына мейірімді болғанымен, өмірінің соңына дейін пресвитериан дінін ұстанды. Бірнеше ЛДС тарихшылары бұл термин Шарптың айтуына дейін де қолданылған және Миссури штатының Джексон округіндегі демократтармен байланысы бар деп санайды. Олардың пікірінше, бұл термин Миссуриде, Соңғы күнгі қасиеттілер тарихының Киртленд кезеңінде, шамамен 1834 жылы пайда болған. Шіркеу мүшелері Джексон округінен наразылардың шабуылынан кейін Клей округіне қашып кетті, онда жергілікті тұрғындар, көбінесе демократтар, мормондарға көңіл білдіріп, достықпен қабылдады. Джексон округінің қарсы тұрған азаматтары оларды «Джек» мормондары деп атайтын. 1980 жылдардың басында бұл термин Иса Мәсіхтің соңғы күнгі қасиеттілерінің фундаменталистік шіркеуінің (FLDS Church) мүшелерін, олардың көп әйелділікке сенуіне байланысты шіркеуден бөлініп кеткендерін сипаттау үшін де қолданылды.
On April 18, 1845, the term "Jack Mormon" appeared in The Ottawa Free Trader to refer to J. B. Backenstos, the sheriff of Hancock County, who was "friendly to the Mormons, though not one himself." This early published use of the term marks perhaps the earliest appearance of "Jack Mormon" in print, though it was followed soon by other instances in papers such as the New York Daily Tribune and the Richmond Palladium. Thomas C. Sharp, editor of the Warsaw Signal, also coined the term "Jack Mason" to refer to those who were sympathetic toward Freemasons in the Anti Masonic political movement. These sympathetic non Mormons included Nauvoo Justice of the Peace Daniel H. Wells, who later joined the church, and soldier and diplomat Thomas L. Kane. Kane was identified as a sympathetic Jack Mormon by US Army officials and the media, some of whom asserted that he had been secretly baptised into the LDS faith. However friendly toward the LDS people, Kane remained a Presbyterian all of his life. Several LDS historians believe that the term was used prior to Sharp's mention, and has ties to sympathetic Democrats in Jackson County, Missouri. Their belief is that the term originated in Missouri, during the Kirtland period of Latter Day Saint history, circa 1834. When Church members were expelled from Jackson County by a mob, many fled to Clay County, where local citizens, mostly Democrats, were sympathetic and friendly toward the Mormons. These citizens were pejoratively labeled "Jack" Mormons by the antagonistic citizens of Jackson County. During the early 1980s, it was also used as a description of members of the Fundamentalist Church of Jesus Christ of Latter Day Saints (FLDS Church) who broke from the church, in part, over belief in plural marriage.
Саяси мақсаттарда
ХХ ғасырдың басына дейін LDS шіркеуінің мүшелері көбінесе демократтардан тұрған, мүмкін, бұл ХІХ ғасырдың соңғы жартысында Республикалық партияның мормондарға қарсы позициясының нәтижесі болды. Алайда, шіркеудің сексуалдық қатынас, есірткі қолдану, дәстүрлі отбасылық құндылықтар және діннің үкіметтегі рөлі сияқты әлеуметтік мәселелердегі консервативтік ұстанымдары 1970 жылдардың соңында көптеген бұрынғы демократтық соңғы күнгі қасиеттілердің Республикалық партияға өтуіне себеп болды. 1970 жылдардың соңы мен 1980 жылдардың басында LDS шіркеуі Тең құқықтар туралы түзетуге қарсы шығып, республикалық партияға қатысуды одан әрі арттырды. Сол кезде демократ ретінде тіркелген көптеген мүшелерді "Джек Мормон" деп атады, бұл жағымсыз мағынада емес, оларды дәстүрлі либералды демократтардан ажырату үшін қолданылды. Алайда, терминнің қазіргі контекстіндегі теріс мағынасы салдарынан бұл қолданыс ұзаққа солмады. Басқа теория мен қазіргі қолданыс бойынша, бұл термин тек атымен ғана мормон болған адамды (мысалы, жалпы мормондық тегі бар) білдіреді, яғни "мормон" деген белгі осы адам үшін тек тегі ғана. Бұл терминді ауыр салмақтағы чемпион Уильям Харрисон "Джек" Демпси танымал етті. Ол 1895 жылдың 24 маусымында Колорадо штатының Манасса қаласында дүниеге келді. 1920 жылдары сол кездегі ең ұлы американдық спортшы – Бэйб Рут болды, ал оның ең жақын бәсекелесі – кеншілердің Батысынан шыққан ауыр салмақтағы боксшы Демпси еді. Шамамен 1880 жылы LDS шіркеуінің миссионері Демпсидің ата-анасын дінге өткізіп, олар Колорадо штатының Манасса атты мормондық ауылына көшіп келді. Әкесі шіркеуден кетіп қалса да, анасы адал мүше болып қалды. Демпси былай деп жазды: "Мен мормон екенімді мақтан тұтамын. Бірақ мен өзімнің Джек Мормон екенімді ұяламын".
LDS Church membership was made up predominantly of Democrats until the early 1900s, possibly due to anti Mormon positions held by the Republican party during the latter half of the 19th century. However, the church's conservative positions on social issues such as sexuality, drug use, traditional family values, and the role of religion in government caused large numbers of previously Democratic Latter day Saints to shift to the Republican Party by the late 1970s. In the late 1970s and early 1980s, the LDS church took a stand against the Equal Rights Amendment, and again increased the population's participation in the Republican party. At that time, many members who were registered Democrats were called "Jack Mormons", not as a negative term, but to distinguish them as traditional liberal Democrats. Because of the negative connotation of the term's modern context, this usage was short lived. An alternative theory and contemporary usage holds that the term refers to a person who is a Mormon in "name only" (as in having a common Mormon surname) as though the "Mormon" label were nothing but a surname to this individual. The term was made popular by heavyweight champion William Harrison "Jack" Dempsey, born in Manassa, Colorado, on June 24, 1895. During the 1920s, the greatest American sports hero of the day was undoubtedly Babe Ruth; his closest rival was Dempsey, a tough heavyweight boxer from the mining West. Around 1880, an LDS Church missionary converted Dempsey's parents and they moved to the Mormon village of Manassa, Colorado. While his father parted ways with the church, his mother remained a devoted member. Dempsey would write, "I'm proud to be a Mormon. And ashamed to be the Jack Mormon that I am."
Терминологияның өзгеруі
Қазіргі кезде бұл термин LDS шіркеуінің шомылдырылған мүшесін сипаттау үшін қолданылады, ол дінді сирек немесе ешқашан ұстанбайды, бірақ шіркеуге қатысты жағымды көзқарас сақтайды. Сонымен қатар, бұл термин мормондық текті бірақ шомылдырылмаған немесе дінге жатпайтын адамдарға да қолданылуы мүмкін. Кейбір "Джек-мормондар" LDS шіркеуінің мақсаттары мен сенімдерін әлі де қолдайды, бірақ түрлі себептермен ғибадатханаға бармай немесе шіркеу шараларына қатыспайды. Олар "мәдени мормондар" деп те аталады, бұл католиктердің діннен безгенімен, "біржола баптист болған, мәңгі баптист" деген мақалға негізделген және "Йом Кипур еврейі" (немесе кейде "ұлттық еврей") сияқты. Кейбір қазіргі LDS жастары бұл терминді мормондарға тән этикалық, моральдық және мәдени ережелерді ұстанбаған шомылдырылған мүшелерді сипаттау үшін қолданады. Бұл ережелерге дөрекі сөздерден аулақ болу және неке алдындағы жыныстық қатынастан бас тарту кіреді. Басқа да кең таралған мәдени шектеулерге дұрыс тамақтану, дене шынықтыру және есірткі, темекі, алкоголь, кофе және шай ішпеу кіреді. Көбінесе мұндай адамдар темекі шегу немесе алкоголь ішу арқылы көзге түседі. Бұл терминнің мағынасы қалай және неге өзгергені белгісіз, ол бастапқы мағынасынан керісінше мағынаға ие болған. Мормон мәдениеті мен фольклорына үлкен әсер еткен 20 ғасырдың ортасындағы LDS авторы Престон Нибли бұл терминді 1940 жылдардың соңында қазіргі контексте айтқан және 1950 жылдары кеңінен қолданған.
The term is now used to describe a baptized member of the LDS Church who rarely or never practices the religion, but is still friendly toward the church. Alternatively, it can be used for someone that is of Mormon descent but unbaptized or non religious. Some Jack Mormons still support the goals and beliefs of the LDS Church, but for various reasons choose not to attend services or participate in church activities. They are also colloquially known as Cultural Mormons, the LDS equivalent of a lapsed Catholic, a "Christmas and Easter Christian"/ "Sunday Christian"(or based on an adage "Once a Baptist, Always a Baptist") and a "Yom Kippur Jew" (or sometimes "ethnic Jew"). Some modern LDS youth today use the term to describe a baptized member who chooses not to follow the ethical, moral and cultural guidelines common to Mormons. These guidelines include refraining from profanity and pre marital sex. Other common cultural limitations include following the Word of Wisdom by consuming a healthy diet, seeking exercise, and avoiding the use of drugs, tobacco, alcohol, and coffee and tea. Often such individuals are noticeable for public consumption of tobacco or alcohol. It is unclear how or why the meaning of the term changed to its current usage, which is almost the reverse of its original meaning. Preston Nibley, a mid 20th century LDS author who had a large impact on Mormon culture and folklore, mentioned the term in its modern context during the late 1940s and used it extensively in the 1950s.
Танымал мәдениетте
"Джек Мормон" термині жазушы Эдвард Эбби өзінің "Монки-ключ" романында Мормон дінінде болған, көп әйел алған, бірақ Иса Мәсіхтің Соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуінде (Мормон) және оның сенім жүйесінде белсенді болмаған Смитті сипаттау үшін қолданды: "Соңғы күнгі қасиеттілер шіркеуіне (Мормон) тумысынан кірген Смит өмір бойы дінінен жауапкершіліктен босатылған еді. Ол – "Джек Мормон". "Джек Мормон" – нағыз Мормонға қарағанда, құлаққап қоян – үй қоянына қалай жақын болса, солай". Тони Кушнердің "Америкадағы періштелер" пьесасында Харпер Питт өзін "Джек Мормон" деп таныстырады және терминнің пайда болуына қатысты басқаша түсіндірме береді: "Мен құлаққап қоян сияқты қаштым". AMC телеарнасының "Дөңгелектер тозағы" сериалының 5-ші маусымының 6-шы эпизодында Ева атты кейіпкер Бригам Янгқа өзін "Джек Мормон" деп таныстырады. Уоллес Штегнер 1979 жылы Солт-Лейк-Ситиде жазған "Қайталау" романында осы терминнің қазіргі мағынасын қолданды. Джерри Джозеф және "Джекмормонс" – Орегон штатының Портленд қаласынан шыққан рок-тобы. "Jack Mormon Coffee Company" – Солт-Лейк қаласындағы, тарихи даңғылдар ауданында орналасқан кофе қуырушы компания. Американдық актер Джейсон Клауд 2017 жылдың желтоқсан айында Австрияның Вена қаласында "Джек Мормон" атты жеке өндірістік пьесаның тұсаукесерін өткізді.
The term "Jack Mormon" was used by author Edward Abbey in his novel The Monkey Wrench Gang to describe a character, Seldom Seen Smith, who was a Mormon and had many wives, but was not active in the LDS Church nor its belief system: "Born by chance into membership in the Church of Jesus Christ of Latter Day Saints (Mormons), Smith was on lifetime sabbatical from his religion. He was a jack Mormon. A jack Mormon is to a decent Mormon what a jackrabbit is to a cottontail." In the play Angels in America by Tony Kushner, the character Harper Pitt identifies herself as a Jack Mormon, and postulates an alternate explanation for the origin of the term: "Like jack rabbit I ran." In Episode 6 of Season 5 of the AMC television series Hell On Wheels, the character known as Eva identifies herself as a Jack Mormon to the Brigham Young character. The term is used in its modern meaning by Wallace Stegner in his 1979 novel Recapitulation, set in Salt Lake City. Jerry Joseph and the Jackmormons is a rock band from Portland, Oregon in the United States. Jack Mormon Coffee Company is a Salt Lake based coffee roaster, located in the Historic Avenues district. American actor Jason Cloud premiered a self produced play titled Jack Mormon in December 2017 in Vienna, Austria.