Генри Гентский (1217-1293) – атақты схоластикалық философ, "Solemnis Doctor" атымен танылған. Өмірі, білімі және философиядағы еңбектері туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Генрих Гентский (1217 - 29 маусым 1293), Генрикус де Гандаво және Генрикус Гандавенсис деп те аталатын, схоластикалық философ, «Солемнис доктор» («Салтанатты доктор») деген лақап атын алған.
Scholastic philosopher
Henry of Ghent ( 1217 – 29 June 1293), also known as Henricus de Gandavo and Henricus Gandavensis, was a scholastic philosopher who acquired the nickname of Doctor Solemnis (the "Solemn Doctor").
Өмір
Генри Гент қаласының жанындағы Мюде ауданында дүниеге келген. Ол итальяндық Бониколли әулетінен, немесе голландтық Гоеталс әулетінен шыққан деген болжам бар, бірақ оның аты жөніндегі мәселе көп талқыланды (қараңыз, төмендегі сілтемелер). Ол Гентте, содан кейін Кельнде Альберт Магнустың басшылығымен оқыды. Доктор ғылымын бітірген соң Гентке оралды және философия мен теологиядан алғашқы публично лекция оқыған адам болды деседі. Париж университетінің даңқына баулы болған ол ордендер мен діни қызметкерлер арасындағы көптеген пікір таластарында, діни қызметкерлердің жағын алды. 1281 жылы папа Мартин IV-нің «Ad fructus uberes» атты папалық бұйрығы жарияланғаннан кейін Генри, «қайта мойындау» (бір жылда кем дегенде бір рет өз шіркеуінің діни қызметкеріне, монахқа мойындаған күнәларын қайта мойындау міндеті) мәселесінде жалған дін қызметкерлерін қолдады. Генри өмірінің соңына дейін осы қақтығысқа қатысты. Ол Турнайда (немесе Парижде) қайтыс болды.
Henry was born in the district of Mude, near Ghent. He is supposed to have belonged to an Italian family named Bonicolli, in Dutch Goethals, but the question of his name has been much discussed (see authorities below). He studied at Ghent and then at Cologne under Albertus Magnus. After obtaining the degree of doctor he returned to Ghent, and is said to have been the first to lecture there publicly on philosophy and theology. Attracted to Paris by the fame of the university, he took part in the many disputes between the orders and the secular priests, on the side of the latter. Following the publication of the papal bull Ad fructus uberes by Pope Martin IV in 1281, Henry supported the secular clergy against the Mendicant Orders over the question of the 'reiteration of confession' (the obligation to confess to their parish priest, at least once a year, sins already confessed to a friar). Henry was engaged in this violent controversy for the rest of his life. He died at Tournai (or Paris).
Мазмұны
Генри жеке жаратылыстардың мәніне сәйкес келетін болмысы ғана емес, сонымен қатар "бір нәрсе" (аликвитас) деп аталатын нәрсесі де бар екенін айтты. Құдай жаратқан болмыс – нақты өмірге ие болмыс емес, мәннің болмысы, сонымен қатар ең кең мағынадағы esse latissimum немесе ең жалпы түрі esse communissimum деп аталады. Мәннің нақты өмірге айналуын анықтау – бұл болмыстың шектелуі немесе нақтылауы. Осылайша, esse essentiae бірінші болып келеді, содан кейін мәні арқылы бір нәрсе болу, яғни esse aliquid per essentiam келеді, ал соңында осылай құрылған толық мән нақтылыққа ие болады.
Henry argued that not only do individual creatures have a being corresponding to their essence the being of essence or esse essentiae, they also have a 'somethingness' (aliquitas). The being created by God is not the being of actual existence, but the being of essence, also called esse latissimum (being in the widest sense), or esse communissimum, the most general form of being. The determination of essence respecting its being made actual is a delimitation, or specification, of that being. Thus, esse essentiae comes first, then comes esse aliquid per essentiam, being a something through essence, finally the whole essence thus made up is put into actuality.
Қасақана ажырату
Қасақана айырмашылық – бір нәрсе әртүрлі ұғымдармен әртүрлі жолдарда білдірілетін жағдай (Quodl. V, q. 12). Таза логикалық айырмашылықтан өзгеше, қасақана айырмашылық әрқашан қандай да бір құрастың болуын білдіреді, бірақ ол нақтыдағы айырмашылыққа қарағанда аз маңызды. Мысалы, адамдағы рационалды және жануар – бұл ақылдың айырмашылығы емес, себебі біреуі екіншісін анықтамайды. Бұл сондай-ақ нақты айырмашылық та емес, әйтпесе белгілі бір адамдағы «жануарлық» және «рационалды» ұғымдарының бірігуі таза кездейсоқ (per accidens) болар еді. Демек, аралық айырмашылық болуы керек, оны Генри «қасақана» деп анықтаған. Бұл принципті кейіннен Скот формальды айырмашылыққа дамытты.
An intentional distinction is where the very same thing is expressed by different concepts in different ways (Quodl. V, q. 12). Unlike a purely logical distinction, an intentional distinction always implies a sort of composition, although it is minor with regard to that implied by a distinction in reality. For example, rational and animal, as they are found in man, is not a distinction of reason, since one is not a definition of the other. Nor is a real distinction, otherwise the conjunction of 'animal' and 'rational' in some particular person would be purely accidental (per accidens). Therefore, there must be some intermediate distinction, which Henry defines as 'intentional'. This principle was later developed by Scotus into the formal distinction.
Жарықтандыру
Генридің ілімдері күшті платонизммен сіңірілген. Ол нақты объектілер туралы білім мен Құдайдың бар екендігін және болмысын тануға мүмкіндік беретін илаһи шабыт арасындағы айырмашылықты ажыратты. Біріншісі екіншісін түсіндірмейді. Жеке тұлғалар материалдық элементпен емес, олардың тәуелсіз болмысымен, яғни, ақыр соңында, жекеленген жандар ретінде жаратылуымен анықталады. Универсалиялар біздің санамызға немесе құдайлық санаға қатысты айырмашылықтар бойынша ажыратылуы керек. Илаһи интеллектіде табиғи объектілердің түрлері мен жаттарының үлгілері немесе типтері бар.
Henry's doctrines are infused by a strong Platonism. He distinguished between knowledge of actual objects and the divine inspiration by which we cognize the being and existence of God. The first throws no light upon the second. Individuals are constituted not by the material element but by their independent existence, i. e. ultimately by the fact that they are created as separate entities. Universals must be distinguished according as they have reference to our minds or to the divine mind. In the divine intelligence exist exemplars or types of the genera and species of natural objects.
Аудармалар
Генрих Генттік, "Жай сұрақтардың жиынтығы". Бірінші мақала: Аударманы білу мүмкіндігі туралы. Roland J. Teske, S. J. аудармасымен, кіріспесімен және түсіндірмелерімен. Саут-Бенд, Сент-Огастин баспасы, 2008. Генрих Генттік, "Сумма": Құдайдың бар болуы және мәні туралы сұрақтар (21-24-баптар). Аудармашылары: Джос Декорте (†) және Роланд Дж. Теске, S. J. (Даллас ортағасырлық мәтіндері мен аудармалары 5). Лувен/Париж: Питерс, 2005. Генрих Генттік, "Сумма": Құдайдың бірлігі мен қарапайымдылығы туралы сұрақтар (25-30-баптар). Латын мәтіні, кіріспесі, аудармасы және түсіндірмелері: Роланд Дж. Теске, S. J. (Даллас ортағасырлық мәтіндері мен аудармалары 6). Лувен және Париж: Питерс, 2006. Хуан Карлос Флорес, Генрих Генттік: метафизика және Үштік; "Сумма Квестинум Оридинариарумның" 55-бабының алтыншы сұрағының сындық басылымымен. Лёвен: Лёвен университетінің баспасы, 2006. Генрих Гент, Кводлибеттер: Еркін ерік туралы сұрақтар. Аударған: Роланд Дж. Теске. Милуоки: Маркет университетінің баспасы, 1993. Генрих Гент, Кводлибеттер: Моральдық проблемалар туралы сұрақтар. Аударған: Роланд Дж. Теске. Милуоки: Маркет университетінің баспасы, 2005.
Henry of Ghent's Summa of Ordinary Questions. Article One: On the Possibility of Knowing Translation with an introduction and notes by Roland J. Teske, S. J. South Bend, St. Augustine Press, 2008. Henry of Ghent's "Summa": The Questions on God's Existence and Essence (Articles 21 24). Translation by Jos Decorte (†) and Roland J. Teske, S. J. Latin Text, Introduction, and Notes by Roland J. Teske, S. J. (Dallas Medieval Texts and Translations 5). Louvain/Paris: Peeters, 2005. Henry of Ghent's "Summa": The Questions on God's Unity and Simplicity (Articles 25 30). Latin Text, Introduction, Translation, and Notes by Roland J. Teske, S. J. (Dallas Medieval Texts and Translations 6). Louvain and Paris: Peeters, 2006. Juan Carlos Flores, Henry of Ghent: Metaphysics and the Trinity; with a Critical Edition of Question Six of Article Fifty Five of the Summa Quaestionum Ordinariarum, Leuven: Leuven University Press, 2006. Henry of Ghent, Quodlibetal Questions on Free Will. translated by Roland J. Teske, Milwaukee: Marquette University Press, 1993. Henry of Ghent, Quodlibetal Questions on Moral Problems, translated by Roland J. Teske, Milwaukee: Marquette University Press, 2005.