Кіріспе

Передур (көне уэльс Peretur) – Рим империясының ыдырауынан кейінгі Британияның тарихы мен аңыздары шегіндегі бірнеше адамның есімі. Қазіргі оқырманға ең таныс Передур – Орта Уэльс проза әдебиетіндегі Артурий әлеміне рыцарь ретінде енген кейіпкер.

Елифердің ұлдары Гурги мен Передур

Гурги мен Передур "Ұлы соғыс тобының" (каскорд маур) Елиффердің (Ескі уэльс: Elidir немесе Eleuther) ұлдары ретінде және Харлеи санжыраларында Коэлинг әулетінің ұлдары ретінде тізімделеді, осылайша оларды Уриеннің бірінші туыстары етеді. Сол сияқты, Иса колледжінің MS 20 дерегінде Гурги мен Передур Артур пен Пенишельмен бірге аға-інілер ретінде көрсетілген. Олардың ең басты даңқы Арфдерид шайқасына қатысқандығында. "Камбрий жылнамалары" бұл шайқастың (bellum Armterid) 573 жылы өткенін хабарлайды, бірақ одан артық ешқандай мәлімет бермейді. Кейінірек жазылған мәліметте Гурги мен Передурдың есімдері, екеуі де Елиффердің ұлдары ретінде, жеңіске жеткен тараптың басшылары ретінде көрсетіледі және Гвендолеу ап Сеидио шайқаста жеңіліп, қаза тапқанын айтады. Одан әрі мәліметтер кейінгі аңыздық дәстүрлерде, әсіресе Уэльс триадаларында (Trioedd Ynys Prydein) келтірілген. Гурги мен Передурдың қалай қаза тапқандығы туралы мәліметтер триадада айтылады, онда олардың "Британия аралының үш адал емес әскери тобының" бірі болғаны түсіндіріледі. Олардың әскери тобы оларды Каер-Греуда Эда Глинмаурмен ("Ұлы тізе") шайқастан бір күн бұрын тастап кетті, сол себепті олар қаза тапты. Уэльс триадалары отбасылық байланыстарға да сіңіп кіреді. Британияның "Үш құрметті жүктілігі" туралы бір дерек, Пениарт MS 47-де толық сақталмаған, Передур мен Гургидің Арддун есімді әпкесі болғанын көрсетеді, ал Пениарт MS 50-дегі нұсқасы үшінші бауырын Ceindrech Pen Asgell ("Қанат басы") деп атайды және анасын Efrddyl verch Gynfarch деп атайды. Передурдың Гвгон Гврон есімді ұлы болған, ол үш "Жатып қалған басшының" (Lledyf Vnben) бірі деп аталды, себебі "ешкім оларға бұйрық беруге батылмады". Тағы да мәліметтер ерте уэльс поэзиясында кездеседі. Мэрлиннің прототипі) мен Талиесин арасындағы диалог түрінде жазылған "Ймдиддан Мэрдин а Талиесин" поэмасы батыр "Элиффердің ұлдарына" мақтау айтады, олар шайқастың қызуында найзадан қашпағанын айтады. Бұл контекст Арфдерид шайқасына қатысты, онда Мэрдин Гвендолеудің жауынгерлерінің бірі ретінде соғысқан, қорқыныштан ақылдан адасып, осылайша пайғамбарлық сыйлығын алған (қараңыз, сондай-ақ Vita Merlini төменде). Y Gododdin (awdl A.31) кітабының жас бөлімдерінің бірінде Передур есімді жауынгер де тізімделген, ол Mynyddog Mwynfawr, Gododdin "Ескі Солтүстік" бас қолбасшысының әскери тобының мүшесі ретінде шайқаста қаза тапқан батырлардың бірі ретінде көрсетілген. Передурдің осында пайда болуы поэманың өсуімен байланысты болуы мүмкін, ол Анналь Камбриа сияқты көздерден белгілі тұлғаларды тақырыбының орбитасына тартуға ұмтылған. Осы еңбекте Джеффри сонымен қатар Передур map Peridur есімді бірінші дәрежелі салтанатты тұлғаны, король Артурдың толық құрған сотындағы Легион қаласында болғандардың қатарына қосады.

Басқа

Englynion y Beddau-да тағы бір Передур, Пенведиг Передуры (Ceredigion аймағы) аңыздағы батыр Мордың әкесі ретінде кездеседі. АҚШ-та тараған Prince Valiant комиксінде Сэр Передур Ровер 2021 жылғы наурыз айындағы оқиға желісінде чемпиондар сайысында Гауэйнмен шайқасу үшін жалданып алынған танымал жалдамалы рыцарь болып бейнеленеді. Передур Роберт Холдстоктың "Мифаго Вуд" романында мифтік үлгі ретінде суреттеледі.

Негізгі дереккөздер

Annales Cambriae (Редакция A), баспа. Гарлеандық шежірелер, баспа. Уэльстік триадалар, ред. және ауд. Рейчел Бромвич (1978, қайта қараланған басылым 1991). Trioedd Ynys Prydein. Кардифф: Уэльс университетінің баспасы, 1978. Мырдин мен Талисин арасындағы әңгіме, ред. А. О. Х. Джарман және Э. Д. Джонс, Llyfr du Caerfyrddin. Кардифф: Уэльс университетінің баспасы, 1982. Монмуттық Джеффри, Vita Merlini, ред. және ауд. Базиль Кларк, Мерлиннің өмірі. Кардифф: Уэльс университетінің баспасы, 1973. Аударма Celtic Literature Collective сайтында онлайн жарияланды. Монмуттық Джеффри, Historia regum Britanniae, ред. Актон Гриском және Дж. Р. Эллис, Джеффри Монмутскийдің Historia regum Britanniæ ертедегі британдық тарихындағы орнына зерттеулер. Лондон, 1929; ауд. Льюис Торп, Джеффри Монмутский. "Британия патшаларының тарихы". Лондон, 1966. Ефрагтың ұлы Передур, ред. Гленс В. Готинк, Historia Peredur vab Efrawc. Уэльс университеті, 1976. Englynion y Beddau, ред. және ауд. Томас Джонс, "Кармартеннің қара кітабы" ("The Black Book of Carmarthen"). Британ академиясының еңбектері 53 (1967). 97–137 беттер. Сыртқы сілтеме.