Кіріспе

Ирландиялық жазушы, сонымен қатар Бенджамин Блэк (1945 жылы туған) атымен де жазады. Банвилл Вексфордтағы CBS бастауыш мектебінде, христиан бауырларының мектебінде, және Вексфордтың Санкт-Петер колледжінде білім алған. Суретші және сәулетші болуға ниеттенгенімен, ол университетке түспеді. Банвилл бұл қателік болғанын айтты: «Ұлы қателік. Бару керек еді. Төрт жыл бойы мас болып, ғашық болу мүмкіндігінен айырылғаныма өкінемін. Бірақ мен отбасымнан қашып кеткім келді. Бостандық алғым келді». Сонымен қатар, колледж оған көп пайда бермес еді деп мәлімдеді: «Мен университетте оқығанда көп нәрсе үйренбес едім, және жас жазушы ретінде алға қойған мақсаттарыма жете алмас едім – лекторларым маған мойынсұндыруға мәжбүрлер еді». Мектептен кейін Банвилл Aer Lingus компаниясында кызметкер болып жұмыс істеді, бұл оған үлкен жеңілдікпен саяхаттауға мүмкіндік берді. Ол Грекия мен Италияға саяхат жасады. Ирландияға оралғаннан кейін The Irish Press газетінде редактордың көмекшісі болып жұмыс істеді, ақырында бас редактордың орынбасары болды. 1995 жылы The Irish Press жабылып қалғаннан кейін Банвилл The Irish Times газетінде редактордың көмекшісі болып жұмыс істеді. 1998 жылы әдеби редактор болып тағайындалды. The Irish Times та қаржылық қиындықтарға тап болды, және Банвиллге жұмыстан босату ақысын алу немесе ерекше мақалалар бөлімінде редактордың орынбасары болып жұмыс істеу ұсынылды. Ол жұмыстан кетті. Банвиллдің американдық тоқыма суретшісі Джанет Данхамнан екі ұлы бар, онымен 1960 жылдары Америка Құрама Штаттарында танысқан. 2012 жылы осы неке бұзылуы туралы сұраққа Банвиллдің ойлары балаларына тигізген әсеріне ауды: «Олар үшін қиын болды», - деді ол. 1980 жылдары ол «Кеплер» романы жарық көрген кезде Дублиннің кітап дүкендерін аралап, «бірде-бір кітабым ешқайсысында болмады» деп еске алды. Бірақ 2012 жылы ол «Мен бұл үшін өкінген жоқпын, өйткені мен өзім жазғым келген кітаптарды жазып жаттым. Егер ақша таппасам, кінәлі ешкім жоқ еді, бұл ешкімнің кінәсі емес. Ешкім менің кітаптарымды сатып алуға міндетті емес еді» деді. Ол ғалымдардың да өз жұмысына тәртіп орнатуға тырысатынын түсінді. Джон МакГаерн туралы жылы лебіз білдірді, ол жұмыстан қуылған, ал Католик шіркеуі шетелдік әйелмен қарым-қатынасқа түскені үшін айыпталған. 2006 жылдың наурыз айында Америка Құрама Штаттарындағы кітап сапарында Банвилл телефон қоңырауы алды: «Қапа болсам, жаман жаңалықтарым бар. Джон Банвилл қайтыс болды». Алайда Банвилл МакГаерннің денсаулығы нашар екенін білген және оның әлі де тірі екеніне көз жеткізу үшін қажетті тексерулерді жүргізгеннен кейін, оның орнына МакГаерн қайтыс болды деген қорытындыға келді. Солай болды. Ол 2014 жылы Ирландия Ұлттық галереясының 150 жылдығына арналған «Көрнеу сызықтары» кітабына Караваггионың 1602 жылғы «Христостың ұсталуы» картинасы туралы жазды. 2015 жылы жарық көрген Sons+Fathers кітабына, Ирландияның Хоспис қорының үйлерінде емделіп жатқан науқастарға көмек көрсету үшін қаржы жинауға үлес қосты.

Қылмыстық фантастика

2006 жылы жарық көрген «Кристин Фоллс» романынан бастап Банвилл Бенджамин Блэк атты псевдониммен криминалды фантастика жазды. Ол Бенджамин Блэк ретіндегі қылмыс фантастикасын әдеби романдарына қарағанда әлдеқайда жылдам жазады. Ол «Блэк» ретіндегі жұмысын қолөнер деп бағалайды, ал «Банвилл» ретінде ол суретші. Ол өзінің сөзімен айтқанда, қылмыс жазуды «арзан әдебиет» деп санайды. Банвиллдің «Квирк» сериясындағы басты кейіпкер – Дублин патологы. «Кристин Фоллс» (2006), «Күміс лебедь» (2007) және «Сәуірге арналған элегия» (2011) алғашқы үш романы «Квирк» атты қылмыс драмалық телесериалына негіз болды. Бенджамин Блэк псевдонімімен жазылған «Квирк» сериясының басқа романдары: «Жазғы өлім» (2011), «Кек алу» (2012), «Киелі бұйрықтар» (2013) және «Тіпті өлгендер» (2016). Оның атымен жарық көрген тағы екі «Квирк» романы бар: «Испаниядағы сәуір» (2021) және «Қалқалау» (2023). Қосымша кітаптар: «Snow» (2020), инспектор-детектив Сент-Джон Страффордты таныстырады, ол «Испаниядағы сәуір» романында да пайда болады, сондай-ақ «Drowned» (2024) романы да оның атымен жарық көрді. Бенджамин Блэк псевдонімімен жазылған басқа криминалды романдар: «The Lemur» (2008), «The Black Eyed Blonde» (2014), «Prague Nights» (2017) және «The Secret Guests» (2020).

Стиль

Банвилл өзінің барлық шығармаларына қатысты өте теріс пікір білдіріп, кітаптары туралы былай дейді: "Мен олардың бәрін жек көремін, мен оларды ұнатпаймын. Олардың бәрі – ұятқа қалдыратын жағдай". "Кейде, түстен кейін, егер шаршасам, Блэк Банвиллдің иығынан иеленіп, жазуға кіріседі. Немесе Банвилл Блэктің иығына сүйеніп: "Ой, қызықты сөйлем екен, ойнайықшы", – дейді. Жұмысты қайта қарағанда, екі жақтың бірінің немесе екеуінің бір-біріне сіңіп кеткен сәттерін көре аламын". Оның әдеттегі жазу күні Дублиндегі үйінен өзен жағасындағы кеңсесіне баратын жолмен басталады. Ол таңғы 9-дан түскі асқа дейін жазады. Содан кейін нан, ірімшік және шай ішіп, кешкі 6-ға дейін жұмысын жалғастырады, сосын үйге қайтады. Ол қара юморімен және өткір, қыстық әзілдерімен танымал. Оны "Набоков арқылы Прусттің мұрагері" деп сипаттаған. Дон ДеЛилло Банвиллдің шығармаларын "қауіпті және айқын ағынмен жазылған проза" деп сипаттайды, "The Boston Globe" газетінің Дэвид Мегеган оны "қазіргі ағылшын тілінде жазатын ұлы стилистердің бірі" деп атайды, "The Sunday Business Post" газетінің Вал Нолан оның стилін "лирикалық, ұқыпты және кейде күлкілі" деп сипаттайды; "The Observer" журналы "The Book of Evidence" романын "лирикасы, аристократтық ирониясы және қайғылы сезімі "Лолитаны" еске түсіретін мінсіз ағынмен жазылған проза" деп сипаттады. Джерри Дьюкс "The Sea" романына рецензия жазып, Банвиллді "тілдің шебері" деп атады. Майкл Росс Банвиллді "бәлкім, Бекеттің жеткен деңгейінен әдебиетті дамыта алатын жалғыз қазіргі заманғы жазушы" деп атады. Банвилл "поэзия мен көркем әдебиетті жаңа формада біріктіруге тырысамын" дейді. Банвилл бала кезінде Джеймс Джойске еліктегенін айтады: "Мен "Дублиндерді" оқығаннан кейін, Джойстің шынайы өмір туралы жазған тәсіліне таңғалып, дереу "Дублиндердің" жаман еліктеулерін жаза бастадым". 2012 жылы Ноа Чарнимен сұхбаттасқанда Банвилл өзінің шығармаларына ең көп әсер еткен екі адам ретінде У. Б. Йейтс пен Генри Джеймсті атады. Федор Достоевский мен Альберт Камюдің есімдері ұсырылғанда, Банвилл: "Достоевскийдің жазуы тым нашар, оны қабылдау қиын. Камюге де сондай". Банвилл Эдна О'Брайеннің "Махаббат нысаны: таңдалған әңгімелер" атты елу жылдық ретроспективасының кіріспесін жазып, оны "қазіргі уақытта жұмыс істеп жатқан ең күрделі жазушылардың бірі" деп мақтап, "[О'Брайеннің] бірден және жанашырлықпен еске түсірудің үйлесімін теңестіретін кез-келген қазіргі заманғы жазушыны табу қиын" екенін атап өтті. Ол О'Брайеннің кейіпкерлерін бейнелеуінің қаншалықты керемет екенін атап өтті және оның барлық кейіпкерлері "бір жағынан әлемге, әсіресе ерлер әлеміне зардап шеккенін" мойындады. Банвилл О'Брайенді "заманымыздың ең ұлы жазушыларының бірі" деп сипаттады. Банвилл Элизабет Боуэннің "Соңғы қыркүйек" романының сценарийін жазуға өзін арнады. Кейін ол оның "Жинаған әңгімелеріне" кіріспе жазды. Әдеби редактор Каролина Уолшқа жақын болған Банвилл оның өлімін естігенде қатты қайғырды. Ол "Ежелгі жарық" кітабын оған арнады. Сондай-ақ, Банвилл Айлин Баттерсбиге жақын болды, оның жерлеу рәсімінде оның есіне өлең оқып, көздерінен жас шықты.

Қылмыс пен жаза

2012 жылы Ниам Хоранмен сөйлескенде Банвилл реніш және жауапкершілік туралы ойларын былай жеткізді: "Басқа адамдарды ауырту – ең жаман нәрсе. Өзің ауырған да қиын, бірақ басқаларды ауырту кешірілмейді. Кешіруге болмайды. Тәп-тәп кешіруге болмайды. Менің ойымша, адам өміріне жауапкершілік алып, жақсылықтарымен қатар жамандықтарына да жауап беруі керек. Өнердегі сәтсіздік, күнкөріс табудағы сәтсіздік немесе жетістік – ешқайсысы басқаға ауыр тиюмен тең келмейді, себебі біз бұл дүниеде қысқа ғана ғұмыр кешеміз және өмірдің өзі қиын. Сондықтан, басқаларға адал болуға тырысу – міндет". 2017 жылдың 21 тамызында RTÉ Radio 1 арнасының Liveline бағдарламасында Даблин Тринити колледжінің соңғы төрт жылда ғылыми зерттеулер үшін 100 000 жануарды пайдаланғаны туралы хабарлама талқыланды. Бір тыңдаушы Банвиллдің бұл мәселені бұрын көтергенін, бірақ назарсыз қалғанын айтты. Банвилл жеке түрде Liveline бағдарламасына қоңырау шалып, бұл әрекетті "толыққанды ұятты нәрсе" деп атады және наразылық білдірген әйелдерге қалай кездескенін айтты. Оған "Айриш Таймс" газетіне жіберген хатындағы ұстанымын қолдауға басқалардың көмегі тиіп пе деп сұрағанда, ол: "Жоқ. Мен мүлдем көңілім толып, 'Жон, үндеме. Араласпа, пайдасың болмайды. Егер пайдасы болса, оны көрсетер едім' дедім. Мысалы, мен Джон Кутзеені, белгілі жазушы, Дж.М. Кутзеені "Айриш Таймс" газетіне хат жазуға шақырдым. Көп адамнан сұрадым. Қызығы, кім екенін айтпаймын, бірақ халықаралық антививисекциялық қозғалыстың өкілінен де, жоқ, халықаралық жануарлар құқығын қорғаушыдан да көмек сұрадым. Ол вивисекцияға қарсы емес екенін айтты, менің ойымша, бұл өте ерекше көзқарас". Банвилл үшін бұл сирек кездесетін қадам болды, ол көпшілікке өзге бір жағын көрсетті. Ол жүргізушіден қанды ойындар сияқты әрекеттерге қарсылық білдіргені туралы сұрағанда: "Мен дауысымды наразылық білдіру үшін қолданбаймын. Тек осы бір жағдай ғана бірдеңе жасауға болатын сияқты болды. Менің көрінісімше, оның жалғыз салдары келесі жылы екі есе көп тәжірибе жасалды. Ақыл-ойдың наразылығы осылай болды". Ет жеу туралы сұрақ қойылғанда, Банвилл: "Мен ет жемеймін", - деп жауап берді.

Букер сыйлығы

Банвилл 1981 жылы The Guardian газетіне хат жазып, Букер сыйлығын өзіне беруді ұсынды, себебі ол «үміткерлердің тізімінде екінші орын алған» еді. Ол сыйлық ақшасын Ирландиядағы ұзақ тізімге енген кітаптардың барлық данасын сатып алып, оларды кітапханаларға табыстауға жұмсауды ниеттенді, «осылайша кітаптар ғана емес, сатып алынып, сонымен қатар оқылсын – мұндай жағдай, әрине, бірегей». Оның «Күдіктер кітабы» романы 1989 жылғы Букер сыйлығына іліккен кезде, Банвилл өзін «жер бетіндегі джентльмен» деп сипаттаған досының «басқа бес финалистке ставка жасауды» кеңес бергенін айтты, өйткені ол жеңіске жетсе, сыйлық ақшасын алатын болса, ал жеңіліске ұшыраса, басқа біреу жеңіске ие болар еді. Бірақ бұл жағдай оны қызықтырмады және ол ешқашан ставка жасамады. «Ladbrokes-ке жақын арада бармасам керек» деді ол. Кейіннен Энн Хаверти Банвиллдің «Сатурдай» романына жасаған сын-пікірін «ұтымды әсерлі» деп сипаттады. Сазерленд Банвиллдің шолуына жауап ретінде хат жіберді (қол қоюда «Лорд Нортклифф зейнеткер профессор» деген атағы көрсетілген), онда ол Банвилді романдағы сквош ойынын дұрыс түсінбегені үшін сынады. Банвилл жауап хатында: «Шақырылған адам кінәлі түрде Тривия бөліміне қадам басады» деген бастапқы жолмен, «он жеті беттік» ойынды оқып шығуға тырысқаннан кейін «баяу түсінігі» үшін Сазерлендтен кешірім сұрады. Кейін Банвилл Сазерлендтің хатын оқығаннан кейін: «Бұкерге қоштаса аламын» деп ойлағанын мойындады. Банвилл, Барри және Али Смит бірден іріктеп тасталды, ал талқылаудың көп бөлігі Барнс, Ишигуро және Зэди Смит төңірегінде өтті. Сыйлық ережелері кейіннен өзгеріп, американдық жазушылардың туындыларына рұқсат берілгенде, Банвилл бұл идеяны қолдады. Алайда, ол кейіннен шешіміне өкініш білдірді: «Сыйлық бастапқы түрінде бірегей болды, бірақ ол ерекшелігін жоғалтты. Ол енді тек жүлделердің бірі ғана. Мен әкімшілердің бұл өзгеріс дұрыс емес екенін мойындап, бұрынғы жағдайға оралу үшін батыл қадам жасауы керек деп сенемін».

Кафка сыйлығы

2011 жылы Банвиллге Франц Кафка сыйлығы табысталды. Марсель Райх-Раникки мен Джон Кальдер төрелік алқасының құрамында болды. Банвилл бұл сыйлықты "адамның шынымен ие болғысы келетін сыйлықтардың бірі" деп атады. "Бұл ескі үлгідегі жүлде, ал мен ескі адам болғандықтан, маған өте лайықты. Мен Кафкамен жас кезімнен бері күресіп келемін" деді ол және оның қоладан жасалған мүсіншесі "каминнің үстінен маған қарап тұрады" деді.

Әдебиет саласындағы Нобель сыйлығы - жалған

2019 және 2018 жылдарығы жүлделер жарияланбақ күні Банвиллдің телефонында швед академиясының нөмірі шалдырды. Ол қызына хабарлады; ол атасына түскі уақытта тікелей эфирде қоңырау шалып, оның аты аталмағанын айтты. Академия мүшесі Пер Вэстберг та бұл "әзіл" сияқты естілді деп ойлады. Банвилл тергеуге көмектесу үшін жазбаны швед академиясына ұсынды және The Observer газетіне: "Бұл оқиғада комедиялық жайт бар және материалдық мүмкіндіктер жетерлік: 'Нобель сыйлығын алуға жақын болған адам'" деді. Ал көршілес Англиядағы БАҚ бұл оқиғаны "алдау" деп сипаттады. Ол көптеген ізгі тілектермен хаттар мен телефон қоңырауларын, сондай-ақ әріптес жазушылардың қолдауын алды.