Кіріспе

Француз суретшісі (1685–1766)

Жан Марк Наттье (17 наурыз 1685 – 7 қараша 1766) – француз суретшісі. Ол Парижде, портрет суретшісі Марк Наттье (1642–1705) және миниатюра шебері Мари Куртуаның (1655–1703) екінші ұлы ретінде дүниеге келді. Ол король Людовик XV сарайының әйелдерінің классикалық мифологиялық киімдегі портреттерімен әйгілі.

Өмір

Алғашқы білімін әкесінен және тарих суретшісі Жан Жувененнен (1644–1717 жж.) алды. 1703 жылы Корольдік академияға қабылданды және Люксембург сарайында суреттерді көшірумен айналысты, Питер Пауль Рубенстің Мари де Медичи суреттері циклынан бірнеше суреттер жасады. Осы суреттер негізінде жасалған гравюралардың жариялануы (1710) Натьеге даңқ әкелді, бірақ ол он бес жасында Париж академиясында бірінші жүлде алғанмен, Римдегі Француз академиясына барудан бас тартты. 1715 жылы Ұлы Петр тұрған Амстердамға сапар шекті, патша мен императрица Екатеринаның портреттерін салғанмен, Ресейге бару туралы ұсыныстан бас тартты. Натье тарих суретшісі болуға ниеттенді. 1715 және 1720 жылдар аралығында ол Ұлы Петр үшін салған Пултава шайқасы және Финеус пен оның серіктерінің тасқа айналуы сияқты туындыларға өзінің күшін жұмсады, бұл оның Академияға сайлануына себеп болды. 1766 жылы Парижде дүние салды.

Портреттер

1720 жылғы Лоудың схемаларынан туған қаржылық құлдырау Наттьеге зор қиындықтар келтірді, ол барлық күш-жігерін портрет салуға жұмсауға мәжбүр болды, бұл оған көбірек табыс әкелді. Ол XV Людовик сарайының сәнді ханымдарының суреттерін салды. Кейіннен ол тірі адамды грек-рим құдайлары немесе басқа мифологиялық тұлғалар ретінде бейнелейтін аллегориялық портрет жанрын қайта жаңғыртты. Наттье осы үлгіде салған әсем әрі тартымды сарай ханымдарының портреттері өте танымал болды, себебі ол модельдің келбетін әдемілетумен қатар оның ерекшеліктерін де сақтай алды. Оның тікелей портреттерінің ең танымал мысалдары – Дижон мұражайындағы Мари Лещинскаяның портреті және 1730 жылы салған «Отбасымен оралған суретші» атты топтық портреті. Наттьедің шеберлігі мен композициялық дағдысын көрсететін тағы бір керемет туындысы – 1738 жылы Матильда де Карбоннель Канизидің портреті. Бұл портрет Париждегі Жакмар Андре мұражайында тұрақты түрде көрсетіледі және Жакмар Андре коллекциясының ең бағалы туындыларының бірі саналады. Оның көптеген маңызды картиналары ірі музейлерде тұрақты көрмеде қойылған. Мысалы, Луврде оның Магдалинасы, Жакмар Андре мұражайында Матильда де Канизидің портреті, Антин маркизасы, Нантта Ла Камаргоның портреті және Людовик XV сарайының ханымы, Орлеанда жас қыздың басы, Марсельде Помпадур ханымның портреті, Перпиньянда Людовик XV портреті, Валенсиенде Буфлер герцогінің портреті. Версаль мұражайы екі ханымның маңызды тобына ие, ал Дрезден галереясында Маршал де Саксеннің портреті сақталған. Уоллес коллекциясында Наттье «Көк түсті ханымның портреті» (бұрын графша де Тильер деп аталған), султан киіміндегі мадемуазель де Клермон және Белестат маркизасының картиналары бар. ХХ ғасырдың басында Лайонель Филлипс мырзаның коллекциясында Флавокур герцогинясының «Үнсіздік» және Шатору герцогинясының «Таң сәті» (қазір Марсельде) картиналары болды. Нейбург графесі мен оның қызының портреті Вайль коллекциясына кірді және 1903 жылы өткен аукционда 4500 гинеяға сатылды. Наттье туындыларын Альфонс Лерой, Тардье, Жан Одран (1667–1756), Дюпен және тағы да көптеген шеберлер гравировкалаған. 1753 жылғы Мариньи маркизі Карлсруэдегі Мемлекеттік өнер галереясының коллекциясында сақталған. Гетти мұражайында 1742 жылы салған Диана бейнесіндегі Мадам Бонье де ла Моссонның картинасы бар. Метрополитен өнер мұражайында 1756 жылы салған Диана бейнесіндегі Мадам де Масон Руж картинасы бар. 1744 жылғы Шартр герцогинясының Хеба бейнесі Ұлттық мұражай коллекциясында сақталған.