Кіріспе

Джон Гришемнің "Торт патшасы" (2003) романы – американдық автор Джон Гришем жазған құқықтық және ширақ сюжетті роман. Doubleday баспасы алғашқы басылымын қатты мұқабамен шығарды; ол бірден The New York Times ең сатылымды кітаптар тізімінде бірінші орынға шықты және 20 аптадан астам уақыт бойы алғашқы 15-тің ішінде болды. Dell Publishing 2003 жылы жұмсақ мұқабамен шығарды, ал Penguin Random House 2007 жылы аудиокітап нұсқасын жариялады.

Сюжет

Вашингтон қаласындағы мемлекеттік қорғаушы Клей Картер Текила Уотсонның ісін теріс қабылдап, оны кездейсоқ көшедегі кісі өлтіруде айыптайды. Уотсон оқ атар кезде денесіне бақылау болмағанын мәлімдейді, Клей бұл оқиғаны жоққа шығаруға тырысады, бірақ ойынан шығара алмайды. Клей Уотсонға көмектесу үшін бар күшін салады, дәлелдерді іздеу үшін астананың ең қауіпті аймақтарына барады. Соңында Клей сотқа шақырылып, есірткіге қарсы орталықтар Уотсонның медициналық жазбаларын, сондай-ақ осыған ұқсас қылмысқа айыпталған тағы бір адамның жазбаларын тапсыруға мәжбүр болады. Осы уақытта Клей конгресс депутатының көмекшісі Ребекка Ван Хорнмен қарым-қатынас құрады, бірақ оның әкесі, жылжымайтын мүліктермен айналысатын Беннетт Ван Хорннан жиренеді. Беннетт Солтүстік Вирджиниядағы жер мәмілесіне қатысқан сенатормен жұмыс істеуден Клей бас тартқандықтан, Ребеккамен қарым-қатынасын тоқтатуға қысым жасайды. Клейге Макс Пейс есімді құпия адам келеді, ол Уотсонның жазбаларының арамзаттыққа қатысты дәлел екенін айтады. Уотсон және басқа да есірткіге тәуелділерге заңсыз түрде "Тарван" деген тәжірибелік препарат берілген, бұл оларды зорлық-зомбылыққа итермелеген. Пейс өзін жауапты компания жалдағанын, Клейден мемлекеттік қорғаушы лауазымынан кетіп, құрбандарға құпия төлемдер жасауын сұрайды. Бұл Уотсоннан жақсы жағдайды жасыруды білдірсе де, Клей бұл схемаға келіседі, әсіресе Ребекканың махаббатын қайтару үшін. Клей жаппай зиян келтіру істеріне маманданған заң фирмасын ашады, бірнеше достары мен әріптестерін жұмысқа алады: адвокат Паулетт, заңгер Родни және компьютерлік сарапшы Джона. Ол Ackerman Laboratories өндірген канцерогендік препарат Dyloft туралы ішкі ақпаратты ұсынатын Макспен жұмысын жалғастырады. Макстың кеңесімен Клей қарқынды телешоу науқанын ұйымдастырады, нәтижесінде 100 миллион долларлық өтемақы төленеді және баспасөз оны "Зиянды істердің патшасы" деп атайды. Клей мен оның фирмасы келісімнен үлкен пайда көреді, бірақ клиенттері әрқайсысы 50 мың доллардан аспайтын өтемақыға наразы болады. Макс Клейге Maxatil деген тағы бір ақаулы препарат туралы ақпарат ұсынады. Өзінің табысын қайталауды күтіп, Клей ойсыздықпен үлкен шығындарға барады: жағалаудан жағалауға телешоу науқанын іске қосады, ондаған қосымша қызметкерлерді жұмысқа қабылдайды, қосымша кеңсе алаңын жалға алады және мыңдаған "Maxatil клиенттерін" тіркеді. Алайда, Клей Maxatil-дің теріс әсерлерін анықтаудың оңай емес екенін түсінеді. Сонымен қатар, оны Goffman компаниясы шығарады, бұл компания зиянды істер бойынша сотта келісімге келмейтінімен танымал. Maxatil ісінің болашағы Аризонадағы қарт заңгер жүргізетін ұзаққа созылған сот ісінің нәтижесіне байланысты. Осы уақытта ФБР Клейді ішкі саудамен күдікпен қарап тергеп бақпайды. Қылмыстық заңгер Клейге компанияға сот процесін бастап, акцияларының құнын төмендеткенін білгенде Ackerman акцияларын қысқа сатқаны үшін кінәлі екенін және түрмеге қамалуы мүмкін екенін айтады. Макс іздестіріліп жатқан, із-түзсіз жоғалған алаяқ болып шығады. Кейін, Dyloft-тың әсері күткеннен де қауіптірек екені анықталғаннан кейін, Ackerman-ға миллиондаған доллар талап етуден сақталған науқастар, оның орнына Клейді медициналық қателік үшін сотқа береді. Клей бұрынғы клиенттеріне ақы төлеу үшін барлық активтерін жұмсауға мәжбүр болады. Ақшаға зәру Клей Ханаға қарсы жаппай зиянды іс бастайды, бұл компания ақаулы цемент партияларын өндірген құрылыс материалдарын өндіреді. Компания директорлары наразы үй иелеріне әділ өтемақы беруге дайын, бірақ тек Клей өтемақының өз үлесін азайтуға келіскен жағдайда ғана. Клей бас тартады, нәтижесінде Ханна банкротқа ұшырайды, мыңдаған жұмыс орындары жоғалады және компания орналасқан қала үшін экономикалық апат болады. Көшпенділердің "ашкөз заңгер" салдарынан құлағанын білген кезде Клейді қала тұрғындарының кейбіреулері ұрып-соғады. Ребекка Клейдің жазылып жатқан кезінде күтпеген жерден пайда болады. Оның махаббатын қайтару оған карьерасына соңғы соққыны сабырлы түрде қабылдауға көмектеседі: Аризонадағы қазылар алқасы Maxatil ісін қабылдамайды, ал Клейдің Maxatil-ге салған миллиондаған ақшасы құрдымға кетеді. Клей банкроттық жариялауға, фирманы жабуға, өз активтерін және заңгерлік лицензиясын беруге мәжбүр болады. ФБР Клейге қарсы ісін тоқтатады, өйткені ескі досының адалдығы қылмыстық іске қатысты дәлелдерді ұсынудан бас тартады. Ештеңе жоғалтпаған Клей Тарван ісіне қатысқандығын тергеуші журналистке жариялайды, қылмыстық заңгер Тарванға қатысты істерді қайта ашуға тырысады, соның ішінде Уотсонның ісін де. Клей мен Ребекка Лондонға ұшып кетеді, онда Клей енді қажет емес байлықсыз бақытты өмір сүреді. Алайда, Клейдің соңында бірнеше миллион доллары болатыны туралы болжам бар, өйткені Паулетт пен Родни – Клей бастапқы төлемдерді бөлістерде өте жомарт және адал болғандықтан, олар оған ақшаны қайтаруға уәде береді, олар оның қаржылық жетістігіне қарыз екенін ешқашан ұмытпайды.