Кіріспе

Мельбурн қаласындағы жолаушылар темір жолы қызметі, Виктория, Австралия.
"Метро Трэйнс Мельбурн" қызметі.

Кранборн желісі – Австралияның Виктория штатындағы Мельбурн қаласындағы маңыздағы темір жол желісі. "Метро Трэйнс Мельбурн" операторы басқарады және қаланың екінші ең ұзын қалалық темір жол желісі болып табылады. Желі Мельбурн орталығындағы Флиндерс-стрит станциясынан оңтүстік-шығыстағы Кранборн станциясына дейін жүреді, қалалық айналым, Саут Ярра, Колфилд, Оклей және Данденонг арқылы 24 стансаны қамтиды. Желі күніне шамамен 20 сағат (шамамен таңғы 4:00-ден түнгі жартысына дейін) жұмыс істейді, ал жұма және сенбі күндері түнгі уақытта 24 сағат бойы қызмет көрсетеді. Жүктілік сағатында 5-тен 15 минутқа дейінгі интервалмен поездар қатынайды, ал жүктілік емес уақытта әр 15-20 минут сайын қызмет көрсетеді. Желі алғаш рет 1888 жылы Данденонгте Гиппсленд желісінен Оңтүстік Гиппсленд желісі ретінде бөлініп шықты. Қызметтер Порт-Альбертке дейін созылды, электрленбеген желіде көптеген тармақтар болды. Желілер Кранборн, Ку-Ви-Руп және Леонгата сияқты аймақтық қалаларға қызмет көрсету үшін салынған. 1993 жылы жол пайдаланудың төмендеуіне байланысты жабылды, бірақ 1995 жылы "Жақсы қалалар құру" бағдарламасы аясында Кранборнға дейін қайта ашылып, электрлендірілді. Қайта ашылғаннан бері айтарлықтай өсім болды, дәліз бойындағы басқа жұмыстармен қатар, желіні Клайдқа дейін екі станцияға дейін ұзарту ұсыныстары қолдау тапты.

Аймақтық қызметтер

ХХ ғасырдың басы мен ортасында Оңтүстік Гиппсленд темір жолы қосымша тармақ желілерін ашуды жалғастырды, оның ішінде Вудсайд, Барри Бич, Уэлшпул порты, Аутрим, Вонтагги және Стрзелекиге дейін желілер салынды. Бұл тармақтардың барлығы 20-ғасырдың ортасы мен соңында жолаушылар ағынының төмендеуіне байланысты қызметін тоқтатты. V/Line жолаушылар пойыздары электрленгенге дейін Кранборнға дейін қатынай берді, ал жүк тасымалы 1990-жылдардың соңына дейін Коала тұйық жеріне жүк жеткізіліп тұрды. Бұл жұмыстар Оңтүстік Гиппсленд желісінің бір бөлігін жолаушыларға қайта ашуға мүмкіндік берді, ол Кранборн желісі деп аталды. Осы өзгерістердің нәтижесінде желі Кранборннан әрі пайдаланылмады.

21 ғасыр

2008 жылы Кранборн желісін жаңарту жөніндегі жұмыстар жиынтығы ұсынылды, оның мақсаты – пойыз қатынасының жиілігін және қызмет сапасын арттыру. Кранборнда 6 пойызға арналған жаңа тұрақ салынып, желіні екі еселемей-ақ қатынас жиілігін ұлғайтуға мүмкіндік берді. Жаңа тұраққа қоса, 37 миллион долларлық жоба Кранборн станциясын да жаңартуды қамтыды, оған жабық күту залы, жаңа платформа шатырлары, жаңа әжетханалар, жаяу өткелдерге арналған жаңа төселген жолдар, жаңартылған автобус аялдамасы және қауіпсіздікті күшейту кірді. 2012 жылы екі жылдық құрылыс жұмыстарынан кейін Линбрук станциясы ашылды. Бұл станция Линбрук және Линдхерст елді мекендерін қамтиды, станцияда мүмкіндігі шектеулі азаматтарға қолайлы платформалар, автотұрақтар және автобус аялдамалары бар. 2014 жылы Спрингвейлдегі теміржол өткелі, теміржолды жерге көму арқылы алынып тасталды. Бұрын бұл өткел Виктория штатындағы ең қауіпті өткел деп есептелген. Өткелді алып тастауға траншея жасау және Спрингвейлде жаңа, жарақтандырылған станция салу кірді. 2019 жылдың қыркүйегінде Qube Holdings компаниясы желінің қысқа бөлігінде күнделікті тасымал жұмыстарын бастады, контейнерленген цементті Данденонг Оңтүстіктегі Кимберли Кларк тұрағына жеткізді.

Метроның туннелі

2012 жылғы Желіні дамыту жоспарында Кранборн және Пакенхэм желілерін Санбери желісімен байланыстыратын солтүстік-оңтүстік туннельдің қажеттілігі анықталды. 2017 жылы Метро туннелінің құрылысы басталды, оған бес жаңа жер асты стансасы, екі параллель туннель және басқа да инфрақұрылымдық жақсартулар кіреді. Оңтүстік Ярра станциясынан бұрын қазіргі Кранборн желісінен бөлініп, Анзак, Ратуша (Флиндерс-стрит станциясымен байланыс), Мемлекеттік кітапхана (Мельбурн-Централмен байланыс), Парквилл және Арден стансалары салынады, содан кейін Санбери желісіне жалғасады. Бұл жұмыстар 2025 жылға дейін аяқталады, ал аяқталғаннан кейін Кранборн және Пакенхемнен Санбериге және Мельбурн әуежайына (2029 жылдан бастап) жалғасқан бірыңғай теміржол желісі құрылады.

Мельбурн әуежайының темір жол байланысы

Мельбурн әуежайының теміржол желісі Sunshine станциясынан Мельбурн әуежайының жаңа станциясына дейін жаңа желі салуды қамтиды. Метро туннелі арқылы байланыстырылған бұл желі бойынша қызметтер Кранборн және Пакенхэм бағыттарынан туннель арқылы жүріп, Саншайн станциясында Санбери немесе Мельбурн әуежайына бөлінетін болады. Желі құрылысы аясында Sunshine станциясы жаңартылып, қосымша платформалар салынады, жаңа рельстер төселіп, Keilor East және Мельбурн әуежайында екі жаңа станция салынады. Құрылыс 2022 жылы басталды, ал қызметтер 2029 жылы іске қосылуы күтілуде.

Клайд кеңейтуі

Оңтүстік Гиппсленд желісіндегі қызмет 1981 жылы маршрут бойынша жолаушылар санының аздығына байланысты толығымен тоқтатылды. Желі жабылып, Клайд қаласына дейін желіні қайта ашу туралы көптеген талаптар туды. Австралияның Еңбек партиясы 1999 және 2002 жылғы штаттық сайлау кампанияларында Клайдқа дейінгі желіні қайта ашуға алғашқы уәде берген, бірақ 2006 жылғы сайлауға дейін бұл уәдеден бас тарды. 2003 жылдың қараша айында, балама ретінде "Trainlink" автобус қызметі енгізілді. Бұл автобус Кранборн станциясындағы әрбір пойызды күтіп алып, Кранборн Ист арқылы көбінесе бір бағытты айналым жасады. 2008 жылы жарияланған Бракс үкіметінің Виктория көлік жоспарында кеңейту және оған байланысты жұмыстар "орта мерзімдік" жоба ретінде тізілген, оның құны 200 миллион долларға бағаланған. 1999 жылы Бракс басқарған Еңбек үкіметі теміржол желісін жүк және жолаушылар тасымалы үшін қайта жаңартуға саяси уәде бергенімен, оның ізбасары Джон Брамби 2008 жылы бұл жобадан бас тартты. 2013 жылы, Метрополитендік теміржол желісін дамыту жоспарының бөлігі ретінде, Кранборн желісін Клайдқа дейін кеңейту "ұзақ мерзімдік" жоба ретінде белгіленді, яғни кем дегенде келесі 20 жылда іске асырылатын болады. 2018 жылдың қаңтарында Кейси қаласы аймақтың дамуын жалғастыру үшін 3 миллиард долларға жуық теміржол және жол инфрақұрылымдық жобалар қажет екенін мәлімдеді, соның ішінде Кранборннан Клайдқа дейінгі қалалық пойыз желісін кеңейту және Данденонг пен Кранборн арасындағы желіні екі есе арттыру. 2018 жылғы штаттық сайлауға дейін, қазіргі Эндрюс үкіметі Cranbourne Line Upgrade жобасын жариялады, бұл жобаға Данденонг пен Кранборн арасындағы 8 км теміржолдың екі есеге арттырылуы, Merinda Park станциясының қайта құрылуы, Порт Rail Shuttle желісі үшін жаңа теміржол қосылысының салынуы және дәліз бойындағы барлық қалған деңгей өткелдерін жою кірді. Эндрюс бұл жобаның Клайдқа дейін кеңейту үшін қажет екенін мәлімдеді. 2022 жылғы штаттық сайлауға дейін, Кейси қаласы Клайдқа теміржол желісін кеңейту үшін, соның ішінде 3 жаңа станция салу үшін үгітін күшейтті. Кейси қаласының ұсынысы Кранборн Ист, Кейси Филдс (тек кеңес ұсынған) және Клайд станцияларын салуды қамтиды. Қазіргі Эндрюс үкіметі Клайдқа теміржол желісін кеңейту бойынша ешқандай міндеттемелер қабылдамады, керісінше Cranbourne Line Upgrade жобасын жалғастырды. 2022 жылғы штаттық сайлауда Еңбек партиясы тағы да жеңіске жетті, Эндрюс үкіметі Cranbourne Line Upgrade жобасын ілгерілетуде, ал Клайдқа дейінгі кеңейту содан бері тоқтап тұр.

Көлденең өткелдерді жою

Кранборн желісіндегі қалған 15 деңгейлі өткелді жою жобасы 2018 жылдан 2025 жылға дейін кезең-кезеңмен аяқталады. 2018 жылы Каулфилд пен Данденонг арасындағы барлық деңгейлі өткелдер Каулфилд-Данденонг эстакадалық теміржол жобасының аясында алынып тасталды. Бұл жобаға тоғыз деңгейлі өткелді жою және дәліз бойында бес жаңа биік станция салу кірді. Жоюдың екінші кезеңі 2025 жылға дейін дәліз бойындағы жеке өткелдерді түрлі әдістермен жоюды қамтиды. Кейбір өткелдер теміржолдың биіктігін көтеру арқылы, ал кейбіреулері жолды төмендету немесе көтеру арқылы жойылды, ал басқалары автокөліктің өтуіне жабылды. Бұл жобалар 2025 жылға қарай Кранборн желісінде деңгейлі өткелдердің жоқтығын қамтамасыз етеді, ал Санбери желісіндегі жобалар 2025 жылы метро туннелі ашылған кезде Саншайн-Данденонг дәлізіндегі барлық өткелдердің де жоқтығын қамтамасыз етеді.

Қызметтер

Кранборн желісі күн сайын шамамен сағат 4:00-ден 23:30-ға дейін жұмыс істейді. Әдетте, ең жұмыстың көп уақытында, Дэнденонг бағытында (Пакенхам желісімен біріктірілген) пойыздардың арасы 5 минуттық, ал Кранборн желісінде таңғы сағаттарда 10 минуттық болады. Ал ең жұмыстың аз уақытында бүкіл маршрут бойынша жиілік 20–30 минутқа дейін төмендейді. Кранборн желісінің қызметтері Дэнденонгтан және одан Дэнденонгқа сағат 22:00-ден 6:00-ға дейін шаттл ретінде жүреді, Пакенхам желісінің пойыздарымен байланысады. Ең жұмыстың көп уақытында кейбір қызметтер Весталл немесе Дэнденонг станцияларында басталып, сонда аяқталады. Қызметтер Сити Лоп арқылы сағат тіліне қарсы бағытта жүреді, ал 2025 жылдан бастап Кранборн желісінің пойыздары Оңтүстік Ярра, Ричмонд және барлық Сити Лоп станцияларында тоқтамайтын болады, себебі пойыздар ашылғаннан кейін Метро туннелі арқылы басқа бағытқа бұрылады. Жұма күні түндері мен демалыс күндері қызмет тәулігіне 24 сағат жұмыс істейді, қалыпты жұмыс уақытынан тыс 60 минуттық жиілікпен. 2022 жылдың 13 ақпанынан бастап, күндізгі ең жұмыстың аз уақытында Кранборн және Пакенхам желілерінің кейбір қызметтері Малверн станциясында тоқтап, Оңтүстік Ярра мен Малверн станциялары арасында экспресс ретінде жүреді. Жүк тасымалы шектеулі, Qube Holdings компаниясы күн сайынғы қызметпен желінің қысқа бөлігінде контейнерленген цементті Дэнденонг-Судтағы Кимберли Кларк терминалына тасымалдайды.

Бағыт

Кранборн желісі Мельбурн қалалық орталығынан Кранборн соңғы стансасына дейін салыстырмалы түрде түзу бағытты құрайды. Желі ұзын және көбінесе екі жолмен салынған; алайда, Флиндерс-стрит станциясы мен Ричмонд арасында жол 12 жолға дейін кеңейтіледі, Ричмонд пен Оңтүстік Ярра арасында 6 жолға дейін, ал Оңтүстік Ярра мен Коулфилд арасында 4 жолға дейін тарылады. Коулфилд станциясынан кейін жол тағы да екі жолға дейін тарылып, соңына дейін сол күйінде қалады. Кранборн желісінің жер астындағы жалғыз бөлігі – Сити Лоп, онда пойыз 3 жер асты стансасында тоқтап, сағат тіліне қарсы бағытта жүреді. Қаладан шығумен, Кранборн желісі көбінесе жазық даламен өтеді, қисықтары аз және желінің көп бөлігінде жер жұмыстары минималды. Дегенмен, Оңтүстік Ярра мен Малверн арасында теміржол дәлізі деңгейлі қиылыстарды жою үшін кесілген, ал Малверн мен Коулфилд арасында дәліз сол себепті насипке көтерілген. Коулфилдтен кейін желіде бұрын көптеген деңгейлі қиылыстар болған; қазір олардың барлығы Коулфилд пен Данденонг арасындағы жоғары теміржол жобасының аясында алынып тасталған, сондай-ақ жол үстінен және астынан өтетін бірнеше ескі көпірлер де бар. Қалған қиылыс 2025 жылға дейін толық жойылады, соның нәтижесінде Кранборн желісі Мельбурн теміржол желісіндегі деңгейлі қиылыстардан толығымен құтылған алғашқы желі болады. Бұл желі Гиппленд желісі бойымен Пакенхам желісімен бірге жүреді, екі бағыт Данденонгте бөлініп кетеді. Кранборн желісі оңтүстікке бұрылып, Оңтүстік Гиппленд желісіне бұтақтанады, ал Пакенхам желісі Гиппленд желісі бойымен жалғаса береді. Теміржолдың көп бөлігі құрылыс аймақтары мен қалалық аймақтар арқылы өтеді, бірақ Данденонгтан кейін жол ашық далалар мен қалалық аймақтардың араласуына кіреді.

Сигнал беру

1995 жылы қайта ашылғаннан бері Кранборн желісі төмен жиіліктер мен аз қызмет көрсетуге арналған үш позициялы белгі беру жүйесін пайдаланды. Алайда, ескірген жүйе жүйелік ақаулар мен шектеулі жиіліктерге байланысты сенімділікті төмендетті, сондықтан Кранборн, Пакенхэм және Санбери желілері сигнал беру жүйесін жаңартуға мұқтаж болды. 2021 жылдан бастап Пакенхэм, Кранборн және Санбери желілерінде жоғары сыйымдылықты сигнализация (HCS) енгізілуде, бұл пойыздардың қауіпсіз түрде бір-біріне жақын және жиі жүруіне мүмкіндік береді. Жаңа жүйені CPB Contractors және Bombardier Transportation компаниялары Rail Systems Alliance шеңберінде жүзеге асырып жатыр. 1 миллиард долларға бағаланған бұл жұмысқа аталған желілерде HCS және байланыс жүйелерін енгізу, сондай-ақ сенімділікті және жиілікті арттыру кіреді. Желі Bombardier компаниясының CityFlo 650 байланыс негізіндегі пойызды басқару жүйесімен жабдықталады, ол 2-3 минуттық интервалмен жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Жаңарту жұмыстары 2021 жылдан бастап кезең-кезеңмен аяқталды. Жаңартылған сигнал беру жүйесінің арқасында пойыздар енді бір-біріне жақын жүре алады. Жаңа жүйе Мернда желісінде және Кранборн желісінің бір бөлігінде толыққанды енгізілгенге дейін сынақтан өтті. 2022 жылдың наурызында Кранборн желісі жоғары технологиялық сигнал беру жабдықтарын қосымша сынақтан өткізді, бұл жаңа пойыздар мен сигнал беру жүйесінің ескі буын пойыздарымен (жүк және V/Line пойыздарымен) және қолданыстағы сигнал беру жүйесімен қауіпсіз жүруін қамтамасыз етуге бағытталған.