Евжен Буден: Теңіз суретшісі және импрессионизмнің әсері

Кіріспе

Француз суретшісі Эжен Луи Буден (øʒɛn lwi budɛ̃; 12 шілде 1824 – 8 тамыз 1898) – ашық ауада сурет салуды бастаған алғашқы француз пейзаж суретшілерінің бірі. Буден теңіз суретшісі болған, теңізде және оның жағалауындағы барлық құбылыстарды бейнелеуде шеберлік танытқан. Оның тұжырымды және қарапайым пастельдері Бодлерден жоғары баға алды, ал Коро оны "Аспанның патшасы" деп атады.

Өмірбаян

Хонфлерде дүниеге келген Буден, портық ұшқыш ұлы болды және 10 жасында Ле-Хавр мен Хонфлер арасында қатынайтын кемеде жұмыс істеді. 1835 жылы отбасы Ле-Хаврға көшті, онда Буденнің әкесі кеңсе тауарлары мен сурет жақтаулары дүкенін ашты. Жасынан бастап Евгений осы дүкенде жұмыс істеді, кейіннен өзінің шағын дүкенін ашты. Буденнің әкесі теңізшіліктен бас тарды, ал ұлы да оған құмарлық танытпады, бірақ өмірінің соңына дейін теңізшінің мінез-құлқысын сақтады: тура сөйлеу, жақындық және мейірімділік. Дүкенінде суреттерді жақтағанда Буден аймақтағы суретшілермен танысты және дүкенінде Констан Троон мен Жан Франсуа Милледің картиналарын көрсететін. 22 жасында ол коммерциядан бас тартып, толық уақыт сурет салуға кірісті, келесі жылы Парижге, содан кейін Фландрияға сапар шекті. 1850 жылы ол Парижге көшіп баруына мүмкіндік берген стипендия алды, онда Евгений Изабейннің шеберханасында оқыды және Луврде суреттерді көшіруші болып жұмыс істеді. Табысын арттыру үшін ол көбінесе Нормандияға сурет салуға оралып, 1855 жылдан бастап Бретаньға тұрақты сапарлар жасады. 1863 жылдың 14 қаңтарында ол 28 жастағы бретон қызы Мари-Анн Гедеске Ле-Хаврде үйленді және Парижде отбасын құрды. 17 ғасырдың голланд суретшілері оған үлкен әсер етті, ал француз өнер ортасында танымал болған голланд суретшісі Йохан Йонгкиндпен кездескенде, жаңа досы оған ашық ауада сурет салуды (пленэрде) кеңес берді. Ол сондай-ақ Тройонмен және Изабемен жұмыс істеді, ал 1859 жылы Густав Курбемен танысты, ол оны Шарль Бодлермен таныстырды – Буденнің талантын 1859 жылғы Париж салонында көрсеткен кезде алғаш рет көпшілік назарына түсірген сыншы. 1857/58 жылдары Буден 18 жастағы жас Клод Монемен достық қарым-қатынас орнатты және оны жасөспірімдік карикатуралық суреттерін тастап, пейзаж суретшісі болуға көндірді, оған кейін Моненің импрессионистік картиналарында көрінетін жарқын түстерді және су бетіндегі жарықтың ойынын ұнататындығын сіңірді. Екеуі өмір бойы дос болып қалды, ал Моне кейіннен Буденнің ертедегі ықпалына ризашылық білдірді. Буден 1873 жылы Моне мен оның жас достарымен бірге Бірінші импрессионистер көрмесіне қатысты, бірақ өзін радикал немесе инноватор деп санамады. Буден мен Моне 1870-1871 жылдардағы Франко-прусс соғысы кезінде шетелде болды, Буден Антверпенде, ал Моне Лондонда; 1873 жылдан 1880 жылға дейін Будиндер Бордода тұрды. Оның артып келе жатқан беделі оған сол кезде Бельгия, Нидерланды және Оңтүстік Францияға кеңінен саяхаттауға мүмкіндік берді. Ол Париж салондарында көрмелерін жалғастырып, 1881 жылғы Париж салонында үшінші орынды және 1889 жылғы Универсалды көрмеде алтын медаль алды. 1892 жылы Буден Легион д'Онер орденінің рыцары атанды, бұл оның талантын және замандастарының өнеріне тигізген әсерін мойындаудың кейінірек болғандығын көрсетті. Өмірінің соңында, 1889 жылы әйелі қайтыс болғаннан кейін, Буден әр қысты Францияның оңтүстігінде денсаулығы нашарлағандықтан өткізді, ал 1892 жылдан 1895 жылға дейін Венецияға тұрақты сапарлар жасады. 1898 жылы өмірінің аяқталып бара жатқанын сезген ол Девилльдегі үйіне оралды, 8 тамызда Англияға қарап тұрып, ол көп рет сурет салған Ла-Манш арнасының астында қайтыс болды. Ол өзінің тілегі бойынша Париждің Монмартр қаласындағы Сен-Винсент зиратында жерленді.

Born at Honfleur, Boudin was the son of a harbor pilot, and at age 10 the young boy worked on a steamboat that ran between Le Havre and Honfleur. In 1835 the family moved to Le Havre, where Boudin's father opened a store for stationery and picture frames. Here the young Eugene worked, later opening his own small shop. Boudin's father had thus abandoned seafaring, and his son gave it up too, having no real vocation for it, though he preserved to his last days much of a sailor's character: frankness, accessibility, and open heartedness. In his shop, in which pictures were framed, Boudin came into contact with artists working in the area and exhibited in the shop the paintings of Constant Troyon and Jean François Millet, who, along with Jean Baptiste Isabey and Thomas Couture whom he met during this time, encouraged young Boudin to follow an artistic career. At the age of 22 he abandoned the world of commerce, started painting full time, and travelled to Paris the following year and then through Flanders. In 1850 he earned a scholarship that enabled him to move to Paris, where he enrolled as a student in the studio of Eugène Isabey and worked as a copyist at the Louvre. To supplement his income he often returned to paint in Normandy and, from 1855, made regular trips to Brittany. On 14 January 1863 he married the 28 year old Breton woman Marie Anne Guédès in Le Havre and set up home in Paris. Dutch 17th century masters profoundly influenced him, and on meeting the Dutch painter Johan Jongkind, who had already made his mark in French artistic circles, Boudin was advised by his new friend to paint outdoors (en plein air). He also worked with Troyon and Isabey, and in 1859 met Gustave Courbet who introduced him to Charles Baudelaire, the first critic to draw Boudin's talents to public attention when the artist made his debut at the 1859 Paris Salon. In 1857/58 Boudin befriended the young Claude Monet, then only 18, and persuaded him to give up his teenage caricature drawings and to become a landscape painter, helping to instil in him a love of bright hues and the play of light on water later evident in Monet's Impressionist paintings. The two remained lifelong friends and Monet later paid tribute to Boudin's early influence. Boudin joined Monet and his young friends in the First Impressionist Exhibition in 1873, but never considered himself a radical or innovator. Both Boudin and Monet lived abroad during the Franco Prussian War of 1870–71, Boudin in Antwerp and Monet in London; from 1873 to 1880 the Boudins lived in Bordeaux. His growing reputation enabled him to travel extensively at that time, visiting Belgium, the Netherlands and southern France. He continued to exhibit at the Paris Salons, receiving a third place medal at the Paris Salon of 1881, and a gold medal at the 1889 Exposition Universelle. In 1892 Boudin was made a knight of the Légion d'honneur, a somewhat tardy recognition of his talents and influence on the art of his contemporaries. Late in his life, after the death of his wife in 1889, Boudin spent every winter in the south of France as a refuge from his own ill health, and from 1892 to 1895 made regular trips to Venice. In 1898, recognizing that his life was almost spent, he returned to his home at Deauville, to die on 8 August within sight of the English Channel and under the Channel skies he had painted so often. He was buried according to his wishes in the Saint Vincent Cemetery in Montmartre, Paris.

Мұра

Евжен Буден сыйлығы – Société Nationale des Beaux Arts қоғамы табыс ететін марапат. Осы марапаттың иегерлері ретінде келесі суретшілер аталып өтті: Морис Буатель, 1989 жылы.