Кіріспе

Forum Holitorium немесе Olitorium (латынша "көкөніс сатушылар нарығы";) – Италияның Рим қаласындағы Капитолий төбесінің етегінде орналасқан археологиялық аймақ. Ол Март алаңындағы Карменталь қақпасының сыртында, мал базары (Forum Boarium) мен Фламиний циркіндегі ғимараттардың арасында орналасқан. Көне заманда бұл жеміс-жидек пен көкөніс сататын орын болса, іргелес орналасқан Forum Boarium ет сатуға арналған. Оның солтүстік жағында соғыс құдайы Беллона мен Аполлон Медикустың ғибадатханалары орналасқан. Бұған сондай-ақ Янус, Спес және Юнона Соспитаға арналған үш кішкентай ғибадатханасы бар қасиетті аймақ та кірді.

Қасиетті жер

Форумның қасиетті аймағының құрылысы республикалық дәуірге, нақтырақ айтқанда бірінші және екінші Пуникалық соғыс аралығындағы кезеңге жатады. Кейіннен Цезарь кезінде (б.з.д. I ғасыр) төртінші ғибадатхананы бұзуды қамтитын жөндеу жұмыстары жүргізілді: оны Маний Ацилий Глабрио (б.з.д. 191 жылы консул болған) Янус ғибадатханасының жанына салған, ал оны Марцелл театрының құрылысы кезінде (кейіннен Август толықтырған) бұзған. Ғибадатхана Дианаға табынуға арналған еді. Үш ғибадатхананың баспалдақтары бір-бірімен үйлесімсіз болған, бұл Республика дәуірінде бірыңғай қала құрылысы принциптерінің болмағанын көрсетеді. Олардың құрылысы бұрын Тибр өзеніне дейін созылуы мүмкін болған сауда алаңының көлемін шектеді. Бұл ғибадатханалар қазір 11 ғасырдағы Liber Pontificalis-те алғаш рет айтылған San Nicola in Carcere базиликасының құрылысына кіріктірілген.

Янус ғибадатханасы

Янус ғибадатханасы оң жақта орналасқан және Марцелл театрына ең жақын болған. Бірінші Пуникалық соғыс кезінде Гай Дуилиус салған, ол 17 жылы Тиберий тарапынан қалпына келтірілді. Бұл үш жағынан бағаналары бар (peripteros sine postìcum) ғибадатхана болды, ұзын жағында сегіз туф (пеперино) бағанасы және алдыңғы жағында алты (гексастиль) бағанасы бар, штукатурмен жабылып, әдемі пішінді төменгі постаментке орнатылған.

Спес ғибадатханасы

Спес (Aedes Spei) ғибадатханасы сол жақта, Янус ғибадатханасына қарама-қарсы орналасқан. Оны Аулус Атилиус Калатин Бірінші Пун соғысы кезінде салған, б.з.д. 232 жылы қайта жаңартылып, б.з.д. 213 жылы болған өрттен кейін қайта салынды, сол өрт Сант'Омобоно аймағындағы ғибадатханаларды да қиратқан. Соңында, император Германик Юлий Цезарь б.з. 17 жылы оны қайта жаңартып берді. Бұл алты бағаналы алдыңғы және он бір бағаналы ұзын қабырғалы перистольдік дориялық ғибадатхана болды; бағаналар шикі травертиннен жасалған және мәрмәр сияқты көрінуі үшін штукатурмен жабылған. Оның ұзындығы және ені болды. Ғибадатхананың алты бағанасы және олардың архитравы Сан-Никола шіркеуінің сол жағына кіріктірілген күйінде әлі де сақталған.

Юнона-Соспита ғибадатханасы

Юнона Соспита ғибадатханасы Спес және Янус ғибадатханаларының арасында орналасқан: оның қираған жерлерінде XI ғасырдың соңында қазіргі шіркеу салынған. Б.з.д. 195 жылы Гай Корнелий Цетегус салған, ол периптеростық иондық ғибадатхана болды, алдынан алты бағана, алдыңғы жағында үш қатар бағана және арт жағында екі бағанасы болған. Ғибадатхананың пронаосына дейін травертин баспалдақ соғып тұрған, ол әлі күнге дейін шіркеуге кіруге қолданылады. Ол үш ғибадатхананың ішіндегі ең үлкені болған, себебі оның ұзындығы және ені бірдей, сонымен қатар ең биігі болған, бұл әр ғибадатхананың сақталған бағаналарын салыстыру арқылы көрінеді. Қазіргі құрылым б.з.д. 90 жылы белгілі бір Кецилия Метелла тапсырған қайта жаңарту жұмыстарының нәтижесі. Ғибадатхананың қалдықтары – шіркеу ішінде көруге болатын жертөле және қасбетке кіріктірілген үш бағана, олардың біреуінде капителі жоқ; бұл бағаналар қасбет қайта салынбас бұрын бастапқы күйінде көрінетін. Басқа қалдықтар, мысалы, кейбір бағаналар шіркеу ішінде көрінеді.