Кіріспе

Dracunculus - Dracunculidae тұқымдасына жататын спируидты нематод паразитінің туысы. Құрттардың ұзындығы бір метрге дейін жетеді. Егер құрттың ішекке шығып тұрған басын күшпен жұлып алса, құрт сынғалынады және көп мөлшердегі шетелдік антиген бөлінеді, бұл анафилактикалық шокқа және жануардың немесе адамның жылдам өліміне алып келуі мүмкін. Сондықтан құртты ақырындап (бірнеше апта бойы) шығарып алу қажет. Әдетте, құртты таяққа (мысалы, қамыт таяқшаға) күн сайын бірнеше сантиметрден орап шығарады.

Өмірлік цикл

Дракункулдың барлық түрлері сүтқоректілер мен бауырымен жорғалаушылардың міндетті паразиттері болып табылады. Ересек аналықтары тері астында орналасып, қожайынның терісінде көпіршік пайда етеді, осы көпіршік арқылы сыртқы ортаға шығады. Көпіршік сумен жанасқанда, аналық бірнеше жүз мың бірінші сатыдағы ("L1") дернәсілді босатады. L1 дернәсілдерін циклопоидты копепод жеуі керек, ол аралық ие ретінде қызмет етеді. Копеподтың ішінде дернәсілдер үшінші сатыға ("L3") дейін жетіледі. Ақырғы иелер Dracunculus-ты су ішкен кезде жұқтырған копеподтарды кездейсоқ жұтып алу арқылы немесе копеподты жеген паратендік ие (мысалы, бақа немесе балық) жеу арқылы жұқтырады. Ақырғы иелердің ішінде L3 дернәсілдері ас қорыту жолынан шығып, терең тіндерге көшеді, онда 60–70 күн ішінде соңғы екі молткадан өтіп, жыныстық жағынан жетілген ересек құрттарға айналады. Еркек және әйел құрттар жұптасып, жүкті аналықтары қожайынның терісіне – әдетте бір аяғына – қайта оралып, циклды қайталау үшін көпіршік жасайды.

Тарату

Дракункул құрттары бүкіл әлемде таралған, бірақ әр түрдің таралу аймағы шектеулі. Дракункулдың көпшілігі бауырымен жорғалаушыларды – негізінен жыландарды – қамқылдайды. D. medinensis тарихи түрде Сахара төңірегіндегі Африка мен Оңтүстік Азияда кеңінен таралған.

Жылаңаштарға жұқтырған түрлер

Дракункулус тұқыласына 14 түр жатады, оның 10-ы жорғалаушыларды қоздырады. Еуразияда жорғалаушыларды қоздыратын бірнеше Дракункулус түрлері кездеседі. D. oesophageus алғаш рет у жыланының өңешінде сипатталған және содан бері бірнеше рет сипатталған. Қалған үш еуразиялық жорғалаушыларды қоздыратын түрлер әрқайсысы бір рет сипатталған: D. coluberensis – Үндістанның әшекей жыланынан, ал D. alii және D. houdemeri – Үндістан мен Вьетнамдағы клеткалы кілемше жыландарынан. D. medinensis қазір көбінесе иттерде, әсіресе Чадта кездеседі, онда ол балық немесе бақалар арқылы аралық ие ретінде таралуы мүмкін. D. insignis иттер мен жабайы етқоректілерді қоздырады, тері зақымдануларына, ойық жараларға және кейде жүрек пен омыртқа бағанасының зақымдануына себеп болады. D. medinensis сияқты, ол Гвинея құрты, сондай-ақ Ажырау немесе Отты Ажырау деп те аталады. D. insignis таралу аймағы Солтүстік Америкамен шектеледі. D. fuelliborni - опссумдарға, D. lutrae - сусарларға, ал D. ophidensis - жорғалаушыларға паразиттік етеді.