Қайта құрушыл Христиандық және Ескі Өсиет заңдарының қолданылуы

Кіріспе

Фундаменталистік кальвинистік теономиялық қозғалыс – христиандық қозғалыс.

Христиандық реконструкционизм – фундаменталистік кальвинистік теономиялық қозғалыс. Ол негізінен Р. Дж. Рашдуни, Грег Бахсен және Гэри Норт басшылығымен дамыды және АҚШ-тағы христиан оңшылдарына маңызды әсер етті. Оның негізгі идеясы – қоғамның өмірдің барлық саласында Иса Мәсіхтің билігімен қайта құрылуы керек. Киелі кітаптағы мәдени міндетке сәйкес, реконструкционистер теономияны және кейбір Киелі кітап заңдарын қайта жаңартуды жақтайды. Бұл тек қана адам өлтіруге емес, сондай-ақ, жалған құдайға табынуға, ашық гомосексуализмге, зинаға, сиқырға және құдайды құрметсіздікке ұшыратуға өлім жазасын қолдануды қамтиды. Көптеген кальвинистер христиандық реконструкционизмді қабылдамайды және ескі келісім мен христиандық арасындағы қарым-қатынас туралы дәстүрлі кальвинистік көзқарас саналатын классикалық келісім теологиясын ұстанады.

Теономия

Христиандық қайта құрушылар теономиялық үкімет пен либертариандық экономикалық принциптерді жақтады. Олар жеке тұлға, отбасы, шіркеу және мемлекет арасындағы билік салаларының ерекшелігін сақтайды. Мысалы, теономия бойынша моральдық санкцияларды отбасы мен шіркеу басқарады, ал азаматтық үкіметтің құзыретінен тыс (қылмыстық істер, соттар және ұлттық қорғаныспен шектеледі) моральдық құқық бұзушылықтарына санкциялар қолданылады. Дегенмен, кейбіреулер бұл ерекшеліктердің нашарлап бара жатыр деп санайды, себебі теономияны қолдану азаматтық үкіметтің билігін күшейтеді. Қайта құрушылар теономиялық үкіметтің Құдаймен байланыс жасайтын олигархия немесе монархия емес, керісінше, қолданыстағы заңдарды ұлттық деңгейде мойындау екенін айтады. Христиандық қайта құрушылардың көрнекті жақтастары, олардың түсінігінше, Құдайдың заңы тек кісі өлтіру үшін ғана емес, сонымен қатар барлық түрдегі бейімдеушілер, зинақорлар, сиқыршылар, құдайға қарсы сөз айтушылар үшін де өлім жазасын бекітеді (Құдайдың заңдарындағы өлім жазасына тартылатын қылмыстар тізімін қараңыз). Христиандық қайта құрушылардың негізін қалаушы Русас Рашдуни «Библиялық құқық институты» (қайта құрушылықтың негізгі құжаты) еңбегінде Ескі өсиет заңын қазіргі қоғамға қолдану қажеттігін жазды және Мұса заңының таспен ұру сияқты жазалық санкцияларын қайта жаңартуды жақтады. Мұндай жүйеде өлім жазасына кесілетін азаматтық қылмыстарға кісі өлтіру, гомосексуализм, зина, инцест, бойжеткендігі туралы жалған мәлімдеме жасау, малмен жыныстық қатынас, сиқыршылық, бейімдеушілік немесе діннен тайып кету, ашық құдайға қарсы сөз айту, жалған пайғамбарлық, адам ұрлау, зорлау және өлім жазасын талап ететін істе жалған куәлік беру кіреді. Алайда Грег Бахсен мұндай жүйенің тек қана кеңінен тараған мәдениет христиандық болған жағдайда ғана мүмкін екенін, ал үкімет күші оны қаламайтын мәдениетке христиандықты таңу үшін қолданыла алмайтынын атап өтті.

Плюрализмге қатысты көзқарастар

Русас Рашдуни «Библиялық заң институттары» атты еңбегінде былай деп жазды: «Демократияның бұрыстығы [колониалды Жаңа Англия дәуірінен бері] шіркеу мен мемлекетке зор зиян келтірді» және: «Христиандық пен демократия қақтығысқа толы жау», – деді ол. Басқа жерде ол: «Христиандық толығымен және түбегейлі демократияға қарсы; ол рухани аристократияға адал» деді және демократияны «өмірдегі сәтсіздер мен әлсіздердің ұлы махаббаты» деп сипаттады. Дегенмен, ол кез келген зорлық-зомбылық төңкеріске қарсы екенін бірнеше рет мәлімдеді және оның орнына қоғамды төменнен жоғарыға қарай, біртіндеп реформалауды (көбінесе оның жазбаларында «жаңғырту» деп аталады) ұсынды, жеке адам мен отбасыдан бастап, одан кейін биліктің басқа да салаларын, соның ішінде шіркеу мен мемлекетті біртіндеп реформалауды қолдады. Рашдуни республиканың демократиядан жақсы азаматтық басқару нысаны екеніне сенді. Рашдунидің пікірінше, республика халықтың бұқаралық билігі мен «51 пайызының» үстемдігін болдырмайды; яғни, республикада «күш құқық бермейді». Рашдуни Американың билікті 3 тармаққа бөлуінің тікелей демократиядан гөрі бейтарап және жақсы азаматтық басқару әдісі екенін жазып, «[Американың] Конституциясы христиандық тәртіпті сақтау үшін жасалды» деді. Рашдуни Конституцияның мақсаты дінді федералды үкіметтен қорғау және «штаттардың құқықтарын» қамтамасыз ету екенін айтты. Хьюстон теологиялық мектебінің теология және философия профессоры Дуглас Кеннард христиандық реконструкционизм туралы жазғанда, кальвинистік емес дәстүрлердегі христиандар, мысалы, кейбір «баптист, методист, католик және православие» өкілдері «экстремистік теономистер тарапынан қолдау көрсетілген өлім жазасымен қамтылуы мүмкін» деді. Ал Лигон Дункан «римдік католиктерден епископалдарға, пресвитериандарға және пентикосталдарға» және «арминиандық және кальвинистік, харизматикалық және харизматикалық емес, жоғары шіркеу және төмен шіркеу дәстүрлерінің бәрі Реконструкционизмнің кең ауқымында (көбінесе «Христиандық Америка» қозғалысы түрінде) ұсынылған» деді.

Rousas Rushdoony wrote in The Institutes of Biblical Law: "The heresy of democracy has since [the days of colonial New England] worked havoc in church and state" and: "Christianity and democracy are inevitably enemies", and he said elsewhere that "Christianity is completely and radically anti democratic; it is committed to spiritual aristocracy," and characterized democracy as "the great love of the failures and cowards of life". He nevertheless repeatedly expressed his opposition to any sort of violent revolution and advocated instead the gradual reformation (often termed "regeneration" in his writings) of society from the bottom up, beginning with the individual and the family and from there gradually reforming other spheres of authority, including the church and the state. Rushdoony believed that a republic is a better form of civil government than a democracy. According to Rushdoony, a republic avoided mob rule and the rule of the "51%" of society; in other words "might does not make right" in a republic. Rushdoony wrote that America's separation of powers between 3 branches of government is a far more neutral and better method of civil government than a direct democracy, stating "[t]he [American] Constitution was designed to perpetuate a Christian order". Rushdoony argues that the Constitution's purpose was to protect religion from the federal government and to preserve "states' rights." Douglas W. Kennard, a Professor Theology and Philosophy at the Houston Graduate School of Theology, wrote with regard to Christian reconstructionism, that Christians of non Calvinist traditions, such as some "Baptist, Methodist, Catholic, [and] Orthodox", would be "under threat of capital punishment as fostered by the extreme Theonomist." On the other hand, Ligon Duncan has stated that "Roman Catholics to Episcopalians to Presbyterians to Pentecostals", as well as "Arminian and Calvinist, charismatic and non charismatic, high Church and low Church traditions are all represented in the broader umbrella of Reconstructionism (often in the form of the "Christian America" movement)."

Жалпы христиандық құқыққа әсер ету

Өзін-өзі анықтаған жақтастарының саны салыстырмалы түрде аз болса да, христиандық реконструкционизм үлкен американдық христиандық оңшылдардағы ашық христиандық саясатқа қатысты үрдісті дамытуда маңызды рөл атқарды. Бұл кең таралған үрдіс, кейбір сыншылар оны жалпы түрде доминионизм деп атайды. Сонымен қатар, олар христиандық үйде оқыту қозғалысының және азаматтық үкіметтің тікелей бақылауынан немесе қолдауынан тәуелсіздікке ұмтылатын басқа да христиандық білім беру қозғалыстарының жақтастары арасында олардың санына қарағанда артық ықпалға ие екендігі айтылады. Олардың саны ықпалына қарағанда өте аз болғандықтан, кейде оларды құпиялылық пен қастандық жасауда айыптайды. Көптеген евангелистік христиандар христиандық реконструкционизмді толығымен немесе ішінара қабылдады. Оны ашық немесе жасырын түрде қолдаған евангелистік лидерлер: Джерри Фалвелл аға, Билл Готард, Джей Гримстед, Д. Джеймс Кеннеди, Тим ЛаХей, Даг Филлипс, Говард Филлипс, Пэт Робертсон, Фрэнсис Шеффер және Уэйн Уайтхед. Мысалы, Готард пен екі Филлипс 1970 және 1980 жылдары евангелистік үйде оқыту қауымдастығын құру үшін христиандық реконструкционизмді пайдаланды. Робертсон мен Кеннеди өзінің телеарналарында Рашдуниді шақырды, ал Робертсон өзінің "Құпия патшалық" кітабында және 1988 жылғы президенттік науқанында доминионистік тіл қолданды. "Жаңару коалициясы" ұйымының мүшесі Гримстед көптеген евангелистік лидерлердің ұстанымын былай түйіндеді: "Мен өзімді [реконструкционист] деп атамаймын, бірақ 'көптеген біздер тарихтың барлық кезеңдерінде және барлық қоғамдар үшін, христиандар мен христиан емес адамдар үшін де Құдайдың моральдық стандарты – Киелі кітап екенін түсіне бастадық. Рашдуни, Бахсен және Норт оны ертерек түсінді'. Ол былай қосты: 'Біздің арамызда христиандық лидерлікте жүрген көптеген адамдар бар, Джеймс Кеннеди солардың бірі, олар теономияға толыққанды келіспесе де, Американы Киелі кітапқа негіздеп қайта құруды қалайды'".

Христиан сыншылары

Майкл Хортон, Калифорниядағы Вестминстер семинариясының профессоры, билік дінінің құмарлығына қарсы ескертті. Оның пікірінше, қозғалыстың христиандық риторикасы авторитарлық және заңгерлік бағдарламасының логикасына қарсы әлсіз, бұл реконструкционизмді күнә туралы христиандық түсініктерден және адам табиғатының кемелдігінен (мысалы, егер христиандар билікте болса, олар жамандық жасамайды деп ойлау) адастырады. Керісінше, Хортон және басқалар Құдайдың заңын христиандар мен басқалар мемлекетте, шіркеуде, саудада және отбасыда жамандыққа пайдалана алады, жиі пайдаланады және пайдаланады; және бұл қылмыстар Құдайдың заңын теріс пайдалану арқылы жасалған қателікке қарсы шығуға тырысқандарды Құдай заңының жауы деп таңбалау қаупі болғандықтан одан да ауырлатылады. Джексондағы (Миссисипи штаты) Реформацияланған теологиялық семинариясының жүйелі теология кафедрасының профессоры Дж. Лигон Дункан ескертеді: «Теономия, Киелі кітаптағы үлгілерді және салауаттылықты бұзып, Ескі Келісімдегі құтқарылған қауымға заңның берілген контексін елемейді. Бұл – азаматтық заңның мәнін түсінуде Кальвин мен Реформация дәстүрінен өзгеше көзқарас. Дункан реконструкционистердің «Ескі Келісімдегі азаматтық сот заңдары Жаңа Келісім дәуіріндегі азаматтық судьялар мен үкімет үшін нормативті» деген талабын жоққа шығарады. Олардың моральдық, азаматтық және рәсімдік заңдар арасындағы үш түрлі айырмашылықты жоққа шығаруын реконструкционисттік түсіндірудегі (герменевтика) ауыр кемшілік деп санайды. Қайтыс болған профессор Мередит Клайн, оның теологиясы бірнеше реконструкционист теологтардың әдісіне әсер еткен, реконструкционизмнің заңдар мен санкцияларды қоса алғанда, Киелі кітаптағы Израильдің ерекше пайғамбарлық рөлін түсінбегенін, оны «жазбалардың іліміне қатысты алдаушы және қисық бұрмалау» деп атады. Клайнның шәкірті Ли Айронс сынды: Родни Клэпп реконструкционизмді демократияға қарсы қозғалыс деп жазды. 2009 жылғы сәуір айындағы «Christianity Today» журналында теолог және жазушы Дуглас Уилсон туралы мақала жарияланды, онда реконструкционизм «негізгі» евангелисттік христиандардың көзқарасынан тыс деп сипатталды. Сондай-ақ, ол «тікелей теократияға шақыруға жақын» екені айтылды. Нотр-Дам университетінің тарих профессоры Джордж М. Марсден «Christianity Today» журналында «Реконструкционизм таза түрінде радикалды қозғалыс» деп жазды. Ол сондай-ақ «Реконструкционистердің ұсыныстары американдық евангелисттік міндеттемелерге, мысалы, діни еркіндікке қатысты американдық республикалық идеалдармен үлкен қарама-қайшылықта, сондықтан қозғалыстағы шын сенушілердің саны аз» деді. Танымал діни автор, феминист және бұрынғы католик монахы Карен Армстронг христиандық реконструкционизмде «фашизм» мүмкіндігін көреді және теологтар Р. Дж. Рашдуни мен Гэри Норт көздеген Доминионды «тоталитарлық» деп санайды. Бұл жерде басқа көзқарастар мен саясатқа орын жоқ, бәсекелес партияларға демократиялық төзімділік жоқ, жеке адамның бостандығы жоқ. Дәстүрлі кальвинист христиандар реконструкционист христиандардың «Кальвиннің, басқа реформаторлық ұстаздардың және Вестминстерлік конфессияның Синай келісімінің этикалық талаптары мен бүгінгі христиандардың Мұса заңдарына қатысты міндеттемелері арасындағы қарым-қатынас туралы ұстанымдарын дұрыс түсінбегенін» айтады.

Michael Horton of Westminster Seminary California has warned against the seductiveness of power religion. The Christian rhetoric of the movement is weak, he argues, against the logic of its authoritarian and legalistic program, which will always drive reconstructionism toward sub Christian ideas about sin, and the perfectibility of human nature (such as to imagine that, if Christians are in power, they will not be inclined to do evil). On the contrary, Horton and others maintain, God's law can, often has been, and will be put to evil uses by Christians and others, in the state, in churches, in the marketplace, and in families; and these crimes are aggravated, because to oppose a wrong committed through abuse of God's law, a critic must bear being labeled an enemy of God's law. J. Ligon Duncan of the Department of Systematic Theology of Reformed Theological Seminary in Jackson, Mississippi, warns that "Theonomy, in gross violation of biblical patterns and common sense, ignores the context of the giving of the law to the redemptive community of the Old Testament. This constitutes an approach to the nature of the civil law very different from Calvin and the rest of the Reformed tradition, which sees the civil law as God's application of his eternal standards to the particular exigencies of his people." Duncan rejects the reconstructionists' insistence that "the Old Testament civil case law is normative for the civil magistrate and government in the New Covenant era". He views their denial of the threefold distinction between moral, civil, and ceremonial law as representing one of the severe flaws in the reconstructionist hermeneutic. The late Professor Meredith Kline, whose own theology has influenced the method of several reconstructionist theologians, adamantly maintained that reconstructionism made the mistake of failing to understand the special prophetic role of biblical Israel, including the laws and sanctions, calling it "a delusive and grotesque perversion of the teachings of scripture." Kline's student, Lee Irons, furthers the critique:

Rodney Clapp wrote that reconstructionism is an anti democratic movement. In an April 2009 article in Christianity Today about theologian and writer Douglas Wilson, the magazine described reconstructionism as outside the "mainstream" views of evangelical Christians. It also stated that it "borders on a call for outright theocracy". George M. Marsden, a professor of history at the University of Notre Dame, has remarked in Christianity Today that "Reconstructionism in its pure form is a radical movement". He also wrote, "[t]he positive proposals of Reconstructionists are so far out of line with American evangelical commitments to American republican ideals such as religious freedom that the number of true believers in the movement is small." Popular religious author, feminist, and former Roman Catholic religious sister Karen Armstrong sees a potential for "fascism" in Christian reconstructionism, and sees the eventual Dominion envisioned by theologians R. J. Rushdoony and Gary North as "totalitarian. There is no room for any other view or policy, no democratic tolerance for rival parties, no individual freedom." Traditional Calvinist Christians have argued that Christian reconstructionists have "significantly misunderstood the positions of Calvin, other Reformed teachers and the Westminster Confession concerning the relationship between the Sinai covenant's ethical stipulations and the Christian obligation to the Mosaic judicial laws today."

Доминионизммен қарым-қатынасы

Кейбір әлеуметтанушылар мен сыншылар реконструкционизмді доминионизмнің бір түрі деп қарастырады. Бұл сыншылар реконструкционист жазушылардың "доминион" сөзін жиі қолдануы осы қозғалысты "доминионизм" деген сын тұжырымымен тығыз байланыстырады деп санайды. Доминионизмнің идеологиялық нысаны ретінде реконструкционизм кейде доминион теологиясының ең классикалық түрі ретінде есептеледі. Протестант теологы Фрэнсис Шефферді кейбір сыншылар осы қозғалыспен байланыстырады, бірақ кейбір реконструкционист ойшылдар оның пікірлерін қатаң сынап бағалайды. Шеффер өзінің реконструкционизммен қандай да бір байланысы немесе қатысы болмағанын мәлімдеді, алайда ол Рашдунимен кейде жақсы қарым-қатынаста болды. Сара Даймонд пен Фред Кларксон авторлары Шеффердің реконструкционизммен доминионизмге бейімділігін бөліскенін айтады. Христиан реконструкционистері "доминионизм" және "доминиондық теология" деген аталымдарға қарсы шығады, олардың пікірін бұрмалап көрсетеді дейді. Кейбір жеке христиандық мәдени және саяси қозғалыстар "доминионизм" деген белгімен сипатталуға наразылық білдіреді, себебі олардың ойынша бұл сөз реконструкционизмге деген құштарлықты білдіреді. Реконструкционизмде Құдайға бағынышты "иманды" билік идеясы, Құдайға қарсы көтеріліспен адамзаттың "өздігінен" билік етуімен қарама-қарсы қойылады.

Христиандық қайта құрушылардың негізгі дереккөздері

Since the provided English text and the existing translation reference are empty, I cannot provide a meaningful translation. I need the actual English text to translate it into Kazakh. Please provide the content you want translated.