Эдвард Тейлор: Америкалық ақын және дін қызметкері
Edward Taylor
Эдуард Тейлор (1642-1729) – американдық ақын, дін қызметкері, дәрігер. 200 жыл жасырын қалған өлеңдері «Америкалық Барокко» стиліндегі ең маңызды туындылардың бірі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америка ақыны (шамамен 1642 – 1729 жж.)
American poet (c.1642 – 1729)
Эдвард Тейлор (1642 – 29 маусым 1729 жж.) – ағылшын тегіндес американдық колония ақыны, пастор және дәрігер. Оның еңбектері шамамен 200 жыл бойы жарияланбаған, бірақ содан бері ол өз заманының ең маңызды жазушыларының бірі ретінде танылды. Оның поэзиясы «Америкалық барокко» және метафизикалық стильде деп сипатталады.
Edward Taylor (1642 – June 29, 1729) was a colonial American poet, pastor and physician of English origin. His work remained unpublished for some 200 years but since then has established him as one of the foremost writers of his time. His poetry has been characterized as "American Baroque" as well as Metaphysical.
Өмір
Тейлор 1642 жылы Лестерширдегі Скетчлиде дүниеге келген деп саналады. Оның ерте өміріне қатысты оқиғалардың күні мен орны туралы қайшылықты мәліметтер бар, бірақ ол Англияның Ұлттық Достастығы кезінде өсіп, әкесінің ықпалымен берік протестант-диссидентке айналды. Оның балалық шағы отбасылық шаруашылықта өтті, онда ол орта таптың тұрақты тәрбиесін сезінді. Кейінгі жазбаларында оның шаруашылықтағы балалық шағынан алынған бейнелер мен Лестершир диалектін сирек қолдануы көрінеді. Тейлордың анасы мен әкесі тиісінше 1657 және 1658 жылдары қайтыс болды. Ол өздігінен дамыды, ал оның формалды білімі туралы мәлімет жоқ. Біраз уақыт ол Багвортта мектеп мұғалімі болып жұмыс істеді, бірақ монархия қайта орнатылғаннан кейін Тейлор 1662 жылғы Ортақ дұға кітабы бойынша құлшынатын ғибадатты талап ететін Біркелкілік заңына қол қоюдан бас тартты, бұл оның мұғалімдік қызметінен айырылуына себеп болды. Осы кезде ол 1668 жылы Америкадағы Массачусетс шығанағына көшіп кеткеннен кейін діни бостандықтарының жоғалуын жоқтап, өлеңдер жаза бастады. Тейлордың Атланттық мұхитынан өтуі және одан кейінгі жылдары (1668 жылдың 26 сәуірінен 1671 жылдың 5 шілдесіне дейін) қазір жарияланған күнделігінде баяндалған. Бостонға келгеннен кейін екі апта өткен соң ол Гарвард колледжіне екінші курс студенті ретінде қабылданды, діни қызметке дайындалу үшін түрлі пәндер мен тілдерді оқыды. 1671 жылы бітіргеннен кейін ол университетте қалып, тұрақты ғалым болуды армандады. Бірақ бір аптадан кейін ол Массачусетс штатының алыс батыс шекарасындағы Вестфилд қаласында пастор және дәрігер болып қызмет етуге шақырылды, ол онда 58 жылға дейін, өмірінің соңына дейін қызмет етті. Дәрігер ретінде Тейлор Парцельстің ізбасары болды, бұл туралы оның кітапханасындағы кітаптар куәландырады. Ол өзінің «дәріханасында» емдеулердің қолжазбасын қалдырды. Оларға Николас Калпеппердің үлгісімен дайындалған өсімдіктер мен жануарлар тінінен алынған көптеген заттар кірді, соның ішінде мумиядан немесе «өлген денеден немесе еттен» алынған заттар да болды. «Дәрігерлік канибализм» практикасы пуритандықтардың евхаристияға деген көзқарасымен салыстырылды. Ол екі рет үйленді: алғашқы әйелі Элизабет Фичтен сегіз баласы болды, олардың бесеуі балалық шақта қайтыс болды; ал ол қайтыс болғаннан кейін Рут Уайллиспен үйленді, одан тағы алты бала дүниеге келді. Тейлор 1729 жылдың 29 маусымында Вестфилдте қайтыс болды.
The son of a nonconformist yeoman farmer, Taylor is thought to have been born in 1642 at Sketchley, Leicestershire. There is conflicting evidence in regard to the dates and locations of events in his early life, but he grew up during the Commonwealth of England and under the influence of his father became a convinced Protestant Dissenter. His childhood was spent on the family farm where he enjoyed the stability of a middle class upbringing. His later writings are full of influences from his farmhouse childhood, both as regards imagery, and in the occasional use of the Leicestershire dialect. Taylor's mother and father died in 1657 and 1658, respectively. He continued to develop alone and the extent of his formal education is unknown. For some time he worked as schoolmaster at Bagworth but following the restoration of the monarchy, Taylor refused to sign the Act of Uniformity requiring worship according the 1662 Book of Common Prayer, which cost him his teaching position. It was at this point that he began to write poetry in which he continued to lament the loss of religious freedoms after he emigrated to the Massachusetts Bay Colony in America in 1668. Taylor's Atlantic crossing and subsequent years (from April 26, 1668, to July 5, 1671) are chronicled in his now published Diary. Just two weeks after landing in Boston, he was admitted to Harvard College as a second year student to prepare himself for ordination, studying a variety of topics and languages. Upon graduation in 1671 his first choice was to stay at university and become a resident scholar. But just a week later he accepted the call to serve as pastor and physician at Westfield, on the remote western frontier of Massachusetts, where he remained until his death 58 years later. As a physician, Taylor was a follower of Parcelsus, as evidenced by the books known to be in his library. He left a hand written record of remedies in his 'dispensatory'. These included botanicals after the fashion of Nicholas Culpepper and many agents of animal tissue origin, including some derived from mummia, or "The Deade body or flesh." The practice of 'medical cannibalism' has been compared to Puritan attitudes toward the eucharist. He was twice married: first to Elizabeth Fitch, by whom he had eight children, five of whom died in childhood; and at her death to Ruth Wyllys, who bore him six more children. Taylor died in Westfield on June 29, 1729.
Поэзия
Тейлордың өлеңдері, өзі жасаған былғарыға байланған, оған аман қалды, бірақ ол мұрагерлеріне өзінің ешқандай жазбаларын жарияламауды қатаң түрде тапсырды, сол себепті өлеңдер 200 жылдан астам уақыт бойы көбінесе ұмытылып қалды. 1937 жылы Томас Х. Джонсон Йель университетінің кітапханасынан Тейлор поэзиясының 7000 беттік квартто қолжазбасын тапты және одан таңдаулыларын «Жаңа Англия тоқсаны» журналында жариялады. Бұл өлеңдердің жарыққа шығуы, Тейлордың өмірбаяны жазушысы Норман С. Грабо жазғандай, «Тейлорды бірден, ешқандай талассыз Американың ең көрнекті отарлық ақыны ғана емес, сонымен қатар американдық әдебиеттің барлық саласындағы ең керемет жазушылардың бірі ретінде орнықтырды». Оның ең маңызды өлеңдері, «Дайындық Медитациялар» (1682–1725) алғашқы бөлімдері және «Құдайдың Өзінің Таңдалғандарына қатысты Өкімдері» мен «Таңдалғандардың Мәсіх арқылы Құдайға бет бұруы және Құдайға жоталаудағы күресі: Олардың жұбату әсерлерімен бірге» (шамамен 1680 ж.) жарияланғаннан кейін көп ұзамай жарық көрді. Алайда, оның толық өлеңдері 1960 жылға дейін Дональд Э. Стэнфорд тарапынан жарияланбады. Тейлордың өлеңдері оның терең діни көзқарастарының көрінісі болды, олар қатаң тәрбиесі кезінде қалыптасып, ересекте Жаңа Англияның конгрегациялық пуритандарымен қалыптастырылды, олар 1630 және 1640 жылдары Англиядағы дінге келген достарынан гөрі әлдеқайда қатаң талаптарды әзірледі. Жиналысындағылардың имансыздыққа ұшырағанына алаңдап, ол тек сенімін білдіру және күнәсіз өмір сүру жергілікті жиналысқа толыққанды қатысу үшін жеткіліксіз деген қорытындыға келді. Жиналысқа қатысу үшін «жартылай мүшелер» Құдайдың құтқару рақымынан кейін оларды құтқаруға жетелеген жеке тәжірибелерін куәлік арқылы баяндауға міндетті болды, осылайша өз пікірінше және шіркеу пікірінше, олардың құтқарылғанына сенімді екендерін растады. Бұл талап 1662 жылғы танымал «Жартылай келісімде» айтылды және Тейлор оны ынталы түрде қабылдады, оның ең белсенді жақтаушыларының біріне айналды. Тейлордың өлеңдері берік рухани мазмұнмен ерекшеленеді, ол күнделікті пуритандық ортадан алынған және христиандық тәжірибені мақтан тұтатын қарапайым және жарқын бейнелер арқылы жеткізіледі. Уағыздарымен бірге жазылған оның «Медитациялары» әрқайсысы Киелі кітаптағы тақырыптар мен үзінділерді зерттейді, көбінесе Тейлордың доктринаны терең түсінуін, сондай-ақ қатаң пуританизмнің кейбір қайшылықтарымен күресін көрсетеді. Оның поэзиясы Құдайға деген махаббатын және ауылдық өмірдің оқшаулығына қарамастан, оның Жаратушысына қызмет етуге деген адалдығын көрсетеді. «Тейлор өзінің шекаралық жағдайларын артта қалдырмай, оларды интеллектуалды, эстетикалық және рухани жалпыламалыққа айналдыра отырып, олардан асып түсті», - деп атап өтті өмірбаяны жазушы Грабо.
Taylor's poems, in leather bindings of his own manufacture, survived him, but he had left explicit instructions that his heirs should never publish any of his writings and the poems remained all but forgotten for more than 200 years. In 1937 Thomas H. Johnson discovered a 7,000 page quarto manuscript of Taylor's poetry in the library of Yale University and published a selection from it in The New England Quarterly. The appearance of these poems, wrote Taylor's biographer Norman S. Grabo, "established [Taylor] almost at once and without quibble as not only America's finest colonial poet, but as one of the most striking writers in the whole range of American literature." His most important poems, the first sections of Preparatory Meditations (1682–1725) and God's Determinations Touching His Elect and the Elects Combat in Their Conversion and Coming up to God in Christ: Together with the Comfortable Effects Thereof (c. 1680), were published shortly after their discovery. His complete poems, however, were not published until 1960, by Donald E. Stanford. Taylor's poems were an expression of his deeply held religious views, acquired during a strict upbringing and shaped in adulthood by New England Congregationalist Puritans, who during the 1630s and 1640s developed rules far more demanding than those of their co religionists in England. Alarmed by a perceived lapse in piety of those in his congregation, he concluded that professing belief and leading a scandal free life were insufficient for full participation in the local assembly. To become communing participants, "halfway members" were required to relate by testimony some personal experience of God's saving grace leading to conversion, thus affirming that they were, in their own opinion and that of the church, assured of salvation. This requirement, expressed in the famous Halfway Covenant of 1662, was readily embraced by Taylor, who became one of its most vocal advocates. Taylor's poems are marked by a robust spiritual content, conveyed by means of homely and vivid imagery derived from everyday Puritan surroundings and glorifying the Christian experience. Written in conjunction with his sermons, his "Meditations" each explore scriptural themes and passages, often showing Taylor's own deep understanding of doctrine, as well as his struggle with some of the contradictions within strict Puritanism. His poetry is full of his expression of love of God and of his commitment to serve his creator amid the isolation of rural life. "Taylor transcended his frontier circumstances," biographer Grabo observed, "not by leaving them behind, but by transforming them into intellectual, aesthetic, and spiritual universals."
Интерпретация
Оның шығармаларының алғашқы таңдамасы жарық көрген кезде, ол жай ғана "пуритандық қасиетті ақын" деп аталды. Бірақ көп ұзамай ол "американдық метафизик" деп сипатталды және оның поэзиясы "колониялық барокко" деп жіктеліп берілді. Оның туындыларында акростикалық өлеңдер, сөз ойындары және зерделі ойлар қолданылуымен қатар, Джордж Гербертті еске түсіретін тікелей медитациялар да кездеседі. Кейінірек жасалған зерттеу оның тәсілін Джамбаттиста Марино және Франсиско де Кеведо сияқты барокко ақындарының тәсілімен салыстырды, олар өз заманында Жаңа дүниенің испан тіліндегі ақындарына әсер еткен.
When a first selection of his work was published, he was called simply “A Puritan sacred poet”. Soon after, however, he was being described as “an American metaphysical” and his poetry typified as ‘Colonial Baroque’. In his work appear such typically Baroque elements as acrostic verse, word play and use of conceits, as well as spoken meditations reminiscent of George Herbert. A later study compared his approach to that of such Baroque Poets as Giambattista Marino and Francisco de Quevedo, who in his time were influencing the Spanish language poets of the New World.
Музыкалық күйлер
Джеральд Финзи Тейлордың «Медитацияларынан» екі шығарма жасады. Біріншісі (op. 27.1) – «Оның киіміне даңқ» деген 12-ші медитацияның соңғы шумағы, ол 1946 жылдың қыркүйек айында қайын сіңлісіне арналған үйлену әнұраны ретінде жазылған. Екіншісі (op. 27.2) – «Құдай салтанатты шумен көтерілді» деген 20-шы медитациядан алынған екі ішкі шумақтың музыкаға қойылған нұсқасы, ол 1951 жылы Холборндағы Сент-Сепульхре шіркеуінде өткен Сент-Сесилия мерекесіне арналған қызмет үшін тапсырыс бойынша жазылған. Тейлордың «Huswifery» өлеңі екі рет музыкаға қойылған. Ричард К. Уинслоудың (1918 ж.т.) хор мен фортепианоға арналған шығармасы 1950 жылы Сигма Альфа Иота музыкалық бірлестігінің американдық музыка конкурсында жеңіске жетті. Кейіннен 1970 жылы Гордон Бинкерд осы шығарманы а капелла хоры үшін жазды. Бинкерд одан бұрын 1966 жылы «The Ebb and Flow» шығармасын а капелла хоры үшін музыкаға қойған. Сонымен қатар, «What Love Is This» медитациясы 1978 жылы Тимоти Хокман төрт бөлімді хор мен органға арналған гимн ретінде жазылды.
Gerald Finzi made two settings from Taylor's Meditations. The first (op. 27.1) was the final stanza of Meditation 12, “Glorious in his apparel", which was composed as a marriage anthem for his sister in law in September 1946. The second (op. 27.2) was a setting of two internal stanzas from Meditation 20, “God is gone up with a triumphant shout”, commissioned for the 1951 St. Cecilia Festival Service at St. Sepulchre’s Church, Holborn. Two settings have been made of Taylor's poem "Huswifery". That by Richard K. Winslow (b.1918) for chorus and piano was the winner of the American Music Competition of the Sigma Alpha Iota music fraternity in 1950. It was later set for a cappella chorus by Gordon Binkerd in 1970. Binkerd had earlier set “The Ebb and Flow” for a cappella chorus in 1966. In addition, the meditation "What Love Is This" was set as an anthem for four part chorus and organ by Timothy Hoekman in 1978.