Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Алкогольдік сусындарды бөлшек саудада сату монополиясы
Alcoholic beverage retailing monopoly
Alko Inc – Финляндияда алкогольдік сусындарды бөлшек саудада сатудың ұлттық монополиясы. Бұл елде 5,5% алкоголь градусынан жоғары сыра, шарап (шарап шаруашылықтарынан басқа) және спиртті сусындарды сататын жалғыз дүкен. Алкогольдік сусындар лицензияланған мейрамханалар мен барларда да сатылады, бірақ тек сол жерде ішу үшін. Заң бойынша Alko компаниясы 5,5%-дан төмен алкогольдік сусындар мен алкогольсіз баламаларын сатуға міндетті, бірақ іс жүзінде алкогольдік мөлшері төмен сыра, сидр және алкогольсіз сусындардың өте шектеулі қоры бар, себебі супермаркеттерге оларды айтарлықтай төмен бағамен сатуға рұқсат берілген. Заң бойынша алкогольдік сусындарды 18 жасқа толған және одан үлкен адамдарға ғана сатуға болады.
Alko Inc is the national alcoholic beverage retailing monopoly in Finland. It is the only store in the country which retails beer over 5.5% ABV, wine (except in vineyards) and spirits. Alcoholic beverages are also sold in licensed restaurants and bars but only for consumption on the premises. Alko is required by law to sell drinks with lower alcohol content than 5.5% and non alcoholic alternatives, but in practice carries a very limited stock of low alcohol beer, cider and non alcoholic drinks and others as supermarkets are allowed to sell those at a substantially lower price. By law, alcoholic drinks may only be sold to those aged 18 or above.
Өнімдер
Финляндияда күшті алкогольді ішімдіктерді тек Alko сататындықтан, ол сирек кездесетін шараптардан бастап, көп көлемдегі араққа дейін кең ассортимент ұсынады. Соңғы онжылдықтарда оның шарап таңдауы артты, себебі тұтыну өсті және фин халқының ішімдік әдеттерін "еуропалық" стильге өзгертуге бағытталған үкіметтік шаралар күш алды, яғни қатты ішімдіктерден шарап пен сыраға көшу. Шарап тұтынуы ұлғайғанмен, бұл басқа алкогольді ішімдіктерді тұтынуды толығымен алмастырмады, демек "еуропалықтану" туралы пікір дұрыс емес. Бүгінде Alko дүкендеріндегі сөрелердің көп бөлігін шараптар алып жатыр. Сыра таңдауы негізінен отандық сыраның күшті түрлерінен, сондай-ақ ірі сыра өндіруші елдердің жоғары сапалы сыраларынан және кейбір жерлерде дәстүрлі Сахтиден тұрады. Күшті ішімдіктерге фин водкасының бірнеше маркасы және барлық негізгі қатты ішімдік түрлері кіреді. Alko сонымен қатар фин мемлекеттік компаниясы Altia өндірген, шетелде сатылмаған дәстүрлі өнімдердің маркаларын сатады. Олардың көпшілігі Финляндияда тыйым алынғаннан кейін шығарылған алғашқы өнімдердің қатарына жатады және көбінесе коктейльдер дайындау үшін қолданылады.
As the only retailer of strong alcoholic beverages in Finland, Alko has an extensive range of products ranging from rare wines to bulk vodka. Its wine selection has grown in recent decades as there has been an increase in consumption and a government drive to change Finnish drinking habits to a more "European" style, which means a move from hard liquor to wine and beer. While wine consumption has increased, this has not replaced consumption of other alcoholic beverages, negating the "Europeanisation" argument. Nowadays wines occupy most of the shelf space in an Alko shop. Its beer selection is concentrated on stronger versions of the domestic bulk lagers and some high quality strong beers from major beer producing countries as well as traditional Sahti at some locations. Hard spirits include several Finnish brands of vodka and all major types of hard liquor. Alko also sells brands of drinks produced by the Finnish state owned company Altia, which are traditional products and not sold abroad. Many of these date back to the first products launched after the end of prohibition in Finland. These are usually for mixing drinks.
Құқықтық мәртебе
Alko – мемлекеттік кәсіпорын, ол Финляндияның Денсаулық сақтау және әлеуметтік істер министрлігіне есеп береді. 2017 жылғы мәліметтер бойынша, ел бойынша 368 дүкені мен 143 тапсырыс қабылдау пункті бар. Alko дүкендерін ашуға Ұлттық денсаулық сақтау және әлеуметтік қамсыздандыру басқармасы (фин. Valvira) рұқсат беруі тиіс. 2003 жылы Вантаа қаласындағы Коивукиля ауданында жаңа дүкен ашуға берген өтініш қана қабылданбады, себебі жоспарланған орынның жанында балабақша орналасқан еді. Бұрын дүкендер басқа сауда орындарынан бөлек орналасқан, бірақ 1990 жылдардан бастап Alko дүкендерінің саны сауда орталықтары мен супермаркеттерде, тіпті жанармай бекеттерінде де көбейді. Алкоголь туралы заңға сәйкес, Alko дүкендерінің терезесінде тауар қоюға рұқсат етілмейді, сондықтан дүкендерде көбінесе шарап сынықтары мен каталогтар қойылады. Alko 22%-ға дейін алкоголь құрамы бар сусындарды жарнамалай алады. Бірақ іс жүзінде, Alko емес, өндірушілер немесе дистрибьюторлар өз өнімдерін жарнамалайды. 22%-дан жоғары алкогольді сусындарды жарнамалауға толық тыйым салынған. 2005 жылғы 3 ақпанда Финляндияның азық-түлік тауарларын сатушылар қауымдастығы (K Kauppa және S Group сияқты елдің супермаркеттерінің мүдделерін қорғайтын ұйым) Еуропалық Одақтан Alko монополиясының заңдылығын күдікке салуды сұрады. 22% ABV-дан төмен алкогольді өнімдерді кем дегенде 18 жасқа толған адамдар сатып ала алады. 22% ABV-дан жоғары алкогольді өнімдер үшін ең төменгі жас шегі – 20 жас. Кассада сатып алушыдан жасын растайтын ресми құжат (жүргізуші куәлігі, жеке куәлігі немесе паспорты) талап етіледі. Мас күйдегі адамдарға алкоголь сатылмайды, сондай-ақ, оны заңсыз пайдалану немесе сатып алуға құқығы жоқ адамға беру мүмкіндігі болған жағдайда да сатуға рұқсат етілмейді.
Alko is a government owned enterprise reporting to the Finnish Ministry of Health and Social Affairs. as of 2017, it has 368 stores and 143 order pick up points throughout the country. Alko shop locations have to be approved by National Supervisory Authority for Welfare and Health (Finnish abbreviation Valvira). Only once has an application for a new Alko shop been denied: in 2003, an application for a location in Koivukylä, Vantaa, was rebuffed because there was a kindergarten next to the planned location. Earlier shops were located separately from other retail outlets, but beginning in the 1990s a growing number of Alkos have appeared in malls and supermarkets, some even in gas stations. Under the Alcohol Act, Alkos cannot have a window display, so stores often have a display of wine glasses and catalogues. Alko can advertise beverages that contain up to 22% alcohol. In practice, manufacturers or distributors, not Alko, advertise their products. There is a total ban on advertising beverages stronger than 22%. On February 3, 2005, the Finnish Food Marketing Association (a pressure group of the country's supermarkets like K Kauppa and S Group) asked the European Union to challenge the legality of Alko's monopoly, which it disputes. Products under 22% ABV can be purchased by individuals at least 18 years of age. The minimum age for products containing over 22% ABV is 20. When asked at checkout a customer must prove their age with an official ID (only a driver's licence, ID card or passport is accepted). Alcohol will not be sold to visibly intoxicated customers or when there is a reason to suspect misuse or illegal supply to a person who would not be authorized to buy.
Тарих
1919 жылдан 1932 жылға дейін Финляндияда алкогольді ішімдіктердің таратылуы мен тұтынылуына тыйым салынды. 1932 жылы Финляндия үкіметі референдум нәтижесінде тыйымды алып тастағанда, толықтай мемлекетке тиесілі "Oy Alkoholiliike Ab" компаниясын құрды. Алғашқы дүкендер 1932 жылғы 5 сәуірде ашылды. 1939–1940 жылдардағы Қысқы соғыс кезінде компания фин әскері үшін 450 000 дана "молотов коктейлі" жаппай өндірді. 1944–1970 жылдар аралығында Alko алкоголь тұтынуын бақылау үшін Швециядан әкелінген Братт жүйесін пайдаланды, осы жүйеде "viinakortti" деп аталатын кітапшаға барлық алкоголь сатылымы тіркеліп, мөр басылатын болды. Кітапша иесі белгілі бір көлемде алкоголь сатып алғаннан кейін, келесі айға дейін күтуге міндетті болды. 1969 жылы компанияның атауы "Oy Alko Ab" болып өзгертілді. Бұл компания алкогольді таратумен ғана шектеліп қоймай, сонымен қатар импорттады және өндірді. 1962–1998 жылдар аралығында Alko дүкендері бірте-бірте клиентке өнімді әкеліп беруші қызметтен (қызметкерлерге өнімдерді алуға сұрау) өздігінен қызмет көрсетуге көшті. 1995 жылы Финляндия Еуроодаққа (EU) қосылғанда, өндіріс және импорттағы монополиялар жойылуға тиіс болды. Осылайша, корпорация Alko (тарату), Primalco (алкоголь өндірісі) және Havistra (көтерме сату) болып бөлінді, олар бірге Altia Group құрады; тек Alko монополиясын сақтап қалды. 1998 жылы Alko компаниясы Altia Group-тан толық бөлінді, кейіннен ол Altia Oyj құру үшін қайта ұйымдастырылды. Altia Oyj және Alko заңды жағынан бөлек болғанымен, Alko Altia өнімдерінің негізгі тұтынушысы болып табылады. Alko тарихы Хельсинкидегі қонақ үй және мейрамхана мұражайында көрсетілген.
From 1919 to 1932, the distribution and consumption of alcoholic beverages was forbidden in Finland. When the prohibition was lifted by the Finnish government in 1932 following a referendum, they created a company called Oy Alkoholiliike Ab which was fully owned by the government. The first stores were opened on 5 April 1932. During the 1939–40 Winter War the company mass produced molotov cocktails for the Finnish military, production totalling 450,000 units. Between 1944 and 1970, Alko used the Bratt System from Sweden to control alcohol consumption, using a booklet called viinakortti whereby all alcohol sales were recorded and stamped into said booklet. Once a certain amount of alcohol was purchased, the owner of said booklet had to wait until next month to buy more. In 1969 the company's name was changed to Oy Alko Ab. This company not only distributed, but also imported and manufactured alcohol. Between 1962 and 1998, Alko stores gradually switched from desk service (where customers asked shop attendants to retrieve products for them) to self service. In 1995, when Finland joined the EU, the monopolies in production and import had to be lifted. Thus, the corporation was separated into Alko (distribution), Primalco (production of alcohol) and Havistra (bulk sales), which together formed the Altia Group; only Alko retained a monopoly. In 1998, Alko was spun off entirely from the Altia Group, which was reorganized later to form Altia Oyj. While Altia Oyj and Alko remain legally separate, Alko is the major customer of Altia's products. The history of Alko is presented at the Hotel and Restaurant Museum in Helsinki.