Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қозғалысты қамтитын өнер туындыларының жанры.
Genre of artworks that contains movement
Кинетикалық өнер – көрерменге сезілетін қозғалысты қамтитын немесе оның әсері үшін қозғалысқа тәуелді кез келген ортада жасалған өнер. Көрмеге көрерменнің перспективасын кеңейтіп, көп өлшемді қозғалысты біріктіретін суреттер кинетикалық өнердің ең алғашқы мысалдары болып табылады. Көбінесе, кинетикалық өнер термині бүгінде үш өлшемді мүсіндер мен бейнелерді – желмен, мотормен немесе бақылаушының әрекетімен қозғалатын мобильдер сияқты нысандарды білдіреді (мысалы, осы беттегі Жорж Рики мен Ули Ашенборнның туындыларына қараңыз). Қозғалатын бөліктер әдетте жел, мотор немесе бақылаушымен қоздырылады. Кинетикалық өнер әртүрлі техникалар мен стильдердің кең ауқымын қамтиды. Сондай-ақ, кинетикалық өнердің виртуалды қозғалысты қамтитын бөлігі бар, яғни жұмыстың белгілі бір бұрыштарынан немесе бөліктерінен ғана сезілетін қозғалыс. Бұл термин жиі "көрінетін қозғалыс" терминімен шатасады, оны көптеген адамдар моторлар, машиналар немесе электрмен жұмыс істейтін жүйелер арқылы жасалған қозғалысқа қатысты қолданады. Көрінетін және виртуалды қозғалыс – бұл кинетикалық өнердің стильдері, олар жақында ғана оп-арт стильдері ретінде қарастырыла бастады. Кинетикалық және оп-арт арасындағы үлестік байланыс суретшілер мен өнер тарихшыларына екі стильді бір ортақ ұғымға біріктіру үшін жеткіліксіз, бірақ әлі де анықталуы тиіс ерекшеліктер бар. "Кинетикалық өнер" атауы бірнеше көзден пайда болды. Кинетикалық өнердің бастаулары 19 ғасырдың соңындағы Клод Моне, Эдгар Дега және Эдуард Мане сияқты импрессионист суретшілерге дейін жетеді, олар бастапқыда кенептегі адам фигураларының қозғалысын күшейтумен тәжірибе жасаған. Осы үш импрессионист суретші өзінің замандастарынан гөрі өмірге жақын суреттер жасауға ұмтылған. Деганың бишілер мен жарыс аттарының портреттері оның "фотореализм" деп санайтын нәрсесінің мысалы болып табылады. 19 ғасырдың соңында Дега сияқты суретшілер суретке түсіруге қатысты үрдіске қарсы тұру қажеттігін сезінді, осыған байланысты олар жарқын, ритмикалық пейзаждар мен портреттер жасады. 1900 жылдардың басында кейбір суретшілер өзінің өнерін динамикалық қозғалысқа жатқызуға жақындады. Осы стильді атауға ат салысқан екі суретшінің бірі – Наум Габо, ол өзінің туындылары туралы "кинетикалық ырғақ" мысалы ретінде жиі жазған. Ол өзінің қозғалмалы мүсіні "Кинетикалық құрылыс" (сонымен қатар "Тұрақты толқын" деп аталды, 1919–20) 20 ғасырдағы осы түріндегі алғашқы мүсін деп санады. 1920 жылдардан 1960 жылдарға дейін кинетикалық өнер стилі көптеген басқа суретшілердің тәжірибелері арқылы қайта қалыптастырылды, олар мобильдермен және мүсіннің жаңа формаларымен жұмыс істеді.
Kinetic art is art from any medium that contains movement perceivable by the viewer or that depends on motion for its effects. Canvas paintings that extend the viewer's perspective of the artwork and incorporate multidimensional movement are the earliest examples of kinetic art. More pertinently speaking, kinetic art is a term that today most often refers to three dimensional sculptures and figures such as mobiles that move naturally or are machine operated (see e. g. videos on this page of works of George Rickey and Uli Aschenborn). The moving parts are generally powered by wind, a motor or the observer. Kinetic art encompasses a wide variety of overlapping techniques and styles. There is also a portion of kinetic art that includes virtual movement, or rather movement perceived from only certain angles or sections of the work. This term also clashes frequently with the term "apparent movement", which many people use when referring to an artwork whose movement is created by motors, machines, or electrically powered systems. Both apparent and virtual movement are styles of kinetic art that only recently have been argued as styles of op art. The amount of overlap between kinetic and op art is not significant enough for artists and art historians to consider merging the two styles under one umbrella term, but there are distinctions that have yet to be made. "Kinetic art" as a moniker developed from a number of sources. Kinetic art has its origins in the late 19th century impressionist artists such as Claude Monet, Edgar Degas, and Édouard Manet who originally experimented with accentuating the movement of human figures on canvas. This triumvirate of impressionist painters all sought to create art that was more lifelike than their contemporaries. Degas’ dancer and racehorse portraits are examples of what he believed to be "photographic realism";. During the late 19th century artists such as Degas felt the need to challenge the movement toward photography with vivid, cadenced landscapes and portraits. By the early 1900s, certain artists grew closer and closer to ascribing their art to dynamic motion. Naum Gabo, one of the two artists attributed to naming this style, wrote frequently about his work as examples of "kinetic rhythm". He felt that his moving sculpture Kinetic Construction (also dubbed Standing Wave, 1919–20) was the first of its kind in the 20th century. From the 1920s until the 1960s, the style of kinetic art was reshaped by a number of other artists who experimented with mobiles and new forms of sculpture.
Шығуы және ерте дамуы
Суретшілердің "бейнелер мен сахналарды парақтан алып, өнердің қатал емес екенін дәлелдеу" (Кальдер, 1954) үшін жасаған қадамдары оның қозғалысты бейнелейтін өнерді жасау мақсатын ешқашан жасырмады. 1860 жылы жарық көрген "Jeunes Spartiates s'exerçant à la lutte" шығармасында ол классикалық импрессионисттік жалаңаштарды пайдаланып, тұжырымдамасын кеңейтеді. Оларды тегіс ландшафтқа орналастырып, оларға күшті қимылдар береді, бұл оған "қозғалыстағы жастар" деген жаңа тақырыпты көрсетті. Оның ең революциялық туындыларының бірі – "Оперя оркестрі" (1868) – нақты қозғалыс формаларын бейнелейді және оларға кенептің жазықтығынан асып түсетін көп өлшемді қозғалыс сыйлайды. Ол оркестрді көрерменнің кеңістігіне орналастырады, ал бишілер фонды толығымен иеленеді. Дега импрессионизм стиліндегі қозғалысты біріктіруге сілтеме жасайды, бірақ оны 1800-жылдардың соңында сирек кездесетіндей жаңаша анықтайды. 1870-жылдары Дега ат жарысына деген құштарлығы арқылы осы үрдісті жалғастырады, мысалы "Voiture aux Courses" (1872) шығармасында. Бірақ оның динамикалық өнерді жасауға жасаған тырасы 1884 жылы "Chevaux de Course" шығармасымен толыққанды жүзеге асты. Бұл туынды ат жарыстары мен поло матчтарынан тұратын серияның бір бөлігі болып табылады, онда бейнелер ландшафтқа үйлесімді енгізілген. Аттар мен олардың иелері қарқынды ой елесінде суреттелген, ал кейбір кадрларда олар бейжай түрде жүгіріп кетеді. Импрессионистер мен көркемдік қауымдастық бұл серияға зор қызығушылық танытты, бірақ оның нақты фотосуреттерге негізделгенін білгенде таң қалды. Дега фотосуретті өнерге енгізуге байланысты сынға ұшырамады, тіпті бұл Монеге де ұқсас технологияны пайдалануға шабыттандырды.
The strides made by artists to "lift the figures and scenery off the page and prove undeniably that art is not rigid" (Calder, 1954) never obscured his objective of creating moving art. In his 1860 piece Jeunes Spartiates s'exerçant à la lutte, he capitalizes on the classic impressionist nudes but expands on the overall concept. He places them in a flat landscape and gives them dramatic gestures, and for him this pointed to a new theme of "youth in movement". One of his most revolutionary works, L’Orchestre de l’Opéra (1868) interprets forms of definite movement and gives them multidimensional movement beyond the flatness of the canvas. He positions the orchestra directly in the viewer's space, while the dancers completely fill the background. Degas is alluding to the Impressionist style of combining movement, but almost redefines it in a way that was seldom seen in the late 1800s. In the 1870s, Degas continues this trend through his love of one shot motion horse races in such works as Voiture aux Courses (1872). It wasn't until 1884 with Chevaux de Course that his attempt at creating dynamic art came to fruition. This work is part of a series of horse races and polo matches wherein the figures are well integrated into the landscape. The horses and their owners are depicted as if caught in a moment of intense deliberation, and then trotting away casually in other frames. The impressionist and overall artistic community were very impressed with this series, but were also shocked when they realized he based this series on actual photographs. Degas was not fazed by the criticisms of his integration of photography, and it actually inspired Monet to rely on similar technology.
Аугуст Роден
Август Роден бастапқыда Монедің "дыбырлы туындыларына" және Деганың кеңістіктік қатынастарды ерекше түсінуіне қатты әсерленді. Суретші және өнер сыншысы ретінде Роден осы стильді қолдап көптеген еңбектер жариялады. Ол Моне мен Деганың туындылары "өнер жақсы бейнелеу және қозғалыс арқылы өмірді бейнелейді" деген ой тудырады деп мәлімдеді. Альберт Глейз сияқты суретшілердің қолдауымен Джексон Поллок және Макс Билл сияқты басқа да авангард суретшілер кинетикалық өнердің назар ортасына айналған ерекшеліктерді ашуға жаңа шабыттанғандай сезінді.
Auguste Rodin at first was very impressed by Monet's 'vibrating works' and Degas' unique understanding of spatial relationships. As an artist and an author of art reviews, Rodin published multiple works supporting this style. He claimed that Monet and Degas' work created the illusion "that art captures life through good modeling and movement". With the support of artists such as Albert Gleizes, other avant garde artists such as Jackson Pollock and Max Bill felt as if they had found new inspiration to discover oddities that became the focus of kinetic art.
Альберт Глейз
Глейз Еуропада, әсіресе Францияда 19-ғасырдың соңы мен 20-ғасырдың басындағы өнердің идеал философы деп есептелді. Оның 1912 жылғы кубизм туралы теориялары мен трактаттары кез келген көркемдік талқылауда оған зор даңқ әкелді. Осы бедел 1910-1920 жылдары пластикалық стильді немесе өнердің ырғақты қозғалысын қолдағанда оған айтарлықтай ықпал етуге мүмкіндік берді. Глейз қозғалыс туралы оймен байланысты қозғалыстың психологиялық және көркемдік мағынасын түсіндіретін теориясын жариялады. Глейз өзінің жариялымдарында адамның шығармашылығы сыртқы сезімдерден толық бас тартуды білдіретінін бірнеше рет айтты.
Gleizes was considered the ideal philosopher of the late 19th century and early 20th century arts in Europe, and more specifically France. His theories and treatises from 1912 on cubism gave him a renowned reputation in any artistic discussion. This reputation is what allowed him to act with considerable influence when supporting the plastic style or the rhythmic movement of art in the 1910s and 1920s. Gleizes published a theory on movement, which further articulated his theories on the psychological, artistic uses of movement in conjunction with the mentality that arises when considering movement. Gleizes asserted repeatedly in his publications that human creation implies the total renunciation of external sensation.
Владимир Татлин
Ресейлік суретші және Ресей конструктивизмі қозғалысының негізін қалаушы мүшесі Владимир Татлинді көптеген суретшілер мен өнер тарихшылары жылжымалы мүсінді толық жасаған алғашқы адам деп санайды. «Мобиль» термині Родченко заманына дейін қолданылмаған, бірақ Татлиннің жұмысына өте сәйкес келеді. Оның мобилі – тек қабырға немесе тұғырға ғана қажетті, және мәңгілікке ілініп тұратын, ілінетін рельефтер сериясы. Бұл ертедегі мобиль, Contre Reliefs Libérés Dans L'espace (1915) аяқталмаған туынды ретінде қарастырылады. Бұл Поллоктың ырғақты стиліне ұқсас ырғақ, ол математикалық жазықтықтардың өзара байланысына сүйеніп, ауада еркін тіршілік ететін жұмысты құрады. Татлин мұнарасы немесе «Үшінші Интернационалға арналған ескерткіш» жобасы (1919–20) – ешқашан салынбаған монументалды кинетикалық архитектуралық ғимаратының жобасы болды. 1917 жылғы большевик революциясынан кейін Петроградта (қазіргі Санкт-Петербург) Коминтерннің (Үшінші Интернационалдың) штаб-пәтері және ескерткіші ретінде орнату жоспарланған. Татлин өзінің өнерін нақты бастауы немесе аяқталуы қажетті зат немесе өнім деп ешқашан санамады. Ол өз жұмысының үнемі дамитын процесс екенін сезінді. Оның танысқан көптеген суретшілері 1936 жылы мобильді толыққанды деп есептеді, бірақ ол олармен мүлдем келіспеді.
Russian artist and founder member of the Russian Constructivism movement Vladimir Tatlin is considered by many artists and art historians to be the first person to ever complete a mobile sculpture. The term mobile wasn't coined until Rodchenko's time, but is very applicable to Tatlin's work. His mobile is a series of suspended reliefs that only need a wall or a pedestal, and it would forever stay suspended. This early mobile, Contre Reliefs Libérés Dans L'espace (1915) is judged as an incomplete work. It was a rhythm, much similar to the rhythmic styles of Pollock, that relied on the mathematical interlocking of planes that created a work freely suspended in air. Tatlin's Tower or the project for the 'Monument to the Third International' (1919–20), was a design for a monumental kinetic architecture building that was never built. It was planned to be erected in Petrograd (now St. Petersburg) after the Bolshevik Revolution of 1917, as the headquarters and monument of the Comintern (the Third International). Tatlin never felt that his art was an object or a product that needed a clear beginning or a clear end. He felt above anything that his work was an evolving process. Many artists whom he befriended considered the mobile truly complete in 1936, but he disagreed vehemently.
Александр Родченко
Ресейлік суретші Александр Родченко, Татлиннің досы және оның жұмысы аяқталған деп мойындаған, ілгерілетін мобильдерді зерттеуді жалғастырды және "объектісіздік" деп атаған нәрсені жасады. Бұл туындысында Кальдер мысықтың басы мен құйрығының кездейсоқ қозғалысқа ие болуына мүмкіндік береді, бірақ оның денесі қозғалмайды. Кальдер ілгерілетін мобильдерді жасау трендін бастаған жоқ, бірақ мобильді құрастырудағы көрінетін жаңалықтарымен танылған суретші болды. Оның ең алғашқы ілгерілетін мобильдерінің бірі – Маккаусланд мобилі (1933) – көптеген замандас мобильдерден екі нысанның пішінімен ғана ерекшеленеді. Родченко және Татлин сияқты көптеген мобиль суретшілері мұндай пішіндерді пайдалану туралы ешқашан ойламаған болар, өйткені олар икемді немесе тіпті аэродинамикалық көрінбейді. Кальдер жұмысын жасау кезінде қолданған әдістерінің көп бөлігін жарияламаса да, оларды жасау үшін математикалық қатынастарды қолданғанын мойындады. Ол салмақ пен қашықтықтың тікелей пропорционалдығын қолданып, тепе-теңдікті сақтаған мобиль жасағанын айтты. Кальдердің формулалары ол жасаған әрбір жаңа мобильмен бірге өзгерді, сондықтан басқа суретшілер оның жұмысын нақты қайталай алмады.
Russian artist Alexander Rodchenko, Tatlin's friend and peer who insisted his work was complete, continued the study of suspended mobiles and created what he deemed to be "non objectivism". In this piece, Calder allows the cat's head and its tail to be subject to random motion, but its body is stationary. Calder did not start the trend in suspended mobiles, but he was the artist that became recognized for his apparent originality in mobile construction. One of his earliest suspended mobiles, McCausland Mobile (1933), is different from many other contemporary mobiles simply because of the shapes of the two objects. Most mobile artists such as Rodchenko and Tatlin would never have thought to use such shapes because they didn't seem malleable or even remotely aerodynamic. Despite the fact that Calder did not divulge most of the methods he used when creating his work, he admitted that he used mathematical relationships to make them. He only said that he created a balanced mobile by using direct variation proportions of weight and distance. Calder's formulas changed with every new mobile he made, so other artists could never precisely imitate the work.
Виртуалды қозғалыс
1940-жылдарға қарай мобильдердің жаңа стильдері, сондай-ақ көптеген мүсіндер мен суреттер көрерменнің назарын басқаруға бағытталды. Кальдер, Татлин және Родченко сияқты суретшілер 1960 жылдарға дейін шығармашылықтарын жалғастырды, бірақ олар басқа көрермендерге үндеген өнершілермен де бәсекелестікке түсті. Виктор Вазарели сияқты суретшілер өнерінде виртуалды қозғалыстың алғашқы белгілерін жасағанда, кинетикалық өнерге қатысты ауыр сын туды. Бұл сын 1960 жылдарға дейін, кинетикалық өнер тоқыраған кезеңде, ұзақ жылдар бойы сақталды.
By the 1940s, new styles of mobiles, as well as many types of sculpture and paintings, incorporated the control of the spectator. Artists such as Calder, Tatlin, and Rodchenko produced more art through the 1960s, but they were also competing against other artists who appealed to different audiences. When artists such as Victor Vasarely developed a number of the first features of virtual movement in their art, kinetic art faced heavy criticism. This criticism lingered for years until the 1960s, when kinetic art was in a dormant period.
Материалдар мен электр энергиясы
Вазарели 1940 жылдары интерактивті деп есептелген көптеген жұмыстарды жасады. Оның бір туындысы – "Гордес/Кристалл" (1946) – электр қуатымен жұмыс істейтін куб тәрізді фигуралардың сериясы. Ол бұл фигураларды алғаш рет көрмелерде және өнер көрмелерінде көрсеткенде, адамдарды куб формаларына шақырып, батырманы басып, түс пен жарық шоуын бастауға ұсынды. Виртуалды қозғалыс – мобильдермен байланысты кинетикалық өнер стилі, бірақ осы қозғалыс стилінен кинетикалық өнердің тағы екі нақты ерекшелігі туындайды.
Vasarely created many works that were considered to be interactive in the 1940s. One of his works Gordes/Cristal (1946) is a series of cubic figures that are also electrically powered. When he first showed these figures at fairs and art exhibitions, he invited people up to the cubic shapes to press the switch and start the color and light show. Virtual movement is a style of kinetic art that can be associated with mobiles, but from this style of movement there are two more specific distinctions of kinetic art.
Көрініс қозғалысы және операциялық көркемдік
Көріністік қозғалыс – 1950 жылдары ғана дамыған кинетикалық өнерге жатқызылатын термин. Өнер тарихшылары көрерменге тәуелсіз қозғалатын кинетикалық өнердің кез келген түрі көріністік қозғалысқа ие деп санайды. Бұл стильге Поллоктың тамшы техникасынан бастап Татлиннің алғашқы мобильдік құрылғысына дейінгі туындылар кіреді. 1960 жылдары басқа өнер тарихшылары оптикалық иллюзиялар мен көзге әсер ететін барлық өнерді білдіретін «оп-арт» терминін енгізді. Бұл термин көбінесе қозғалыссыз мобильдерді де қамтитын кинетикалық өнердің кейбір аспектілерімен қақтығысады. 1955 жылы Париждегі Денис Рене галереясында өткен «Қозғалыстар» көрмесінде Виктор Вазарели мен Понтус Хюльтен «Сары манифест» арқылы оптикалық және жарық құбылыстарымен, сондай-ақ сурет салудағы иллюзионизммен негізделген жаңа кинетикалық көріністерді жариялады. «Кинетикалық өнер» термині осы заманауи түрінде алғаш рет 1960 жылы Цюрихтегі Gestaltung мұражайында пайда болды және 1960 жылдары қарқынды дамыды. Еуропаның көптеген елдерінде ол оптикалық иллюзияларды пайдаланатын оп-арт сияқты Бриджит Райлидің туындыларын, сондай-ақ Яков Агам, Карлос Круз Диес, Хесус Рафаэль Сото, Грегорио Варданега, Марта Бото немесе Николас Шёффер сияқты қозғалысқа негізделген өнерді қамтыды. 1961 жылдан 1968 жылға дейін Франсуа Морелет, Хулио Ле Парк, Франсиско Собрино, Хорасио Гарсия Росси, Ивараль, Жоэль Штайн және Вера Молнар құрған GRAV (Groupe de Recherche d’Art Visuel) оптокинетикалық суретшілердің ұжымдық тобы болды. 1963 жылғы манифестіне сәйкес, GRAV, әсіресе интерактивті лабиринттерді пайдалану арқылы, халықтың мінез-құлқына әсер ететін тікелей қатысуға шақырды.
Apparent movement is a term ascribed to kinetic art that evolved only in the 1950s. Art historians believed that any type of kinetic art that was mobile independent of the viewer has apparent movement. This style includes works that range from Pollock's drip technique all the way to Tatlin's first mobile. By the 1960s, other art historians developed the phrase "op art" to refer to optical illusions and all optically stimulating art that was on canvas or stationary. This phrase often clashes with certain aspects of kinetic art that include mobiles that are generally stationary. In 1955, for the exhibition Mouvements at the Denise René gallery in Paris, Victor Vasarely and Pontus Hulten promoted in their "Yellow manifesto" some new kinetic expressions based on optical and luminous phenomenon as well as painting illusionism. The expression "kinetic art" in this modern form first appeared at the Museum für Gestaltung of Zürich in 1960, and found its major developments in the 1960s. In most European countries, it generally included the form of optical art that mainly makes use of optical illusions, such as op art, represented by Bridget Riley, as well as art based on movement represented by Yacov Agam, Carlos Cruz Diez, Jesús Rafael Soto, Gregorio Vardanega, Martha Boto or Nicolas Schöffer. From 1961 to 1968, GRAV (Groupe de Recherche d’Art Visuel) founded by François Morellet, Julio Le Parc, Francisco Sobrino, Horacio Garcia Rossi, Yvaral, Joël Stein and Vera Molnár was a collective group of opto kinetic artists. According to its 1963 manifesto, GRAV appealed to the direct participation of the public with an influence on its behavior, notably through the use of interactive labyrinths.
Қазіргі заманғы шығармалар
2013 жылдың қарашасында MIT мұражайы Артур Гансон, Энн Лилли, Рафаэль Лозано Хеммер, Джон Дуглас Пауэрс және Такистің туындыларынан тұратын «5000 жылжымалы бөлік» атты кинетикалық өнер көрмесін ашты. Бұл көрме мұражайда «кинетикалық өнер жылының» бастауын берді, оның аясында осы өнер түріне арналған арнайы іс-шаралар жоспарлануда. Неокинетикалық өнер Қытайда кең таралған, онда Вуху халықаралық мүсін саябасы мен Пекин сияқты көптеген қоғамдық орындарда интерактивті кинетикалық мүсіндерді кездестіруге болады. Сингапурдың Чанги әуежайында ART+COM және Кристиан Мюллер сияқты халықаралық суретшілердің ірі масштабты кинетикалық инсталляцияларын қоса алғанда, өнер туындыларының әртүрлі жинағы бар.
In November 2013, the MIT Museum opened 5000 Moving Parts, an exhibition of kinetic art, featuring the work of Arthur Ganson, Anne Lilly, Rafael Lozano Hemmer, John Douglas Powers, and Takis. The exhibition inaugurates a "year of kinetic art" at the Museum, featuring special programming related to the artform. Neo kinetic art has been popular in China where you can find interactive kinetic sculptures in many public places, including Wuhu International Sculpture Park and in Beijing. Changi Airport, Singapore has a curated collection of artworks including large scale kinetic installations by international artists ART+COM and Christian Moeller.