Француз саяхатшысы және әскери теңізшісі: Брюни д’Энтркасто

Кіріспе

Француз теңіз офицері, зерттеуші және отарлық басшы Антуан Реймонд Жозеф де Бруни, Chevalier d'Entrecasteaux (ɑ̃twan ʁɛmɔ̃ ʒɔzɛf də bʁyni dɑ̃tʁəkasto) (8 қараша 1737 – 21 шілде 1793) – француз теңіз офицері, зерттеуші және отарлық басшы. Ол 1792 жылы Ла-Перуз экспедициясын іздеу кезінде Австралия жағалауын зерттеуімен ең көп танымал. Антуан Бруни д'Энтрекастоны көбінесе Бруни д'Энтрекасто немесе Бруни д'Энтрекасто деп атайды, бұл есімдердің әрқайсысы – қосымша тегі (оның әкесінің тегі Бруни немесе Бруни, ал отбасының шыққан жері Энтрекасто).

Ерте мансап

Бруни д’Энтрекасто 1739 жылы Экс-ан-Прованс қаласында Дороте де Лестанг Парад пен Жан Батист Бруни отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Прованс Парламентінің мүшесі болған. Антуан Бруни д’Энтрекасто иезуит мектебінде білім алып, Иса қоғамында дін қызметкері болуға ниеттенген, бірақ әкесі араласып, 1754 жылы оны француз әскери-теңіз флотына қабылдады. Балеар аралдарын Испания үшін бағындырған (соның салдарынан адмирал Бинг өлім жазасына кесілген) шайқаста Бруни д’Энтрекасто 26 зеңбіректі «Минерва» кемесінде мичман болып қызмет етті, ал 1757 жылдың сәуір айында прапорщик болып тағайындалды. Кіші офицер ретіндегі оның келесі теңіз мансабы ерекше оқиғаларсыз өтті, және ол осы кезеңде француз флотында жалпы қызмет атқарған болуы мүмкін. Бір кезде Бруни д’Энтрекасто порттар мен арсеналдар директорының көмекшісі болды, содан кейін (1785) ол «Резолюция» мен «Субтиль» эскадрильясына қолбасшылық ету үшін Шығыс Үндістанға ауыстырылды. Осы қызмет барысында ол оңтүстік-шығыс муссон маусымында пайдалану үшін Санда бұғазы мен Молукка аралдары арқылы Кантонға жаңа маршрут ашты. 1787 жылы ол Isle de France (қазіргі Маврикий) және Бурбон аралының француз колониясының губернаторы болып тағайындалды. Пейрустың ұсынысы сол кезде ескерілмегенмен, ол д’Энтрекастоның зерттеу үшін орналасқан жерді таңдауына ықпал еткен болуы мүмкін. Пейрустың қоныстандыру үшін ұсынған Фредерик Генри шығанағының картасы, д’Энтрекасто экспедициясының гидрографы К.Ф. Ботемп Бопре дайындаған Ван Дименс жерінің картасына қосылды. 28 ақпанда д’Энтрекасто Ван Дименс жерінен Тонгаға қарай жол тартты, саяхаты барысында Жаңа Зеландия мен Кермадек аралдарын көрді. Тонгада ол жергілікті халықтың Кук пен Блайды жақсы есте сақтайтынын, бірақ Ла-Перуз туралы ештеңе білмейтінін анықтады. Содан кейін ол Жаңа Каледонияға қайтып, Баладеде тоқтады. Ла-Перузды іздеу амалсыздықпен жалғасты, Санта-Крус, Соломон аралдарының оңтүстік жағалаулары, Луизиада архипелагінің солтүстік бөліктері, Дампиер бұғазы, Жаңа Британияның солтүстік жағалауы мен Адмиралтейство аралдарының оңтүстік жағалауы арқылы, содан кейін Жаңа Гвинеядан солтүстікке қарай Молукка аралдарына дейін жалғасты. Бұл кезде экспедицияның жағдайы қиын, өйткені офицерлердің көпшілігі адал монархистер, ал теңізшілердің көпшілігі революционерлер болды. Кермадек Баладе портында туберкулезден қайтыс болды, ал 1793 жылдың 21 шілдесінде д’Энтрекасто өзі де қышқыл ішек ауруынан көз жұмды.

Bruni d'Entrecasteaux was born to Dorothée de Lestang Parade and Jean Baptiste Bruny, at Aix en Provence in 1739. His father was a member of the Parlement of Provence. Antoine Bruni d'Entrecasteaux was educated at a Jesuit school and reportedly intended to become a priest in the Society of Jesus, but his father intervened and enlisted him in the French Navy in 1754. In the action that secured the Balearic Islands for Spain (and resulted in the execution of Admiral Byng), Bruni d'Entrecasteaux was a midshipman aboard the 26 gun Minerve, and in April 1757 he was commissioned as an ensign. His further naval career as a junior officer was uneventful, and he appears in this period to have done general service in the French Navy. For a time Bruni d'Entrecasteaux was Assistant Director of ports and arsenals, after which (1785) he was transferred to command a French Squadron in the East Indies, comprising Résolution and Subtile. During this service he opened up a new route to Canton by way of the Sunda Strait and the Moluccas, for use during the south east monsoon season. In 1787 he was appointed Governor of the French colony of Isle de France (now Mauritius) and the Isle of Bourbon. Although Peyroux’s proposal fell on deaf ears at the time, it may have influenced d'Entrecasteaux's choice of the location to investigate. An inset map of Frederick Henry Bay, the place recommended by Peyroux for a settlement, was included in the map of Van Diemens Land prepared by C. F. Beautemps Beaupré, the hydrographer with the d'Entrecasteaux expedition. On 28 February d'Entrecasteaux sailed from Van Diemen's Land towards Tonga, sighting New Zealand and the Kermadec Islands en route. At Tonga, he found that the local people remembered Cook and Bligh well enough, but knew nothing of La Pérouse. He then sailed back to New Caledonia, where he anchored at Balade. The vain search for La Pérouse then resumed with Santa Cruz, then along the southern coasts of the Solomon Islands, the northern parts of the Louisiade Archipelago, through the Dampier Strait, along the northern coast of New Britain and the southern coast of the Admiralty Islands, and thence north of New Guinea to the Moluccas. By this time, the affairs of the expedition had become almost desperate, largely because the officers were ardent royalists and the crews equally ardent revolutionaries. Kermadec had died of tuberculosis in Balade harbour, and on 21 July 1793, d'Entrecasteaux himself died of scurvy,

Эпонимдер

Д’Энтркасто Австралияға ендемик кекілек түрінің ғылыми аты – Pseudemoia entrecasteauxii арқылы еске алынады.