Саид Ауита: Марокколық жеңімпаздың күрес жолы

Кіріспе

Марокколық жеңіл атлетикашы (1959 жылы туған)

Ерте өмір

Саид Ауита 1959 жылдың 2 қарашасында Марокконың жағажайлық Кенитра қаласында дүниеге келді. Тоғыз жыл өткен соң, әкесінің жұмысының себебімен ол отбасымен бірге Феске көшті. Бала кезінде ол көбінесе футбол ойнап, ұлы футболшы болғысы келді; алайда, оның жүгірудегі ерекше дағдылары жаттықтырушыларына жеңіл атлетикада жарқын болашақ болжады.

Жарыстардағы мансабы

Ауита 1983 жылы Хельсинкиде өткен жеңіл атлетикадан әлем чемпионатында көзге түсті. Ол 1500 метрге қатысып, финалда үшінші орынды алып, қола медаль жеңіп алды. Бұл оның жұлдызды жолға қадам басқан алғашқы қадамы болды. 1984 жылы Ауита 1984 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында 5000 метрге қатысуға шешім қабылдады. Португалиялық Антонио Лейтао жарыстың көп бөлігінде көш бастады. Ауита Лейтаодан кейін қозғалып, соңғы айналымда оны басып өтіп жеңіске жетті. 1985 жыл Ауита үшін рекордтар жылы болды. Ол екі әлемдік рекордты жаңартты: 27 шілдеде Ослода 5000 метрде (13:00.40), ал 23 тамызда 1500 метрде (3:29.46). 1986 жылы ол 3000 метрдегі әлемдік рекордты 0,44 секундқа жетіспеді. 1987 жылы Ауитаның басты мақсаты Римде өткен әлем чемпионатында жақсы көрсеткіш көрсету және рекордтар жасау болды. Біріншіден, ол Парижде 2000 метрге әлемдік рекордты (4:50.81) жаңартты, ал алты күннен кейін өзінің 5000 метрге жасаған әлемдік рекордын бұзып, 13 минуттан төмен уақытқа жеткен алғашқы адам атанды (12:58.39). 1987 жылғы жеңіл атлетикадан әлем чемпионатында Ауита тек 5000 метрге қатысуға шешім қабылдады. 5000 метр финалда Кениялық Джон Нгуги лайықты қарқынды көрсетті, бірақ ол аса жылдам болған жоқ. Ауита жарыстың бақылауын өзінде ұстап, қоңырау алдында шабуыл жасап, жеңіске жеткен 13:26.44 уақытында финиш сызығын кесіп өтті. 1988 жылы 1988 жылғы жазғы Олимпиадада ол 800 метр және 1500 метрге қатысуға тырысты, бірақ тізесіне жарақат алғандықтан 800 метрде үшінші орынды иеленіп, 1500 метрден бас тартты, әйтсе де жартылай финалға іліккен еді. Осыған қарамастан, қола медалі оны 800 метр және 5000 метрде медальдар жеңіп алған тарихтағы жалғыз спортшы етті. 1989 жылы Ауита Будапештте өткен 1989 жылғы IAAF World Indoor Championships-те 3000 метрде жеңіске жетті. Кейін сол жылы ол Германияның Кёльн қаласында осы қашықтыққа әлемдік рекордты (7:29.45) жаңартты, сонымен ол тарихта 7:30:00-ден төмен уақытқа жеткен алғашқы адам болды. Ауита орта және ұзақ қашықтықтарда жарысқан жан-жақты спортшы, 80-жылдары 800 метрден 10 000 метрге дейінгі қашықтықтарда өте жақсы нәтижелер көрсетті. Ол Олимпиада чемпиондары Хоаким Круз (800 м), Питер Роно (1500 м), Джон Нгуги (5000 м) және Альберто Кова (10000 м) сынды спортшылармен жарысып, жеңіске жетті. 1983 жылдың қыркүйегінен 1990 жылдың қыркүйегіне дейін 119 жарыстың 115-інде жеңіске жетті. Жеңіліске ұшыраған жарыстар 1500 метрде әлем чемпионы Стив Крамға, 3000 метр стильде Олимпиаданың қола жүлдегері Алессандро Ламбрущиниге, 800 метрде Олимпиада чемпиондары Хоаким Круз бен Пол Эренгке және 5000 метрде әлем чемпионы Йобес Ондиекиге қарсы болды. 90-жылдардың басында Ауита аяғына операция жасады, содан кейін дәрігерлер оған денсаулығы үшін спортшылық мансабын аяқтауға кеңес берді. Бірнеше жарыста сәтсіздікке ұшырағаннан кейін ол жеңіл атлетикадан кетуге шешім қабылдады.

Aouita had his first start towards stardom at the 1983 World Championships in Athletics held in Helsinki. He contested the 1500 m and finished third in the final, taking the bronze medal, after the pace slowed in the last 1000 meters and then finished with a sprint. In 1984, Aouita decided to run the 5000 m at the 1984 Summer Olympics. Antonio Leitão from Portugal ran in first for the majority of the race. Aouita stayed behind Leitão and then sprinted past him on the last lap to win. 1985 was a record breaking year for Aouita. He ran two world records: first in 5000 m (13:00.40) in Oslo on 27 July, then in 1500 m (3:29.46) on 23 August. In 1986 he missed setting the world record in the 3000 m by 0.44 of a second. In 1987, Aouita's main objective was to excel in the world championship held in Rome and break records. First, he broke the 2000 m world record with a time of 4:50.81 in Paris and only six days later, he surprised the world by breaking his own world record for 5000 m, becoming the first man to go under 13 minutes, with a time of 12:58.39 minutes. For the 1987 World Championships in Athletics, Aouita decided just to contest the 5000 m. In the 5000 m final, John Ngugi from Kenya set a fair pace, but by no means fast. Aouita, always in control of the race, made his move just before the bell, leading a mass sprint for the finish that he won in 13:26.44. In 1988, at the 1988 Summer Olympics, he attempted to race in the 800 m and 1500 m but had a hamstring injury which made him finish third in 800 m and withdraw from the 1500 m although he had qualified for the semi final. In spite of that his bronze medal made him the only athlete in history to combine medals at both 800 m and 5000 m.

In 1989, Aouita won the 3000 m at the 1989 IAAF World Indoor Championships in Budapest. Later that year, he broke the world record for the same distance in Köln, Germany with the time of 7:29.45 and thus, he was the first man in history to go under 7:30:00. Aouita was a versatile middle and long distance runner, excelling at distances between 800 m and 10,000 m during the eighties. He raced and won against the Olympic champions Joaquim Cruz (800 m), Peter Rono (1500 m), John Ngugi (5000 m) and Alberto Cova (10000 m) over their respective main distances. Between September 1983 and September 1990 he won 115 of his 119 races. The defeats were against world champion Steve Cram over 1500 m, Olympic bronze medalist Alessandro Lambruschini over 3000 m steeplechase, Olympic champions Joaquim Cruz and Paul Ereng over 800 m and world champion Yobes Ondieki over 5000 m.

In the early nineties, Aouita underwent surgery on his leg, after which his doctors advised him to put an end to his career as an athlete for his health. After a set of failures in a number of races he decided to retire from athletics.

Жеке өмір

Саид Ауита 1983 жылы Хадиджа Скхирге үйленді, бұл 1984 жылғы Олимпиада ойындарынан бір жыл бұрын болды. Хадиджа Скхир – Саид Ауитаның ең жақын серігі және олардың төрт баласы бар: бір ұлы – Адил, үш қызы – Сукайна, Сара және Зина. Сукайна мен Сара есімді екі үлкен қызына Марокко патшасы II Хасан есім қойған. Саид Ауитаның әйелі Хадиджа Скхир де спортқа қызығушылық танытады, ол таэквондодан 3-дәрежелі қара белбеуге ие. Ауитаның екі үлкен қызы медицина саласында жұмыс істейді, ұлы Адил – кинорежиссер және продюсер, ал кіші қызы Зина музыкамен – ән айту және ән жазумен айналысады. Жеңіл атлетикадағы карьерасын аяқтағаннан кейін Ауита көптеген спорт ұйымдарының консультанты болып жұмыс істеді, Мароккода Ұлттық техникалық менеджер, ал Австралияда қашықтықтан жаттықтырушы болып қызмет етті. Бұл оның тәжірибесінің және академиялық білімінің арқасынан мүмкін болды. Қазір Ауита «Әл-Жазира» спорт арнасында аға сарапшы болып жұмыс істейді. Ауитаның 2009 жылы құрылған спорттық киімдер компаниясы да бар.

Білім

Ауита менеджмент бойынша ғылым бакалавры және бизнес-әкімшілік бойынша магистр дәрежесіне ие. Қазір ол спорттық менеджмент және лидерлік саласында докторлық диссертациясын қорғап жатыр. Оның зерттеу тақырыбы – Олимпиада ойындарындағы элиталық спорттық жетістіктердің моделі. Ол спорт бизнесінің әсерімен және болашақта олимпиада чемпиондары болатын жас спортшыларды тәрбиелеумен қызығушылық танытады.

Әлемдік рекордтар

1500 метр – 3:29.46 мин, Берлин, 1985 жылғы 23 тамыз
2000 метр – 4:50.81 мин, Париж, 1987 жылғы 16 шілде
3000 метр – 7:29.45 мин, Кёльн, 1989 жылғы 20 тамыз
5000 метр – 13:00.40 мин, Осло, 1985 жылғы 22 шілде
5000 метр – 12:58.35 мин, Рим, 1987 жылғы 27 шілде
Екі миль – 8:13.45 мин, Турин, 1987 жылғы 28 мамыр