Кіріспе

Эфиопиялық ұзақ қашықтыққа жүгіруші Месерет Дефар Тола (Амхари: መሠረት ደፋር; 19 қараша 1983 жылы туған) – эфиопиялық ұзақ қашықтыққа жүгіруші, негізінен 3000 метр және 5000 метр қашықтықтарында жарысады. Ол 5000 метрде Олимпиада және Әлем чемпионаттарында алтын медальдарды қоса алғанда, жоғары деңгейдегі халықаралық жарыстарда жүлдегер атанды. 2006 жылы ол әлемдік рекордты жаңартты, 2007 жылы оны қайтадан жаңартты және 2008 жылға дейін сақтап тұрды, ол кезде оның уақытын эфиопиялық Тирунеш Дибаба басып өтті. 2007 жылы Бельгияның Брюссель қаласындағы жарыста ол 9 минуттен кем уақытта 2 мильді (8:58.58) жүгірген жалғыз әйел болды. Бұл көрсеткіш әлемдік рекордты 11 секундқа жақсартты. Дефар Олимпиада ойындарында 5000 метрге жүгіруде табысқа жетті: 2012 жылғы Лондон Олимпиадасында және 2004 жылғы Афина Олимпиадасында алтын, ал 2008 жылғы Пекин Олимпиадасында қола медаль жеңіп алды. Ол Әлем чемпионаттарында да сәтті өнер көрсетті, 2005 жылы Хельсинкиде күміс, ал 2007 жылы Осака чемпионаттарында алтын медаль иеленді. Дефар 5000 метр, 3000 метр және 2 миль қашықтықтары бойынша жабық стадиондағы рекордтарды ұстады. Ол 3000 метрлік жабық стадиондағы жарыстарда үстемдік танытып, 2004 жылдан 2010 жылға дейін IAAF әлем чемпионатында төрт рет алтын медаль жеңіп алды. Сонымен қатар, ол Барлық Африка ойындарында екі мәрте чемпион, Африка чемпионаттарында төрт мәрте жүлдегер, ал әлемдік жастар чемпионатында екі мәрте алтын медаль жеңіп алды. 2014 жылы Дефар отбасын құру үшін жарыстардан үзіліс жасады. Ол 2015 жылға дейін қайта оралуға уәде берді, бірақ тамызда Пекинде өткен Әлем чемпионатына қатыспады.

Олимпиада ойындары

Дефар 2003 жылы өткен тұңғыш Афро-Азия ойындарында 5000 метрлік жүгіруде алтын медаль жеңіп алды. Ол 2004 жылы Афинада өткен жазғы Олимпиада ойындарында 14:45.65 уақытпен әйелдер арасында 5000 метрлік жүгіруде алтын медаль, ал 2012 жылы Лондонда өткен жазғы Олимпиада ойындарында 5000 метрлік жүгіруде алтын медаль жеңіп алды. Сонымен қатар, ол 2008 жылғы Бейжің Олимпиадасында қола медаль жеңіп алды, бірақ түрік спортшысы Эльван Абейлегессенің дисквалификациялануына байланысты бұл қола медаль күміс медальға ауыстырылды.

Әлемдік рекордтар

2006 жылғы 3 маусымда ол Нью-Йорк қаласында 5000 метр қашықтықты 14:24.53 уақытпен жүгіріп өтті, ол сол кездегі әлемдік рекорд болды. Кейіннен ол 2007 жылғы 15 маусымда Ослодағы Бислетт ойындарында осы көрсеткішті 14:16.63 уақытына жеткізді. 2007 жылғы 3 ақпанда ол Штутгартта (Германия) 3000 метрді жабық аренада 8:23.72 уақытпен әлемдік рекордпен аяқтады. 2007 жылғы 20 мамырда ол Калифорния штатының Карсон қаласында 2 мильді әлемдегі ең жақсы уақытпен – 9:10.47 секундта жүгірді. 2007 жылғы 1 қыркүйекте ол Осакада өткен 2007 жылғы Әлем чемпионатында 5000 метр қашықтықта 14:57.91 уақытпен алтын медаль жеңіп алды, бұл оның Олимпиада жеңісімен қатар әлемдік рекордына да қосылды. 2007 жылғы 14 қыркүйекте ол Ван Дамм мемориалында әйелдер арасындағы 2 миль (3 км) қашықтықтағы (8:58.58) әлемдегі ең жақсы көрсеткішті тіркеді, бұл мамыр айында Карсон қаласында (Калифорния) көрсеткен 9:10.47 уақытын 11.89 секундке жақсартты. Сондай-ақ 2007 жылы Дефар IAAF-тың «Жылдың әйел спортшысы» сыйлығына ие болды.

Әлем чемпионаттары

Ол 2005 жылы Хельсинкиде өткен әлем чемпионатында күміс медаль жеңіп алды, Тирунеш Дибабадан ғана қалып қойды. 2006 жылы 3000 метрлік қашықтықта әлем чемпионатында жеңіске жетті. 2008 жылдың қаңтар айында «Reebok Boston Indoor» жарысында Дефар екі мильдік (3,2 км) қашықтықты 9:10,50 секундта жүгіріп өтіп, екі мильге жабық стадиондағы жаңа әлемдік рекордты орнатты, бұрынғы көрсеткішті он екі секундтан астам айырмамен жаңартты. 2008 жылғы жеңіл атлетика әлем чемпионатында Дефар 3000 метрлік қашықтықта үшінші рет алтын медальді жеңіп алды. 2008 жылғы Африка чемпионатында Дефар 5000 метрлік қашықтықта өзінің қарындасы Меселех Мелкамудан жеңілді. 2008 жылғы «Bislett Games» турнирінде Дефардың 5000 метрлік әлемдік рекордын Тирунеш Дибаба жаңартты. Ол 2008 жылғы әлем чемпионатында 3000/5000 метрлік екі қашықтықта да сынға түсті. 2009 жылғы жеңіл атлетика маусымын Дефар жеке көрсеткіштерін жақсартудан бастады, 5000 метрлік қашықтықта 14:24.37 секундтық жаңа әлемдік жабық стадион рекордын және екі мильдік (3,2 км) қашықтықта 9:06.26 секундтық жаңа жабық стадион рекордын көрсетті. Шілде айында өткен Ұлыбритания чемпионатында ол 10 000 метрлік қашықтықта жүгіріп, 2009 жылғы жеңіл атлетика әлем чемпионатында Эфиопия құрамасына ілігуге тырысты. Жауынды және желді ауа райына қарамастан, ол 29:59.20 минуттық жеке рекордты көрсетті, Паула Рэдклиффтің Ұлыбританиядағы рекордын жаңартты, 30 минуттан кем уақытта жүгірген бесінші әйел болды және чемпионатта қатысуға жолдама алды. Берлинде Мессерет 2009 жылғы жеңіл атлетика әлем чемпионатында әйелдер арасында 10 000 метрлік қашықтықта соңғы 50 метреге дейін көш бастады, бірақ аяқтары күрт шаршап, алтын медальды Кениялық Линет Масаиға жол берді және үш спортшы оны басып өтті, 30:52.37 секундтық уақытпен финиш сызығын кесті. Содан кейін ол 2009 жылғы жеңіл атлетика әлем чемпионатында әйелдер арасында 5000 метрлік қашықтықта жүгіріп, соңғы түзу бойда көш бастады, бірақ метр қалғанда екі кениялық – Вивиан Черуйот және Сильвия Кибет оны басып өтті. Бір айдан кейін ол 3000 метрлік қашықтықта 2009 жылғы IAAF әлем чемпионатының финалында екі спортшыны да жеңіп, 8:30.15 секундтық әлемдік үздік уақытты көрсетті. Қола медаль жеңісінен кейін ол 2010 жылғы IAAF жабық стадион чемпионатында 3000 метрлік қашықтықта төртінші рет алтын медальді жеңіп алды. Жолдағы жарыстарға көшкеннен кейін ол Карлсбад 5000-да үшінші рет жеңіске жетті, бірақ 15:04 секундтық уақыты өзінің трассалық рекордын жаңартпады. 2010 жылғы Африка чемпионатында ол Эфиопияны 5000 метрлік қашықтықта өкілдік етіп, Вивиан Черуйоттан кейін күміс медальді жеңіп алды. Бір айдан кейін ол 2010 жылғы Континенттік Кубокта 3000 метрлік қашықтықта алтын медальді жеңіп алды. Ол «Rock 'n' Roll Philadelphia» жарты марафонында жарты марафондағы дебютін жасады және 1:07:44 секундтық уақытпен жеңіске жетті. Бұл көрсеткіш Берхан Адеренің Американ топырағындағы ең жылдам уақытын жақсартты және ең жылдам дебюттің бесінші көрсеткіші болды. 2011 жылдың басында ол 3000 метрлік қашықтықта жабық стадиондағы әлемдік рекордты жаңаруға тырысты, бірақ 8:36.91 минуттық уақытпен мақсатына жетпеді. Ол ашық ауада 5000 метрлік қашықтықта FBK Games, Bislett Games және Meeting Areva турнирлерінде жеңіске жетті. Оның жеңіс тізбегі 2011 жылғы жеңіл атлетика әлем чемпионатында аяқталды, онда ол алғашқыда 10 000 метрлік қашықтықтан бас тартты, содан кейін 5000 метрлік қашықтықта Вивиан Черуйот пен Сильвия Кибеттен жеңілді, қола медальмен ғана қанағаттанды. 2012 жылғы IAAF жабық стадион чемпионатында ол бес рет қатарынан жеңіске жетуді көздеді және соңғы 100 метрге дейін көш бастады, бірақ Хелен Обириден қалып қойды және жарысты екінші орында аяқтады. Ашық маусымда ол екінші орынды иеленді, екі рет Черуйоттан және эфиопиялық Тирунеш Дибабадан жеңілді. Соған қарамастан, ол 2012 жылғы Лондон Олимпиадасында 5000 метрлік қашықтықта екі қарсыласын да озып өтіп, қашықтықтағы екінші Олимпиадалық алтын медалін жеңіп алды. Ол 2013 жылы 3000 метрлік қашықтықта 8:35.28 минуттық уақытпен жеңіске жетіп, жабық стадиондағы маусымын бастады. Бір айдан кейін ол жарты марафонда 67:25 минуттық көрсеткішпен жаңа рекордты орнатып, Нью-Орлеан жарты марафонында трассалық рекордты жаңартты. Ол 2013 жылғы Мәскеуде өткен жеңіл атлетика әлем чемпионатында 5000 метрлік қашықтықта 14:50:19 секундтық уақытпен екінші әлем чемпионы атанды. Ол жарыста алдыңғы қатарда жүріп, соңғы 200 метрде көшбасшылықты иеленді.

Жеке рекордтар

Іс-шара түрі Уақыт Күн Орналасу орны Ескертпелер
Сыртқы жарыс
1500 метр 4:02.00 12 маусым 2010 Нью-Йорк, Нью-Йорк, АҚШ
2000 метр 5:45.62 8 маусым 2008 Юджин, Орегон, АҚШ
3000 метр 8:24.51+ 14 қыркүйек 2007 Брюссель, Бельгия
Екі миль 8:58.58 14 қыркүйек 2007 Брюссель, Бельгия
Әлемдік рекорд
5000 метр 14:12.88 22 шілде 2008 Стокгольм, Швеция
10,000 метр 29:59.20 11 шілде 2009 Бирмингем, Англия
10 км (жол) 32:08 25 ақпан 2007 Сан-Хуан, Пуэрто-Рико
Жартылай марафон (жол) 66:09 15 қыркүйек 2013 Оңтүстік Шилдс, Ұлыбритания
67:25 24 ақпан 2013 Нью-Орлеанс, АҚШ
Марафон (жол) 2:23:33 10 наурыз 2019 Нагоя, Жапония
Ішкі жарыс
3000 метр 8:23.72 2 ақпан 2007 Брюссель, Бельгия
Екі миль 9:06.26 26 ақпан 2009 Прага, Чехия
5000 метр 14:24.37 18 ақпан 2009 Стокгольм, Швеция
Барлық ақпарат IAAF профилінен алынды.

Жеке өмір

Дефар – христиан, ол өзінің діни сенімдерін 2012 жылғы Олимпиадада 5000 метрлік жүгірісте жеңіске жеткен кезде, Мәриям мен бала Исаның иконасын көрсетіп, оған құрмет көрсету арқылы ашық түрде білдірді.