Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эфиопиялық қашықтыққа жүгіруші және кәсіпкер (1973 жылы туған)
Ethiopian long distance runner and businessman (born 1973)
Хайле 1500 метрден марафонға дейінгі қашықтықта маңызды жарыстарда жеңіске жетті, карьерасының соңында стадиондағы, жабық және жолдан тыс жүгіруден жол жүгіруіне көшті. Ол 800 метрден марафонға дейін 61 эфиопиялық ұлттық рекордты жаңартты, 27 әлемдік рекорд орнатты және тарихтың ең ұлы қашықтыққа жүгірушілерінің бірі саналады. Ол 2008 жылы Берлин марафонында 2:03:59 уақытпен әлемдік рекордты көрсетіп, өзінің бұрынғы әлемдік рекордын 27 секундқа жақсартты. Бұл рекорд үш жыл бойы сақталды. Хайлдың Masters жастағы топтағы 10 000 м-ге арналған әлемдік рекорды 2008 жылдан бері ешкім бұза алмады. Трек пен жол жүгіру жарыстарындағы жетістіктері үшін көптеген адамдар оны "Қашықтық жүгірудің императоры" деп атады. 2011 жылы New African журналы Хайлді Африканың ең ықпалды 100 адамының қатарына қосты. 2020 жылы Хачалу Хундесса төңкерісі кезінде Оромо жұрты Оромо емес адамдарға тиесілі бизнес пен мүлікті нысанаға алды. Хайлдің қонақүйлері мен демалыс орындары өртенді, нәтижесінде 400 қызметкер жұмыссыз қалды. 2021 жылы Тиграй соғысы кезінде ол Тиграй халықтық азаттық фронтына қарсы күреске қосылатынын мәлімдеді.
Haile had major competition wins at distances between 1,500 metres and the marathon, moving from outdoor, indoor and cross country running to road running in the latter part of his career. He broke 61 Ethiopian national records, ranging from 800 metres to the marathon, set 27 world records, and is regarded as one of the greatest long distance runners in history. He won the 2008 Berlin Marathon with a world record time of 2:03:59, breaking his own world record by 27 seconds. The record stood for three years. Haile's 10,000 m Masters age group world record remains unchallenged since 2008. Due to his various achievements on track & road running events, many called him as the "Emperor of the Distance Running". Haile was cited as one of the top 100 most influential Africans by New African in 2011. During the Hachalu Hundessa riots in 2020, Oromo mobs targeted the businesses and properties of non Oromos. Haile's hotels and resort were burned and 400 employees lost their jobs. In 2021, in the midst of the Tigray War, he pledged to join the fighting against the Tigray People's Liberation Front.
Ерте мансап
Хайл Эфиопияның Аселла қаласында он баланың бірі болып дүниеге келді. Фермада өскен бала күн сайын таңертең мектепке 10 шақырым жүгіріп барып, кешке сол қашықтықты жүгіріп қайтарған. Бұл оның ерекше жүгіру стиліне әкелді, сол қолы қисық, әлде ол әлі де мектеп кітаптарын ұстап тұрғандай. 1992 жылы Хайл Оңтүстік Кореяның Сеул қаласында өткен 1992 жылғы жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионатында 5000 метр және 10 000 метр қашықтықтарында жеңіске жетіп, халықаралық деңгейде танымал болды. Сонымен қатар, АҚШ-тағы Бостон қаласында өткен жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионатында күміс жүлдегер атанды. Келесі жылы, 1993 жылы, Хайл 1993, 1995, 1997 және 1999 жылғы әлем чемпионаттарында ерлер арасындағы 10 000 метр қашықтығында төрт рет әлем чемпионы атанды. 1993 жылғы жеңісі ең әйгілісі болды, себебі ол кездейсоқ түрде Мозес Тануидің аяқ киіміне басқанда, оның аяғынан ұшып кетті. Бір аяқ киіммен қалған Тануи ашуланып 10 метрге алға шықты, бірақ Хайл соңғы тік жолақта оны басып өтті. 1993 жылғы әлем чемпионатында 5000 метрлік жарыста да кениялық Исмаэль Кируиден кейін екінші орын алды. 1994 жылы IAAF Cross Country әлем чемпионатында қола медальді жеңіп алды. Сол жылы ол 5000 метр қашықтықта 12:56.96 көрсетіп, Саид Ауитаның рекордты екі секундқа жақсартып, өзінің алғашқы әлемдік рекордын орнатты. 1995 жылы Хайл Голландияның Хенгело қаласында 10 000 метр қашықтығын 26:43.53 уақытта жүгіріп, әлем рекордын тоғыз секундқа төмендетті. Сол жазда Швейцарияның Цюрих қаласында Хайл 5000 метр қашықтығын 12:44.39 уақытта аяқтады, бұл осы жылдың басында кениялық Мозес Киптануи орнатқан 12:55.30 әлем рекордын 10.91 секундқа жаңартты. Сол жазда ол 10 км қашықтықтағы әлем чемпионатында жеңіске жетті, соңғы 200 метрін 25 секундта жүгірді. Цюрихтегі Велтклассе жарысындағы бұл әлемдік рекордты Track & Field News журналы 1995 жылдың "Жылдың үздік жетістігі" деп таныды. 1996 жылы Цюрихте өткен "Велткласс" жарысында Атлантадағы (ол жерде Олимпиаданың 10 000 метрінде алтын медальді жеңіп алған) қиын трассада алған жаралардан шаршаған Хайл, 58 секундтық айналымды жасаған Дэниел Коменге қарсы тұра алмады. Комен жеңіске жетіп, Хайлдың рекордын жаңартқанға дейін 12:45.09 көрсетті. 1997 жылы Хайл осы жарыста Коменмен есеп айдасты. 10 км қашықтықтағы әлем чемпионатының алтын медалін жеңіп алғаннан кейін, Хайл 13 тамыз күні Цюрихте Коменді тағы бір рет жеңіп, соңғы 200 метрін 26,8 секундта аяқтады және 5000 метрлік әлем рекордын 12:41.86 уақытпен жаңартты. Комен, өз кезегінде, тоғыз күннен кейін Бельгияда 12:39.74 көрсетіп, Хайлдың рекордын жаңартты.
Haile was born one of ten children in Asella, Ethiopia. As a child growing up on a farm, he used to run ten kilometres to school every morning, and the same distance back every evening. This led to a distinctive running posture, with his left arm crooked as if he was still holding his school books. In 1992, Haile gained international recognition in Seoul, South Korea, when he won the 5000 metre and 10,000 metre races at the 1992 World Junior Championships and a silver medal in the junior race at the World Cross Country Championships held in Boston, the United States. The following year, in 1993, Haile won the first of what would eventually be four consecutive world championships titles in the men's 10,000 metres at the 1993, 1995, 1997, and 1999 World Championships. His win in 1993 was however his most infamous as he accidentally stepped on the heel of Moses Tanui's shoe at the bell, causing it to fly off his foot. After the contact, with just one shoe, an angered Tanui moved out to a 10 meter lead, only to have Haile run him down on the final straight. Also at the 1993 World Championships he ran in the 5,000 metre race to finish a close second behind Ismael Kirui of Kenya. In 1994 he won a bronze medal at the IAAF World Cross Country Championships. Later that year he set his first world record by running 12:56.96 in the 5,000 metres, breaking Saïd Aouita's record by almost two seconds. In 1995, Haile ran the 10,000 metres in 26:43.53 in Hengelo, the Netherlands, lowering the world record by nine seconds. That same summer, in Zürich, Switzerland, Haile ran the 5000 metres in 12:44.39, taking 10.91 seconds off the world record 12:55.30 (established by Kenya's Moses Kiptanui earlier in the year). Later that summer he won the 10k world championship with his final 200m being run in 25 seconds. This world record at the Weltklasse meet in Zürich was voted "Performance of the Year" for 1995 by Track & Field News magazine. At the same Weltklasse meet in Zürich in 1996, an exhausted Haile, suffering from blisters obtained on the hard track in Atlanta (where he had won the Olympic 10,000 metres gold), had no answer to the 58 second lap of Daniel Komen with five laps to go as Komen went on to win and just miss Haile's record, finishing in 12:45.09. In 1997, Haile turned the tables on Komen at the same meet. Coming off his third 10K world championship gold medal, Haile beat Komen in another Zürich classic on 13 August 1997, covering the final 200 metres in 26.8 seconds to break his 5000 metres world record with a time of 12:41.86. Komen, in turn, took Haile's record only nine days later when Komen ran a 12:39.74 performance in Belgium.
Ортаңғы мансап
Келесі жылы, 1998 жылы, Хайле 2000 және 3000 метрге арналған жабық әлем рекордтарын жаңартты, ашық аренада 5000 және 10,000 метрлік әлем рекордтарын қайта жеңіп алды, сондай-ақ сол жаздағы «Алтын лига» сериясының барлық жарыстарында жеңіске жеткені үшін «Алтын лига» джекпотына ие болды. 1998 жылдың маусым айында Нидерландының Хенгело қаласында Хайле 10,000 метрлік қашықтықта 26:22.75 нәтижесімен жаңа әлем рекордын орнатып, Пол Тергаттың 26:27.85 рекордын жаңартты. 13 күннен кейін Хайле Финляндияның Хельсинки қаласында өткен 5000 метрлік жүгірісте Коменнің рекордын сынады. Хорватиялық пейсмейкер Бранко Зорко 1000 метрді 2:33.91 уақытта өтті және бір мильден кейін жарыстан шықты. Миллион Вольде мен Асефа Мезгебу Хайлені 2000 метрді 5:05.62 уақытта басып өтті. Бірақ оның пейсмейкерлері қарқынды ұстай алмады, ал Хайле алты айналым қалғанда қиынға түсетін жеке күш сынағына қалуға мәжбүр болды. 3000 метрді 7:38.93 уақытта аяқтағанда, тіпті жарысты комментарийлеген британдық сарапшылар да оның жеңіске жете алмайтынын болжады. Төрт айналым қалғанда (8:40.00), Хайле рекордты жаңару үшін соңғы 1600 метрді 4 минуттан кем уақытта жүгіруі керек еді. Бір айналым қалғанда және қатты ауырып, Хайле қарқынды арттырып, соңғы айналымды 56.77 секундта, ал соңғы 1600 метрді 3:59.36 (= 4:00.96 миль) уақытта аяқтады, жаңа әлем рекордын – 12:39.36 көрсетті. 1999 жылы Хайле «Төзімділік» фильмінде өзін-өзі сомдады. Фильмде оның Атлантадағы Олимпиада ойындарында 10,000 метрлік қашықтықта алтын медальді жеңіп алуға жасаған тырысы көрсетілді. Тректе ол 1500/3000 метрлік екі жарыста жеңіске жетті, ашық аренадағы 10,000 метрлік жарыста жеңімпаз атанды және барлық жарыстарында жеңіліссіз болды (қашықтық 1500 метрден 10,000 метрге дейін). 2000 жылы Хайле барлық жарыстарында жеңіске жетіп, 5000 және 10,000 метрлік қашықтықта әлемде бірінші орынды иеленді. 2000 жылғы Сидней Олимпиадасында ол Эмиль Затопек пен Лассе Виреннен кейін Олимпиадалық 10,000 метрлік жүгіруде жеңімпаз атанын сәтті қорғаған үшінші спортшы болды. Олимпиадада Кениялық Пол Тергатқа қарсы жеңіске жету үшін, ол соңғы 200 метрді 26.3 секундта жүгіріп, Хайленің 25.4 секундтық жылдамдығын басып өтті. Жеңіс айырмашылығы 0.09 секундты құрады, бұл ерлер арасындағы 100 метрлік финалдағы жеңіске қарағанда аз болды. 2001 жылдың 26 тамызында ол өзінің алғашқы жарты марафонын (20 жарты марафонның 16-сы) 1:04:34 уақытпен жеңіп алды. Сондай-ақ 2001 жылы Хайле IAAF жартылай марафон чемпионатында жеңіске жетті және 2001 жылғы жеңіл атлетика чемпионатында 10,000 метрлік қашықтықта қола медальді иеленді. Сол жылы ол Питер Миддлбрукпен бірге «Ұлы эфиопиялық жүгіруді» ұйымдастырды, оған кейіннен британдық жүгіруші Ричард Неруркар және Ұлыбританияның Эфиопиядағы елшісі Майлс Викстед қолдау көрсетті. 2003 жылдың 30 тамызында Хайле IAAF Спортшылар комиссиясының мүшесі болып сайланды. Сондай-ақ 2003 жылы Парижде өткен әлем чемпионатында Хайле елдесі Кенениса Бекеледен кейін күміс медальді жеңіп алып, барлық уақыттағы ең керемет 10,000 метрлік жарыстардың біріне қатысты. Чемпионатта 10,000 метрлік финалдың соңғы жартысы 12:57.24 уақытта аяқталды (Бекеле үшін 12:57.2, ал Хайле үшін 12:58.8). IAAF мәліметінше, «Бұл 10,000 метрлік жарыстағы 5000 метрді ең жылдам аяқтаған жағдай (бұрынғы рекорд 13:12.12, Атлантада тіркелген), сонымен қатар, әлем чемпионатында 12:58.13 уақытта Салах Хису Севильяда 1999 жылы 5000 метрді жеңген кездегі рекордтық жылдамдықпен тең». (Бұл ескерту бір аптадан кейін, әлем чемпионатының 5000 метрлік медаль иегерлері (оның ішінде Бекеле) өткен аптадағы 10,000 метрлік жарыста екінші 5000 метрлік жарыстан жылдам жүгіргенге дейін солай болды.) «Соңғы 5000 метрлік жарыстың айырмашылығы (12:57.24) және 5000 метрлік әлем рекорды (12:39.36) арасындағы айырмашылық 17.98 секундты құрады, бұл рекордтық көрсеткіш. Бұрынғы рекордтық көрсеткіш – 18.4 секунд (13:31.4 соңғы 5000 метрде, әлем рекорды 13:13.0 болғанда) – 1976 жылғы Олимпиада ойындарында тіркелген». 2004 жылы Афина Олимпиадасында Хайле 10,000 метрлік қашықтықта үш рет Олимпиада алтын медалін жеңіп алған тарихтағы алғашқы спортшы болуға тырысты. Бірақ ол жарақат алғандықтан жарысқа қатыса алмады, бірақ ол өзінің отандасы Кенениса Бекеле жеңген жарыста бесінші орынды иеленді, ол Хайленің 5000 және 10,000 метрлік әлем рекордтарын жаңартқан еді. Афина ойындарына дейін Хайле Ахилл сіңірінің қабынуынан үш апта бойы жаттығудан шеттесті. Жарақат соншалықты ауыр болғандықтан, ол басқа жағдайда жарысқа қатыспайтын еді, бірақ елдің үлкен қысымынан осылай істеді. Осылайша, ол соңғы кезеңдегі жаттығуларынан айырылып, медальді ұтып алу мүмкіндігінен қағылды.
The next year, 1998, saw Haile lowering the indoor world records for 2000 and 3000 metres, enjoying success outdoors by taking back both the 5000 and 10,000 metres world records, as well as earning a share in the Golden League jackpot for winning all of his races in the Golden League series that summer. In June 1998 in Hengelo, Netherlands, Haile set a 10,000 metres world record 26:22.75, breaking Paul Tergat's world record 26:27.85, running evenly paced 13:11/13:11 5K splits. Just 13 days later, Haile took on the 5000 metres mark of Komen in Helsinki, Finland. Croatian pacemaker Branko Zorko took the pace out slowly, hitting 1000 metres in 2:33.91 and dropping out at the mile. Million Wolde and Assefa Mezgebu led Haile through 2000 metres in 5:05.62. His pacemakers could not maintain the pace, though, and Haile was left alone for a problematic solo effort six laps out. Hitting 3000 metres in 7:38.93, even the British commentators announcing the race counted him out. With four laps to go (8:40.00), Haile needed a sub 4 minute final 1,600 metres for the record. With one lap to go and in great pain, Haile took off, recording a final lap of 56.77 seconds and a final 1,600 metres of 3:59.36 (= 4:00.96 mile) to race to a 12:39.36 world record. In 1999, Haile starred as himself in the movie Endurance. The film chronicled his quest to win Olympic gold in the 10,000 metres in Atlanta. On the track, he won 1500/3000 metres double at the World Indoor Track Championships, defended his Outdoor World Track Championships 10,000 metres title, and remained undefeated in all his races (which ranged from 1500 up to 10,000 metres). In 2000, Haile again won all of his races, ranking first in the world in both the 5000 and 10,000 metres. At the 2000 Sydney Olympics, he became the third man in history to successfully defend an Olympic 10,000 metres title (after Emil Zátopek and Lasse Virén). The narrow Olympic victory over Kenya's Paul Tergat came down to a blistering final kick, with Tergat's 26.3 second last 200 metres being topped by Haile's even faster 25.4. The winning margin of victory was only 0.09 seconds, closer than the winning margin in the men's 100 metre dash final. On 26 August 2001, he ran his first half marathon (16 wins out of 20) and won in 1:04:34. Also in 2001, Haile won the IAAF World half Marathon Championships and the bronze medal in the 10,000 metres at the 2001 World Championships in Athletics. In the same year, he conceptualized the Great Ethiopian Run with Peter Middlebrook, which was latterly supported by Brendan Foster, British runner Richard Nerurkar the British ambassador to Ethiopia Myles Wickstead. On 30 August 2003, Haile topped the polls when elected as a member of the IAAF Athletes Commission. Also in 2003, at the World Championships in Paris, Haile was involved in one of the most remarkable 10,000 metres races of all time while gaining a silver medal behind countryman Kenenisa Bekele. The last half of the 10,000 metres final at the championships was completed in a staggering 12:57.24 (12:57.2 for Bekele and 12:58.8 for Haile). According to the IAAF, "Not only was this split the fastest closing 5000 metres in the championships 10,000m (the previous record was 13:12.12, recorded in Atlanta), but it was also the fastest 5000 metres in a global championship surpassing the 12:58.13 Salah Hissou recorded when he won the 5,000m in Sevilla'99." (This remark remained true until a week later when the World Athletic Championships 5000 metres medalists (including Bekele) all ran faster than the second 5000 metres split in the previous week's 10,000 metres.) "The difference between the closing 5000 metres splits (12:57.24) and the 5000 metres World record (12:39.36) was 17.98 seconds, which is a record. The previous best of 18.4 seconds (13:31.4 for the closing 5000 metres when the World Record was 13:13.0) was recorded in the 1976 Olympics." In the 2004 Athens Olympics, Haile sought to become the first man in history to win three straight Olympic gold medals in the 10,000 metres. He was unable to do so due to an injury; however, he finished fifth in a race won by his compatriot Kenenisa Bekele, who had broken both of Haile's major track world records, the 5000 metres and the 10,000 metres records. Shortly before the Athens games, Haile was unable to train for three weeks due to inflammation of his Achilles tendon. The injury was severe enough that he would not have competed otherwise but did so because of significant pressure from his country. This loss in the final period of training likely cost him a medal.
Кейінгі мансап
2004 жылғы Олимпиададан кейін жол жарыстары мен марафонға көшкеннен бері Хайлдің назары сол жарыстарға ауысты. Оның ересектер арасындағы марафон нәтижелері: Лондон 2002 (3-орын), Амстердам 2005 (1-орын), Лондон 2006 (9-орын), Берлин 2006 (1-орын), Фукуока 2006 (1-орын), Лондон 2007 (аяқтамады), Берлин 2007 (1-орын және әлем рекорды), Дубай 2008 (1-орын), Берлин 2008 (1-орын және тағы бір әлем рекорды), Дубай 2009 (1-орын), Берлин 2009 (1-орын), Дубай 2010 (1-орын) және Нью-Йорк 2010 (аяқтамады). 2002 жылы Хайл Лондон марафонында марафондағы дебютін жасады. Ол жарысты әлемдік рекордтық қарқынмен бастады. Бірақ Халид Ханнучи және Пол Тергат сияқты әлем рекордшылары оны басып өтті. Ханнучи өзінің әлемдік рекордын жаңартты, ал Хайл үшінші орынды иеленді. 2005 жылы Хайл барлық жол жарыстарында жеңіске жетті. Оған Манчестердегі 10 км-дегі британдық рекорд (27:25), 2006 жылғы әлемдегі ең жылдам марафон уақытымен Амстердам марафонындағы жеңіс (2:06:20) және Нидерландыдағы Тильбургтегі он мильдік жарыстағы 10 мильге арналған жаңа әлемдік көрсеткіш (44:24) кірді. (Оның 15 км қашықтықтағы 41:22 көрсеткіші ресми әлемдік көрсеткіштен 7 секундқа жылдам болды.) 2006 жылдың 15 қаңтарында Хайл Америкадағы алғашқы әлемдік рекордын орнатып, жақсы старт алды. Ол Rock 'n' Roll Arizona марафонының жарты марафонын 58 минут 55 секундпен аяқтады, бұл Самуэль Ванжирудың 2005 жылғы көрсеткішінен 21 секундқа артық. Жарыс барысында ол 20 шақырымды 55:48 уақытпен өтіп, Пол Тергаттың 1998 жылдан бері сақтап келген рекордын жаңартты. Сол жылы Хайл 25 км жол рекордын да жаңартты (бірақ IAAF ратификацияламады), 1:11.37 уақытпен 68 секундқа қысқартты. Жарыс Хайл мен тағы алты жүгірушінің 5 шақырымды жүгіріп, содан кейін Нидерландының Альфен-ан-ден-Райн қаласындағы 20 шақырымдық Альфен жарысының басталу сызығынан өтуімен өтті. 2006 жылдың 23 сәуірінде ол Лондон марафонында 2:09:05 уақытпен тоғызыншы орынды иеленді (жарысты 2:06:39 уақытпен кениялық Феликс Лимо жеңіп алды). Хайл тоғызыншы орынды "мансабындағы ең нашар жарыс" деп атады. Бірақ 24 қыркүйекте ол Берлин марафонында жылдың ең жылдам уақытымен – 2:05:56 есебімен жеңіске жетті. Берлиндегі уақыты оны марафонды 2:06-дан төмен жүгірген тарихтағы бесінші адам етті. Одан кейін ол Жапониядағы Фукуока марафонында 2:06:52 уақытпен жеңіске жетті. 2007 жылдың 22 сәуірінде Лондонда Хайл 2006 жылғы Лондон марафонының жеңімпазы Феликс Лимоға, 2005 жылғы Лондон марафонының жеңімпазы Мартин Лелге, 2004 жылғы Афина Олимпиадасының алтын медалінің иегері Стефано Балдиниге, 2006 жылғы Нью-Йорк марафонының жеңімпазы Марильсон Гомес дос Сантосқа және марафонның әлемдік рекордын иеленуші Пол Тергатқа қарсы жарысты. Бірақ Хайл 18 миль (29 км) кезеңінде тігіс және тыныс алуда қиындықтарды сезініп, жарыстан шықты, бұл ауадағы тозаңға аллергиялық реакция екені анықталды. Бұл 2005 жылғы жеңімпаз Мартин Лелге бірінші орынды әкелді. Бір айдан кейін Хайл жарысқа қайта оралды. Бірінші жарыста ол 26:52.81 уақытпен жарысып, Голландияның Хенгело қаласында өткен 10 000 метрлік жарыста бесінші орынды иеленді. Бұл 30 жастан асқан адамның 27 минуттан аз уақыт ішінде 10 000 метр қашықтықты жүгіруінің алғашқы оқиғасы болды. 2007 жылдың 27 маусымында Хайл Чехияның Острава қаласында бір сағаттық жүгіру бойынша әлемдік рекордты жаңартты. Бұл рекордтық әрекеті сәтті болды, өйткені Хайл 21,285 метр (13 миль 397 ярд) сағаттық белгісін басып өтті, бұл 1991 жылдың 30 наурызында Франциядағы Ла Флешеде мексикалық Артуро Барриос орнатып, 21,101 метрдің алдыңғы рекордын басып өтті. Сонымен қатар, Хайл 50 айналымды (20 000 м) 56:25.98 уақытпен аяқтады, бұл тағы бір әлемдік көрсеткіш, бұл бұрынғы 56:55.6 уақыт аралығында, оны 1991 жылы Барриос белгіледі. Бұл оның 23 және 24 әлемдік рекорды болды. Хайл Нью-Йоркте жарыста тұңғыш рет жарысқа 2007 жылдың 5 тамызында 59:24 минутта Нью-Йорк жарты марафонында жеңіп, алдыңғы рекордты екі минутқа бұзды. 2008 жылдың наурыз айында Лиссабон жарты марафонында (59:15) жеңіске жетуі оған барлық жарты марафонды жеңіп алуда 9-0 деген керемет рекорд берді. Ол өзінің алғашқы жарты марафонын Ден-Гаагта (2009 жылдың 14 наурызында) Сами Китварадан (59:47 Китвара үшін, 59:50 Хайле үшін) ұтып алды. 2007 жылдың 30 қыркүйегінде Хайл 2:04:26 (4:44.8 км/сағ) уақытпен Берлин марафонында жеңіске жетіп, әлем рекордын орнатып, 2003 жылы дәл осы жолда орнатылған Пол Тергат рекордын 29 секундқа қысқартты. Оның жеңісі 2007 жылдың 12 қыркүйегінде басталған Эфиопияның мыңжылдық мерекесін (эфиопиялық күнтізбенің бірегейлігі) мерекелеуге одан әрі күш берді. 2008 жылғы Дубай марафоны алдында оның менеджері Хайлдің 2:04-тен төмен уақытты жүгіре алатынын айтты. Хайл да 2:04-тен төмен уақыт мүмкін екенін мойындады, бірақ мұндай уақыт үшін жағдайдың идеалды болуын қажет етті. Іс-шара 2008 жылдың 18 қаңтарында өтті және Хайл 2:04:53 уақытпен жеңіске жетті, бұл тарихтағы екінші ең жылдам марафондық көрсеткіш. Бірақ жарыстың басындағы қарқын тым жоғары болды және ол сол жылдамдықпен жалғаса алмады, нәтижесінде әлемдік рекордынан 27 секунд кем болды. Хенгело FBK ойындарында 24 мамырда Хайл 10 000 метрге 26:51.20 уақытпен жарысып, елдесі Силеши Сихиннің 26:50.53 көрсеткішінен кейін екінші орынды иеленді. Бұл 35–39 жас тобы бойынша әлемдік рекорд. Оның 27 минуттан аз уақыттағы 10 000 метрлік 9 марафондық көрсеткіші Кениса Бекеледе де 9 көрсеткіш бар. Бейжіңдегі ауаның ластану деңгейіне байланысты Хайл 2008 жылғы Бейжің Олимпиадасының марафонынан бас тартты. Ол астмамен ауырады және мұндай жағдайда жүгіру денсаулығына зиян келтіруі мүмкін екенін айтты. Кейін Хайл бұл шешіміне өкінді, өйткені Бейжіңдегі ауа күтілгеннен таза болды. Бірақ ол 17 тамызда 10 000 метрге қатысып, 27:06.68 уақытпен алтыншы орынды иеленді. Алтын медаль елдесі және қазіргі әлемдік рекорд иегері Кениса Бекелеге 27:01:17 Олимпиада рекордымен бұйырды. Келесі айда, 28 қыркүйекте 2008 жылы, ол Берлин марафонындағы титулын қорғады, 2:56.5 шақырымға (4:43.7 шақырымға) 2:03:59 уақытпен жүгіріп, өзінің әлемдік рекордын 27 секундқа жаңартты. Хайл 2009 жылдың 16 қаңтарында Дубай марафонында жеңіске жетті, бірақ төрт ай бұрын өзі орнатқан әлемдік рекордын жаңартпады. Ол 2:05:29 уақытпен аяқтады, елдесі Дересса Чимсадан айқын басымдықпен жеңіске жетті. Сол жылдың қыркүйегінде ол Берлин марафонында төртінші рет қатарынан жеңіске жетті. Ол өткен жылы орнатқан әлемдік рекордын жаңартпақ болды, бірақ жылдам стартқа қарамастан, ыстық ауа райы оны өзінің ең жақсы көрсеткішінен екі минутқа қашықтатты. Бірақ ол 30 шақырымдық нүктені 1:27:49 уақытпен өтті, бұл жаңа әлемдік рекорд болды. 2010 жылы ол Дубай марафонында үшінші рет әлемдік рекордын жаңартпақ болды. Ол жарысты 2:06:09 уақытпен жеңіп алды, бірақ 18 айлық әлемдік рекордын жаңартпады. Жарыстан кейін сұхбатта Хайл ұйқыда дұрыс жатпағандықтан дененің артқы жағы ауырғанын айтты, сондықтан жарысқа дейін қарқынды физиотерапиядан өтуге тура келді. Оның мәселелері Нью-Йорк жарты марафонында да жалғасты, онда ол жарыс ортасында дененің жайсыздығын сезініп, жарыстан шықты. Ол сәуір айында Мадридтегі 10 км жарысында жеңіске жетті. Келесі айда ол Ұлы Манчестердегі жарыста үшінші рет жеңіске жетті, бірақ Мика Когоның жаңа рекордын жаңартпады.
Since leaving the track after the 2004 Olympics, Haile has focused on road racing and the marathon. His adult marathons to date include London 2002 (3rd place), Amsterdam 2005 (1st place), London 2006 (9th place), Berlin 2006 (1st place), Fukuoka 2006 (1st place), London 2007 (DNF), Berlin 2007 (1st place and World Record), Dubai 2008 (1st place), Berlin 2008 (1st place and another World Record), Dubai 2009 (1st place) Berlin 2009 (1st place), Dubai 2010 (1st place), and NYC 2010 (DNF). In 2002, Haile made his debut at the marathon at the London Marathon. He started the race at a very fast pace, within world record time. He was unable to hold it, however, as world record holders Khalid Khannouchi and Paul Tergat both eventually passed him. Khannouchi broke his world record, while Haile finished third. In 2005, Haile went undefeated in all of his road races. This included a British all comers' record in the 10K in Manchester (27:25), a win at the Amsterdam Marathon in the fastest marathon time in the world for 2006 (2:06:20), and a new world best for 10 miles in Tilburg Ten Miles race, The Netherlands (44:24). (His unofficial split of 41:22 at the 15K mark was 7 seconds faster than the official world best.) Haile started 2006 positively on 15 January by setting his first world record on American soil. He ran the half marathon of the Rock 'n' Roll Arizona Marathon to beat Samuel Wanjiru 2005 record for the distance by a full 21 seconds with a time of 58 minutes and 55 seconds. During the race he passed the 20 km mark in 55:48, breaking also Paul Tergat's record for this distance which had stood since 1998. That year also marked another victory for Haile as he shattered the 25 km world road record (albeit in non IAAF ratified fashion) by 68 seconds in a time of 1:11.37. The race was organized where Haile and six other runners would run 5 kilometres and then cross the starting line of the 20 K Alphen race in Alphen aan den Rijn of the Netherlands. On 23 April 2006, he finished ninth in the London Marathon with a time of 2:09:05 (the race was won by Kenyan Felix Limo, who clocked 2:06:39). Haile referred to the ninth place finish as "the worst race of my career". However, on 24 September he came back with a win in the Berlin Marathon in the fastest time of the year, 2:05:56. His time in Berlin made him only the fifth man in history to run under 2:06 for the marathon. This was followed by a win in the Fukuoka Marathon in Japan at 2:06:52. In London on 22 April 2007, Haile challenged the 2006 London Marathon winner Felix Limo, 2005 London Marathon winner Martin Lel, 2004 Athens gold medalist Stefano Baldini, 2006 New York Marathon winner Marílson Gomes dos Santos, and the then marathon world record holder Paul Tergat in what organizers anticipated would be an exciting race. However Haile dropped out at the 18 mile (29 km) stage complaining of a stitch and inability to breathe, which turned out to be an allergic reaction to the pollen in the air. This left the 2005 winner Martin Lel to come home in the first place. One month later, Haile made a surprise return to the track for the first of two stadium races that summer. In the first, he ran a 26:52.81 finishing fifth in a very competitive 10,000 metres race in Hengelo, The Netherlands. It was the first time a man over 30 ran the 10,000 m in less than 27 minutes. Then, on 27 June 2007, Haile launched an attack upon the world record for the one hour run, in Ostrava, Czech Republic. This record attempt was successful as Haile passed the hour mark at 21,285 metres (13 miles 397 yards), eclipsing the previous best of 21,101 metres, set by Mexican Arturo Barrios in La Flèche, France, on 30 March 1991. Furthermore, Haile covered 50 laps (20,000 m) in 56:25.98, another world best, well within the previous 56:55.6 also set by Barrios in 1991. These were his 23rd and 24th world records. Haile made his running debut in New York City when he won the New York City Half Marathon on 5 August 2007, in 59:24, breaking the previous course record by two minutes. His win in the Lisbon Half Marathon (59:15) in March 2008 gave him a perfect record of 9–0 in winning all of his half marathons. He lost his first half marathon in Den Haag (14 March 2009), when he was beaten by Sammy Kitwara (59:47 for Kitwara, 59:50 for Haile). On 30 September 2007, Haile won the Berlin Marathon in 2:04:26 (4:44.8 per mile), setting the world record and shaving 29 seconds off Paul Tergat's record, set on the same course in 2003. His victory further energized the celebrations of the Ethiopian Millennium (unique to the Ethiopian calendar), which began on 12 September 2007. Before the 2008 Dubai Marathon, his manager suggested that Haile would be able to run a sub 2:04 time for a new world record. While Haile agreed that a sub 2:04 was possible, he stated that the conditions would need to be perfect for such a time. The event was held on 18 January 2008 and was won by Haile in a time of 2:04:53, making it the second fastest marathon in history. However the early pace had been too fast and he was unable to continue at that speed, resulting in a time 27 seconds short of his world record. At the Hengelo FBK Games on 24 May, Haile ran 26:51.20 for the 10,000 metres to finish a close second behind countryman Sileshi Sihine's 26:50.53. This is the Master 35–39 age group world record. His nine career sub 27 minute 10,000 meter performances are more than any other athlete except for Kenenisa Bekele, who also has nine. Because of Beijing's air pollution levels, Haile decided to withdraw from the marathon at the 2008 Beijing Olympics. He suffers from asthma and said that running in such conditions might be harmful to his health. Haile later admitted that he regretted the decision as the Beijing air was cleaner than expected. He did, however, run the 10,000 metres on 17 August, finishing sixth with a time of 27:06.68. The gold medal went to his countryman and current world record holder, Kenenisa Bekele with a 27:01:17 Olympic record winning time. The following month, on 28 September 2008, he defended his Berlin Marathon title, averaging 2:56.5 per kilometer (4:43.7 per mile) for a time of 2:03:59, breaking his own world record by 27 seconds. Haile won the Dubai Marathon on 16 January 2009 but fell short of breaking his own world record that he had set four months earlier on the flat course. He finished in 2:05:29, well ahead of countryman Deressa Chimsa. In September of that year, he won the Berlin Marathon for the fourth consecutive time. He attempted to break the world record he had set the previous year but, despite a quick start, warm conditions saw him finish in 2:06:08, two minutes away from his best mark. He did, however, pass the 30 kilometer point in 1:27:49, which was a new world record for a road 30K. In 2010, he tried to attack his world record for the third consecutive time at the Dubai Marathon 2010. Although he won the race with a time of 2:06:09, he failed to break his 18 month world record. In a post race interview, Haile revealed that he had suffered back pain, requiring intensive pre race physiotherapy, resulting from having slept in a bad position. His problems continued at the NYC Half Marathon, where he pulled up mid race visibly uncomfortable in his running. He had an easy victory in the inaugural edition of the 10K de Madrid in April. He scored his third victory at the Great Manchester Run the following month, although he missed out on Micah Kogo's course record.
Зейнеткерлік
7 қарашада 2010 жылғы Нью-Йорк марафонынан тізесі қабынуынан бас тартып шыққаннан кейін, Хайле зейнеткерлікке шығуын жариялады. Бірнеше күннен соң ол Twitter-дегі парақшасында шешімін қайта қарастырып жатқанын және 2012 жылғы Лондон Олимпиадасында өнер көрсетуге ниеттенгенін хабарлады. Хайле бұрын зейнеткерлікке шыққан соң саясатқа қатысуға ниеттенгенін айтқан еді, бірақ эфиопиялықтардың саясат туралы біліміне және мемлекеттік лауазымдарды атқаратын мәшһүр адамдардың бейтаныс мәдениетіне қатысты күмәнділігін білдірген болатын. Дегенмен, ол Анголада өткен 10 шақырымдық жол жүгірісінде 28:05 уақытпен жаңа рекорд орнатып жеңіске жетті, сол жылы ең жылдам 10000 метр қашықтықты жүгірген елдесі Дериба Мерга мен кениялық Жоспат Менджоны еңсерді. 2011 жылы жарақат алғандықтан Хайле Токио марафонына қатыса алмады, бірақ 2011 жылдың 17 сәуірінде Вена қаласындағы марафонда жартылай марафонда жеңіске жетті. Бір айдан кейін Хайле Англиядағы «Ұлы Манчестер» жүгірісінде төртінші рет жеңіске жетіп, 28:10 уақытпен аяқтады. Ол Олимпиадаға ілікпек үшін Фанни Бланкерс Коен ойындары Хенгелодағы стадионда, өзінің төрт әлемдік рекордын жаңартқан жерде өнер көрсетуге тырысты. Алайда, тым ыстық ауа райында ол 27:20.39 уақытпен жетінші орынды иеленді, эфиопиялықтар арасында алтыншы орынға табан тіреп, 2012 жылғы жазғы Олимпиадаға қатыса алмады. Дегенмен, ол ашылу салтанатында Олимпиада туын стадионға әкелген сегіз байрақ ұстаушының бірі ретінде көрінді. Бірақ Фукуока марафонында фаворит ретінде қатысып, 32 шақырымда жарыстан шығып қалды. 2013 жылдың 14 сәуірінде Хайле Вена қаласындағы жартылай марафонда 01:01.14 уақытпен жеңіске жетті. 2013 жылдың 15 қыркүйегінде Швейцарияда 10 шақырымдық қашықтықты 46:59 уақытпен жүгіріп, 40 жастан асқандар арасындағы әлемдік рекордты орнатты. Ол 2013 жылғы BUPA Great North Run жүгірісінде жалпы есепте үшінші орынды иеленді, жеңімпаз Кенениса Бекеледен 32 секундқа, ал Олимпиада және әлем чемпионы Мо Фарахтан 31 секундқа қалып қойды. Хайле 2015 жылдың 10 мамырында өткен «Ұлы Манчестер» жүгірісінде 16-шы орынға ие болғаннан кейін кәсіби спорттан зейнеткерлікке шығуын жариялады. Осылайша, ол 25 жылдық мансабын аяқтады, осы жылдар ішінде екі Олимпиада алтын медалін, сегіз әлем чемпионатында жеңіске жетіп, 27 әлемдік рекордты орнатты. «Мен жарыстан емес, жүгіруден зейнеткерлікке шығамын. Жүгіруді тоқтатуға болмайды, өйткені бұл менің өмірім», - деді ол BBC Sport тілшісіне. Хайле 10 шақырымдық жүгірісте әлемдік рекордты сақтап тұр. Қазіргі уақытта Хайле Эфиопияның Жеңіл атлетика федерациясының бұрынғы президенті, 2009 жылдан бері Эфиопияның Аддис-Абеба қаласында Hyundai автомобильдерін сатуда және 2020 жылдың шілдесінде Hyundai Ioniq электромобилін құрастыруды бастаған Marathon Motors Engineering зауытымен Hyundai компаниясымен ынтымақтастық етеді. Ол Эфиопияда шағын кофе шаруашылығын жүргізеді. Оның кофелерін оның эстейт атымен, «Хайл Эстейт» деген атпен табуға болады, мысалы, Starbucks Reserve таратқан Sun Dried Ethiopian Haile Estate Coffee.
On 7 November, after dropping out of the 2010 New York City Marathon with an inflamed knee, Haile announced his retirement. Days later, he posted to his Twitter account that he was reconsidering his decision and wanted to run in the 2012 London Olympics. Haile had stated previously that after retiring he would like to enter politics, with scepticism from the public about his knowledge on politics and the unfamiliar culture of celebrities holding public office in Ethiopia. However he won his first race back in a 10k road race in Angola with a new course record of 28:05 and beat countryman Deriba Merga and the Kenyan Josphat Menjo who had run the fastest 10000m of that year. Haile missed the 2011 Tokyo Marathon due to an injury, but won the half marathon at the Vienna City Marathon on 17 April 2011. About a month later Haile easily won the Great Manchester Run in England for the fourth time, finishing in 28:10. He attempted to earn an Olympic spot at the Fanny Blankers Koen Games in Hengelo, the stadium in which he had broken four world records. However, in extremely hot weather he finished seventh with a time of 27:20.39, sixth amongst Ethiopians, and did not qualify for the 2012 Summer Olympics. However, he did appear at the opening ceremony as one of the eight flagbearers who brought the Olympic flag into the stadium. Another outing at the Fukuoka Marathon, however, saw him enter as the favourite but drop out at 32 km. On 14 April 2013, Haile won the open field of the Vienna City half marathon with a time of 01:01.14. He set his first over 40 world record with a time of 46:59 for 10 miles in Switzerland, on 15 September 2013. He took 3rd overall in the 2013 BUPA Great North Run, 32 seconds behind the winner Kenenisa Bekele and 31 seconds behind the reigning Olympic and world champion Mo Farah. Haile has announced his retirement from competitive running after finishing 16th in the Great Manchester Run on Sunday 10 May 2015. It brings to an end a 25 year career in which he claimed two Olympic gold medals, eight World Championship victories and set 27 world records. "I'm retiring from competitive running, not from running. You cannot stop running, this is my life," he told BBC Sport. Haile remains the world record holder in the 10 mile run. Currently, Haile is the former president of the Ethiopian Athletics Federation, has been selling Hyundai cars in Addis Ababa, Ethiopia, since 2009, and cooperates with Hyundai for the Marathon Motors Engineering factory there which started assembling the electric Hyundai Ioniq in July 2020. He has become a small lot coffee farmer in Ethiopia. His coffees can be found under his estate name, Haile Estate, such as the Sun Dried Ethiopian Haile Estate Coffee, which is distributed by Starbucks Reserve.
Іскерлік мансап
1995 жылы Хайле Гебрселассие кәсіпкерлік мансабына қадам басып, спорттағы жетістіктерінен түскен табысын компаниялар ашуға жұмсады. Соңғы жылдарға дейін оның күнделікті 600 қызметкері және кеңсесі болды. 2010 жылы Хайле Хавасса көлінде «Хайле» курорттарын ашты, ал курорт Амхара, Оромия, Оңтүстік Ұлттар, Ұлттар және Халықтар аймақтарындағы демалыс орындарына тез кеңейді. Жақында ол Аддис-Абебадағы «Гранд Хайл» курортын, бас кеңсесі Лам Беретте орналасқан, ашты. Хайле Эфиопияда Hyundai автокөліктерінің дилері және 2020 жылдан бастап Hyundai электрлік автокөліктерін құрастыруды бастады. Хайле «Марафон Моторс» автокөлік бизнесіне ие, ол Hyundai автокөліктерін құрастырады және жақында құрастыру зауытынан алғашқы электрлік автокөлікті шығарды. Хайле бірнеше бизнеске ие және жылжымайтын мүлік жобаларымен айналысады, сондай-ақ төрт қонақ үй мен кофе плантациясына ие. 2015 жылы оның Эфиопияда және басқа елдердегі инвестициялары бойынша 1000 қызметкер болды, ал кейін 3000 қызметкерге жетті. Хайле қазіргі уақытта әртүрлі бизнестен 30 миллион бірр табыс табады.
Haile Gebrselassie ventured into an entrepreneurship career in 1995, investing earnings from his sporting achievements that led to establishing companies. Until recent years, he has had 600 staff and offices every day. In 2010, Haile opened Haile Resorts in Lake Hawassa, and the resort quickly expanded to include destinations in Amhara, Oromia , Southern Nations, Nationalities, and People's Region. He recently inaugurated the Grand Haile Resort in Addis Ababa headquartered in Lam Beret. Haile has a dealership for Hyundai cars in Ethiopia and started assembling Hyundai electric cars in 2020. Haile owned Marathon Motors, a vehicle business that also assembles Hyundai cars, and which recently rolled off the first electric car from its assembly plant. Haile owned several businesses and is involved in real estate projects and owns four hotels, a coffee plantation. In 2015, there was estimated 1,000 employees and reached 3,000 employees across his investments in Ethiopia and beyond. Haile currently received 30 million birr revenue from various businesses.
Халықаралық жарыстар
1991 жылғы Кросс бойынша әлем чемпионатыАнтверпен, Бельгия8-шіЖастар жарысы (8.415 км)24:232-шіКоманда26 ұпай1992 жылғы Кросс бойынша әлем чемпионатыБостон, Массачусетс, АҚШ2-шіЖастар жарысы (7.8 км)23:352-шіКоманда28 ұпайӘлемдік жастар чемпионатыСеул, Оңтүстік Корея1-ші5000 м13:36.061-ші10,000 м28:03.991993 жылғы Кросс бойынша әлем чемпионатыАморебиэта, Испания7-шіЕресектер жарысы (11.75 км)33:232-шіКоманда82 ұпайАфрика чемпионатыДурбан, Оңтүстік Африка2-ші5000 м13:10.413-ші10,000 м27:30.17Әлем чемпионатыШтутгарт, Германия2-ші5000 м13:03.171-ші10,000 м27:46.021994 жылғы Кросс бойынша әлем чемпионатыБудапешт, Венгрия3-шіЕресектер жарысы (12.02 км)34:323-шіКоманда133 ұпайӘлемдік жол эстафетасыЛиточноро, Греция2-шіМарафон эстафетасы1:58:511995 жылғы Кросс бойынша әлем чемпионатыДархэм, Англия4-шіЕресектер жарысы (12.02 км)34:265-шіКоманда169 ұпайӘлем чемпионатыГетеборг, Швеция—5000 м1-ші10,000 м27:12.951996 жылғы Кросс бойынша әлем чемпионатыСтелленбош, Оңтүстік Африка5-шіЕресектер жарысы (12.15 км)34:283-шіКоманда107 ұпайОлимпиадалық ойындарАтланта, Джорджия, АҚШ—5000 м1-ші10,000 м27:07.341997 жылғы Әлем чемпионаты (ішкі)Париж, Франция1-ші3000 м7:34.71Әлем чемпионатыАфина, Греция1-ші10,000 м27:24.581999 жылғы Әлем чемпионаты (ішкі)Маэбаши, Жапония1-ші1500 м3:33.771-ші3000 м7:53.57Әлем чемпионатыСевилья, Испания1-ші10,000 м27:57.272000 жылғы Олимпиадалық ойындарСидней, Австралия1-ші10,000 м27:18.202001 жылғы Әлем чемпионатыЭдмонтон, Канада3-ші10,000 м27:54.41Әлемдік жартымарафон чемпионатыБристоль, Англия1-шіЖартымарафон1:00:031-шіКоманда3:00:312003 жылғы Әлем чемпионаты (ішкі)Бирмингем, Англия1-ші3000 м7:40.97Әлем чемпионатыПариж, Франция2-ші10,000 м26:50.772004 жылғы Олимпиадалық ойындарАфина, Греция5-ші10,000 м27:27.702008 жылғы Олимпиадалық ойындарПекин, Қытай6-шы10,000 м27:06.68
Қашықтық Белгісі Күні Орны Ескермелер 5000 метр 12:56.96 4 маусым 1994 Хенгело, Нидерланды Екі миль 8:07.46 28 мамыр 1995 Керкраде, Нидерланды Ең жылдам үшінші уақыт, әлемдік рекорд 10,000 метр 26:43.53 5 маусым 1995 Хенгело, Нидерланды 5000 метр 12:44.39 16 тамыз 1995 Цюрих, Швейцария 5000 метр 13:10.98 27 қаңтар 1996 Зиндельфинген, Германия, ішкі жарыс 3000 метр 7:30.72 4 ақпан 1996 Штутгарт, Германия, ішкі жарыс 5000 метр 12:59.04 20 ақпан 1997 Стокгольм, Швеция, ішкі жарыс Екі миль 8:01.08 31 мамыр 1997 Хенгело, Нидерланды Ең жылдам екінші уақыт, әлемдік рекорд 10,000 метр 26:31.32 4 шілде 1997 Осло, Норвегия 5000 метр 12:41.86 13 тамыз 1997 Цюрих, Швейцария 3000 метр 7:26.15 25 қаңтар 1998 Карлсруэ, Германия, ішкі жарыс 2000 метр 4:52.86 15 ақпан 1998 Бирмингем, Ұлыбритания, ішкі жарыс 10,000 метр 26:22.75 1 маусым 1998 Хенгело, Нидерланды 5000 метр 12:39.36 13 маусым 1998 Хельсинки, Финляндия 5000 метр 12:50.38 14 ақпан 1999 Бирмингем, Ұлыбритания, ішкі жарыс 10 километр 27:02 11 желтоқсан 2002 Доха, Катар, жол жарысы Екі миль 8:04.69 21 ақпан 2003 Бирмингем, Ұлыбритания, ішкі жарыс, әлемдік рекорд 15 километр 41:22 4 қыркүйек 2005 Тилбург, Нидерланды, жол жарысы, IAAF бекітпеген 10 миль 44:24 4 қыркүйек 2005 Тилбург, Нидерланды, жол жарысы, әлемдік рекорд 20 километр 55:48 15 қаңтар 2006 Темпе, Аризона, АҚШ Жартылай марафон 58:55 15 қаңтар 2006 Темпе, Аризона, АҚШ 25 километр 1:11:37 12 наурыз 2006 Алфен-аан-ден-Рейн, Нидерланды, жол жарысы, IAAF бекітпеген – жарыс соңында EPO тестілеуі болмаған Бір сағаттық жүгіру 21,285 м 27 маусым 2007 Острава, Чехия 20,000 метр 56:25.98 27 маусым 2007 Острава, Чехия Марафон 2:04:26 30 қыркүйек 2007 Берлин, Германия Марафон 2:03:59 28 қыркүйек 2008 Берлин, Германия 30 километр 1:27:49 20 қыркүйек 2009 Берлин, Германия
Distance Mark Date Location Notes 5000 metres 12:56.96 4 June 1994 Hengelo, Netherlands Two miles 8:07.46 28 May 1995 Kerkrade, Netherlands Third fastest time ever, world best 10,000 metres 26:43.53 5 June 1995 Hengelo, Netherlands 5000 metres 12:44.39 16 August 1995 Zürich, Switzerland 5000 metres 13:10.98 27 January 1996 Sindelfingen, Germany, indoors 3000 metres 7:30.72 4 February 1996 Stuttgart, Germany, indoors 5000 metres 12:59.04 20 February 1997 Stockholm, Sweden indoors Two miles 8:01.08 31 May 1997 Hengelo, Netherlands Second fastest time ever, world best 10,000 metres 26:31.32 4 July 1997 Oslo, Norway 5000 metres 12:41.86 13 August 1997 Zürich, Switzerland 3000 metres 7:26.15 25 January 1998 Karlsruhe, Germany indoors 2000 metres 4:52.86 15 February 1998 Birmingham, UK indoors 10,000 metres 26:22.75 1 June 1998 Hengelo, Netherlands 5000 metres 12:39.36 13 June 1998 Helsinki, Finland 5000 metres 12:50.38 14 February 1999 Birmingham, UK indoors 10 kilometres 27:02 11 December 2002 Doha, Qatar road race Two miles 8:04.69 21 February 2003 Birmingham, UK indoors, world best 15 kilometres 41:22 4 September 2005 Tilburg, Netherlands road race, not IAAF ratified 10 miles 44:24 4 September 2005 Tilburg, Netherlands road race, world best 20 kilometres 55:48 15 January 2006 Tempe, Arizona, US Half marathon 58:55 15 January 2006 Tempe, Arizona, US 25 kilometres 1:11:37 12 March 2006 Alphen aan den Rijn, Netherlands road race, not IAAF ratified – no post race EPO test One hour run 21,285 m 27 June 2007 Ostrava, Czech Republic 20,000 metres 56:25.98 27 June 2007 Ostrava, Czech Republic Marathon 2:04:26 30 September 2007 Berlin, Germany Marathon 2:03:59 28 September 2008 Berlin, Germany 30 kilometres 1:27:49 20 September 2009 Berlin, Germany
Жеке рекордтар
+Ашық трасса қашықтығы Уақыт Күн Орны Ескертулер 1500 метр 3:33.73 6 маусым 1999 Штаттгарт, Германия Мильдік жүгіру 3:52.39 27 маусым 1999 Гейтсхед, Ұлыбритания 3000 метр 7:25.09 28 тамыз 1998 Брюссель, Бельгия Екі миль 8:01.08 31 мамыр 1997 Хенгело, Нидерланды 5000 метр 12:39.36 13 маусым 1998 Хельсинки, Финляндия 10,000 метр 26:22.75 1 маусым 1998 Хенгело, Нидерланды 20,000 метр 56:26.0 сағ 27 маусым 2007 Острава, Чехия Бір сағаттық жүгіру 21,285 м 27 маусым 2007 Острава, Чехия Африка рекорды+Жол қашықтығы Уақыт Күн Орны Ескертулер 10 км 27:02 13 желтоқсан 2002 Доха, Катар 15 км 41:38 11 қараша 2001 Ниймеген, Нидерланды 10 миль 44:24 4 қыркүйек 2005 Тилбург, Нидерланды Әлемдік рекорд 20 км 55:48 15 қаңтар 2006 Темпе, АҚШ Жарты марафон 58:55 15 қаңтар 2006 Темпе, АҚШ 25 км 1:11:37 12 наурыз 2006 Алфен-аан-ден-Рейн, Нидерланды Марафон 2:03:59 28 қыркүйек 2008 Берлин, Германия
+Outdoor track Distance Time Date Location Notes 1500 metres 3:33.73 6 June 1999 Stuttgart, Germany Mile run 3:52.39 27 June 1999 Gateshead, United Kingdom 3000 metres 7:25.09 28 August 1998 Brussels, Belgium Two miles 8:01.08 31 May 1997 Hengelo, Netherlands 5000 metres 12:39.36 13 June 1998 Helsinki, Finland 10,000 metres 26:22.75 1 June 1998 Hengelo, Netherlands 20,000 metres 56:26.0h 27 June 2007 Ostrava, Czech Republic One hour run 21,285 m 27 June 2007 Ostrava, Czech Republic African record+Road Distance Time Date Location Notes 10 km 27:02 13 December 2002 Doha, Qatar 15 km 41:38 11 November 2001 Nijmegen, Netherlands 10 miles 44:24 4 September 2005 Tilburg, Netherlands World best 20 km 55:48 15 January 2006 Tempe, AZ, United States Half marathon 58:55 15 January 2006 Tempe, AZ, United States 25 km 1:11:37 12 March 2006 Alphen aan den Rijn, Netherlands Marathon 2:03:59 28 September 2008 Berlin, Germany
+Ішкі трасса қашықтығы Уақыт (мин) Күн Орны 800 метр 1:49.35 9 ақпан 1997 Дортмунд, Германия 1500 метр 3:31.76 1 ақпан 1998 Штаттгарт, Германия 2000 метр 4:52.86 15 ақпан 1998 Бирмингем, Ұлыбритания 3000 метр 7:26.15 25 қаңтар 1998 Карлсруэ, Германия Екі миль 8:04.69 21 ақпан 2003 Бирмингем, Ұлыбритания 5000 метр 12:50.38 14 ақпан 1999 Бирмингем, Ұлыбритания
+Indoor track Distance Time (min) Date Location 800 metres 1:49.35 9 February 1997 Dortmund, Germany 1500 metres 3:31.76 1 February 1998 Stuttgart, Germany 2000 metres 4:52.86 15 February 1998 Birmingham, United Kingdom 3000 metres 7:26.15 25 January 1998 Karlsruhe, Germany Two miles 8:04.69 21 February 2003 Birmingham, United Kingdom 5000 metres 12:50.38 14 February 1999 Birmingham, United Kingdom