1835 жылғы "Айға қатысты жалған хабарлар" немесе "Нью-Йорк Күн" газетіндегі айға саяхат туралы өтіріктер.

Кіріспе

1835 жылы Нью-Йорктегі The Sun газетінде жарияланған жалған мақалалар сериясы, сонымен қатар "1835 жылғы Ұлы Айдың алдауы" деп те аталады. Бұл 1835 жылдың 25 тамызынан бастап The Sun (Нью-Йорк газеті) басылымында жарық көрген, Айда өмір мен өркениеттің табылуы туралы алты мақаладан тұратын серия. Аталған жаңалықтар бұрмаланып, сэр Джон Гершель мен оның құрастырылған серігі Эндрю Грантқа жатқызылды. 1835 жылдың 21 тамызында бұл оқиға The Edinburgh Courant газетінен қайта басылған материал ретінде жарияланды. Алты мақаладан тұратын серияның біріншісі төрт күннен кейін, 25 тамызда жарық көрді. Бұл мақалалар ешқашан қайтарылмады, бірақ 1835 жылдың 16 қыркүйегінде The Sun газеті мақалалардың жасалма екенін мойындады.

Реакциялар

Аңыз бойынша, The Sun газетінің таралымы алдамшылықтың нәтижесінде күрт өсті және бұрынғыдан да тұрақты түрде жоғары болды, осылайша The Sun сәтті газет ретінде бекітілді. Бұл журналды халықаралық деңгейде танымал етті, ал алдамшылық қылмыстық жаңалықтарға ұқсас болды, оқырмандарға детектив рөліндегі ойынға қатысып, шындықты анықтауға мүмкіндік берді. Дегенмен, бұл алдамшылықтың газет таралымын арттырған дәрежесі, оқиға туралы кең таралған әңгімелерде әлдеқайда асыра көрсетілген. Алдамшылық жарияланғаннан кейін бірнеше апта өткен соң ғана анықталды, тіпті содан кейін де газет ресми түрде өтініш жасамады. Гершель бастапқыда алдамшылыққа қызығушылық танытты, өйткені оның нақты байқаулары осылайша қызықты бола алмады. Бірақ кейіннен ол алдамшылыққа сенген адамдардың сұрақтарына жауап беруге мәжбүр болғанда ашуланды. Эдгар Аллан По бұл оқиғаның өзінің бұрынғы еңбектерінен, атап айтқанда "The Unparalleled Adventure of One Hans Pfaall" және "Hans Phaall – A Tale" шығармаларынан плагиатталғанын мәлімдеді. Сол кезде оның редакторы Ричард Адамс Локк болды. Кейін ол сол газетте "Баллон туралы аңыз" атты мақаласын жариялады, сондай-ақ "Ханс Пфаоллдың теңдесі жоқ оқиғасы" жарияланды. Бұл оқиға 1835 жылғы 2-5 қыркүйекте New York Transcript газетінде "Айлық жаңалықтар, Барон Ханс Пфаоллдың ерекше әуе саяхаты" деген тақырыппен қайта басылды. По баллонмен Айға жасалған саяхатты сипаттады, онда Пфаолл бес жыл бойы ай тұрғындарымен бірге өмір сүріп, олардан Жерге бір ай тұрғынын қайтарады. Поның Ай туралы алдамшылығы сатирикалық және күлкілі стильде болғандықтан, Локк одан озып, оның даңқын ұрлай алды. 1846 жылы По "Нью-Йорк қаласының әдебиетшілері" сериясының бөлігі ретінде Локк туралы өмірбаяндық эссе жазды. "Ай трилогиясы" – поляк жазушысы Ежи Жулавскийдің 1903-1911 жылдары жарық көрген фантастикалық романдар сериясы. Серияға келесі романдар кіреді: "Күміс шар", "Айдан келген қолжазба", "Жеңімпаз" және "Ескі Жер". Нейт ДиМеоның тарихи подкасты "The Memory Palace" 2010 жылы "The Moon in the Sun" атты үлкен Ай алдамшылығына арналған бөлім шығарды. Бұл алдамшылық композитор Мэтт Даханның "Pulp Musicals" музыкалық радио сериясының бөлігі ретінде үш бөлімді музыкалық туындыға шабыттандырды. Ричард Адамс Локк және Ұлы Ай алдамшылығы Феликс Дж. Палманың 2012 жылғы "Аспан картасы" романының 14-тарауында көркемделіп суреттелген. Бұл алдамшылық оқырмандардың ақпараттан гөрі көңіл көтеруді іздеген кезеңді көрсетеді, бұл кейінірек этикалық репортаждың дамуымен өзгерді.

According to legend, The Suns circulation increased dramatically because of the hoax and remained permanently greater than before, thereby establishing The Sun as a successful paper. It brought the journal to international fame, and the hoax resembled crime reports that allowed the readers to play detective, trying to discover the truth. However, the degree to which the hoax increased the paper's circulation has certainly been exaggerated in popular accounts of the event. It was not discovered to be a hoax for several weeks after its publication and, even then, the newspaper did not issue a retraction. Herschel was initially amused by the hoax, noting that his own real observations could never be as exciting. He later became annoyed when he had to answer questions from people who believed the hoax was serious. Edgar Allan Poe claimed the story was a plagiarism of his earlier work "The Unparalleled Adventure of One Hans Pfaall," and "Hans Phaall – A Tale", published in the Southern Literary Messenger. His editor at the time was Richard Adams Locke. He later published "The Balloon Hoax" in the same newspaper. As well as "The Unparalleled Adventure of One Hans Pfaall". The story was reprinted in the New York Transcript on September 2–5, 1835, under the headline "Lunar Discoveries, Extraordinary Aerial Voyage by Baron Hans Pfaall". Poe described a voyage to the Moon in a balloon, in which Pfaall lives for five years on the Moon with lunarians and sends back a lunarian to Earth. The Poe Moon hoax was less successful because of the satiric and comical tone of the account. Locke was able to upstage Poe and to steal his thunder. In 1846, Poe would write a biographical sketch of Locke as part of his series "The Literati of New York City" which appeared in Godey's Lady's Book. The Moon Trilogy a series of fantasy novels by the Polish author Jerzy Żuławski, published in 1903–1911. The series consists of the following novels: On the Silver Globe. Manuscript from the Moon, The Conqueror and Old Earth. Nate DiMeo's historical podcast The Memory Palace dedicated a 2010 episode to the Great Moon Hoax entitled "The Moon in the Sun". The hoax inspired a three part musical by composer Matt Dahan as part of his musical radio series Pulp Musicals. Richard Adams Locke and the Great Moon Hoax are fictionalized in chapter 14 of Félix J. Palma's 2012 novel The Map of the Sky. The hoax reflected a time when readers were looking for entertainment as much as information from penny press newspapers, which would later change with the development of ethical reporting.