Қос көпшілік дауыс беру жүйесі – маңызды мәселелерді шешу үшін екі талапты қанағаттандыруды талап етеді. Австралияда конституциялық өзгерістерге қатысты қолданылады.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Дауыс беру процедурасының түрі – екі талапты қанағаттандыруды талап ететін көпшілік дауыс беру.
Type of voting procedure
voting with two criteria of majority needing to be satisfied
Қос көпшілік – бұл екі бөлек критерий бойынша дауыстардың көпшілігін талап ететін дауыс беру жүйесі. Бұл механизм әдетте өте маңызды деп есептелетін кез келген мәселенің күшті қолдауға ие болуын қамтамасыз ету үшін қолданылады. Заң шығару органдарында заң қабылдау үшін кворум болуы жиі талап ретінде қойылады.
A double majority is a voting system which requires a majority of votes according to two separate criteria. The mechanism is usually used to require strong support for any measure considered to be of great importance. Typically in legislative bodies, a double majority requirement exists in the form of a quorum being necessary for legislation to be passed.
Австралия
Австралияда конституциялық өзгерістер референдумда штаттардың көпшілігінде (6-ның 4-інде) және жалпыұлттық дауыс беруде сайлаушылардың көпшілігімен қабылдалуы тиіс. 1977 жылға дейін Солтүстік территория және АСТ азаматтарының дауыстары ұлттық немесе штаттық есепке әсер етпеді. 1977 жылы референдумға ұсынылған Конституцияға өзгеріс енгізіліп, 19 шілдеде вице-корольдің келісімі алынғаннан кейін, территориялық дауыстар жалпыұлттық көпшілікке үлесін қосады, бірақ территориялардың өзі штаттардың көпшілігіне есептелмейді. 1974 жылы өткен бұрынғы референдумда осы ұсынылған өзгеріс, штаттардың қажетті санын көпшіліктен жартысына (6-дан 3-ке) төмендетумен бірге ұсынылған болатын, бірақ қабылданбады.
In Australia, constitutional changes must be passed at a referendum in a majority of states (4 of the 6), and by a majority of voters nationally. Prior to 1977, the votes of citizens in the Northern Territory and the ACT did not affect the national or state based count. After a Constitution Alteration put to referendum in 1977 and given vice regal assent on 19 July 1977, Territorial votes contribute towards the national majority, but the Territories themselves do not count towards the majority of states. An earlier referendum in 1974, where the same proposed change had been bundled with a lowering of the required number of states to a half (3 of the 6) instead of a majority, had been defeated.
Канада
1982 жылы Канада конституциясы елге қайтарылғаннан кейін конституцияны өзгертудің толыққанды ережелері қабылданды. 1982 жылғы Конституциялық заңға сәйкес, көптеген түзетулерді Канада Парламенті және провинциялық заң шығарушы органдардың үштен екі көпшілігі ғана қабылдай алады, сондай-ақ осы провинциялардың халқы ел халқының кемінде 50% құрауы тиіс – бұл 7/50 формуласы деп аталады (он провинция болғандықтан, үштен екі көпшілік жеті провинцияны құрайды). Сонымен қатар, провинция "провинцияның заң шығарушы билігіне, меншік құқығына немесе кез келген басқа құқықтары мен артықшылықтарына нұқсан келтіретін" түзетуге қатысты қарсылық білдіруге құқылы, мұндай жағдайда түзету қабылданса да, ол сол провинцияда қолданылмайды. Конституциялық талап болмаса да, кейбір адамдар, әсіресе 1992 жылғы Шарлоттаун келісімімен қалыптасқан үрдіс ескеріле отырып, референдумның қажеттігін айтады. Дегенмен, конституцияның кейбір бөлімдерін өзгерту үшін Канаданың барлық провинциялары мен Парламентінің дауыс беруі қажет; мұндай өзгерістерге Канада Жоғарғы Сотының құрамын өзгерту, конституцияны өзгерту тәртібін өзгерту немесе Канада монархы мен генерал-губернаторына қатысты кез келген әрекеттер кіреді.
Since the patriation of the Canadian constitution in 1982, thorough amending formulae for the constitution were adopted. Per the Constitution Act, 1982, many amendments can be passed only by the Parliament of Canada and a two thirds majority of the provincial legislatures, those provinces together representing at least 50% of the national population –this is known as the 7/50 formula (as there were and are 10 provinces, so 7 constitutes a two thirds majority). Additionally, a province can explicitly choose to dissent to an amendment that "derogates from the legislative powers, the proprietary rights or any other rights or privileges of the legislature or government of a province", in which case it does not apply in that province even if passed. Though not constitutionally mandated, a referendum is also considered to be necessary by some, especially following the precedent established by the Charlottetown Accord in 1992. However, there are some parts of the constitution that can be modified only by a vote of all the provinces plus the Parliament of Canada; these include changes to the composition of the Supreme Court of Canada, changing the process for amending the constitution itself, or any act affecting the Canadian monarch or Governor General.
Еуропалық Одақ
Еуропалық Одақта Лиссабон шартының күшке енуінен кейін, Еуропалық Одақ Кеңесінде білікті көпшілік дауыс беруді талап ететін мәселелер бойынша жасанды дауыс салмақтары қос көпшілік дауыс берумен алмастырылды. Еуропалық комиссияның ұсынысын мақұлдау үшін дауыс беретін мүше мемлекеттердің кемінде 55%-ы және олардың халықтарының кемінде 65%-ы қолдауы қажет. Егер ұсыныс мүше мемлекеттен түйінделсе, бұл көрсеткіш дауыс беретін мүше мемлекеттердің 72%-ына дейін жетеді, бұл Еуропалық Одақтың халықтарының кемінде 65%-ын білдіреді. Егер Кеңестегі кемінде төрт мүше, Еуропалық Одақтың халықтарының 35%-дан астамын құрайтын білікті көпшілік құрса, ұсыныс қабылданудан тоқтатылуы мүмкін.
In the European Union, double majority voting replaced artificial voting weights for votes requiring a qualified majority in the Council of the European Union following implementation of the Treaty of Lisbon. A qualified majority requires 55% of voting EU member states, representing at least 65% of the population of voting members for a European Commission proposal to be approved. This increases to 72% of voting members states, representing at least 65% of the EU population of voting members should the proposal originate from a member state. Proposals can be blocked should a qualified majority of at least four Council members representing more than 35% of the EU population be formed.
Финляндия
Финляндия конституциясын өзгерту үшін, отырған Парламенттің қарапайым көпшілігі түзетуге қолдау білдіруі керек. Түзету келесі жалпы сайлауға дейін шегеріледі. Келесі Парламент түзетуді бекіту үшін дауыс бере алады, бірақ депутаттардың үштен екісінің қолдауымен. Осылайша, конституциялық түзетулерді қабылдау үшін әдетте екі әртүрлі Парламенттің қос көпшілігі қажет. Дегенмен, егер отырған Парламенттің бес алтыдан бөлігі түзетуді шұғыл деп жарияласа, жеделдетілген процедура қолданылуы мүмкін. Онда, қолданыстағы Парламенттің үштен екі көпшілігі жеделдетілген процедура арқылы түзетуді бекіте алады.
Changing the constitution of Finland requires that a simple majority of the sitting Parliament vote in favor of the amendment. The amendment is postponed until the next general election. The next parliament may finally vote to ratify the amendment but by a two thirds of the MPs. Thus, a double majority of two different parliaments is usually required to pass constitutional amendments. An expedited process may however be entered if five sixths of the sitting parliament vote to declare an amendment urgent. Then, a two thirds majority of the current parliament may ratify an amendment using the expedited process.
Солтүстік Ирландия
Белфаст келісімінің шарттарына сәйкес, егер 30 немесе одан көп мүше талап етсе, бір шара "екі қауымдық дауыс беруге" ұсынылуы мүмкін, онда ұлтшылдар мен юнионистердің әрқайсысынан көпшілік дауыс қажет.
Under the terms of the Belfast Agreement, if 30 members or more request it, a measure may be put to a "cross community vote" which requires a majority from both the Nationalist and Unionist camps.
Филиппин
2019 жылғы Бангсаморо автономиялық референдумында Бангсамороға қосылу үшін, қосылуға үміткер аймақта да, бастапқыда кірген ірі әкімшілік бірліктің қалған бөлігінде де көпшілік дауыс беру қажет болды. Мысалы, Ланао-дель-Нортеден қосылуға өтініш білдірген алты қала үшін, қаланың өзінен де, Ланао-дель-Норте провинциясының қалған бөлігінен де көпшілік қолдау жинау керек еді. Алты қаланың әрқайсысы үлкен басымдықпен қосылуға дауыс берді, бірақ Ланао-дель-Норте провинциясының қалған бөлігі Бангсамороға қосылуды қабылдамады, нәтижесінде бұл қалалар қосылмады. Сонымен қатар, Котабатодағы 67 барангайдың (ауылдың) 63-і қосылуға дауыс берді және олардың бас қалаларынан рұқсат алды. Бір барангай қосылуға қарсы дауыс берді, бірақ бас қаласы оған қосылуға рұқсат берді, ал үш барангай қосылуға дауыс берді, бірақ бас қалалары қосылуға келіспеді; осы төрт барангай Бангсамороға қосылмады. Соңында, Исабела қаласы қосылудан бас тартты, бірақ оған Базилан провинциясы рұқсат берді; алайда, ол Бангсаморо құрамына енбеді.
In the 2019 Bangsamoro autonomy plebiscite, for a place to join the Bangsamoro, it is required to have a majority for inclusion both in the place that is petitioning to be included, and from the rest of the larger entity it is originally included. For example, for the six towns from Lanao del Norte petitioning to join, a majority both from the town itself and from the rest of Lanao del Norte should be attained. Each of the six towns overwhelmingly voted for inclusion, but a majority from the rest of Lanao del Norte rejected the towns joining the Bangsamoro, leading to the towns not being included. Meanwhile, 63 of the 67 barangays (villages) in Cotabato voted for inclusion and got consent from their mother towns to join. One barangay rejected inclusion but was allowed by its mother town to join, while three barangays voted for inclusion but were rejected by their mother towns from joining; these four barangays did not join the Bangsamoro. Finally, Isabela City rejected to join, but was allowed by its mother province Basilan to join; it was also not included in the Bangsamoro.
Румыния
Румынияда ұлттық референдум тек тіркелген сайлаушылардың кем дегенде 50% плюс бірі дауыс берген жағдайда ғана жарамды деп есептеледі. Жарамды референдум үшін нәтиже берілген жарамды дауыстардың қарапайым көпшілігімен анықталады. Осылайша, бүкіл процесс кворум түріндегі қос көпшілікті қамтиды. 2012 жылғы саяси дағдарыс кезінде референдум заңына қарама-қайшы түзету енгізілді, ол президенттің қызметтен алынуына қатысты референдумда ерекшелік жасауға мүмкіндік берді. Президенттің қызметтен алынуы үшін қос көпшілік дауыс талап еткен бастапқы заң, кворум талабын айналып өту үшін үкіметтік төтенше жағдай туралы жарлық арқылы өзгертілді. Бұл келесі референдумда президенттің қызметтен алынуына әкелуі мүмкін еді. Алайда, референдумды бүкіл процеске бақылау жасайтын Конституциялық сот мойынсоқ деп таныды, осылайша дағдарысқа нүкте қойылды.
In Romania, a national referendum is considered valid only if at least 50% plus one of the registered voters cast their ballot. For a valid referendum, the outcome is determined by a simple majority of valid votes cast. The whole process thus involves a double majority in form of a quorum. A controversial amendment to the referendum law arose during the 2012 political crisis and allowed for an exception to be made in case of a referendum regarding the impeachment of the President. The original law, which required a double majority for impeachment, was modified by governmental emergency decree to circumvent the quorum requirement. This would have resulted in a successful impeachment of the President in the following referendum. The referendum was, however, subsequently invalidated by the Constitutional Court, the body responsible for overseeing the whole process, putting an end to the crisis.
Судан
Оңтүстік Суданның тәуелсіздігі туралы референдум үшін дауыстардың 51 пайызы және сайлауға қатысудың 60 пайызы талап етілді.
The independence referendum for South Sudan required 51% of the vote and 60% turnout.
Швейцария
Швейцарияда конституциялық түзетуді халықтың жалпы дауысымен қабылдау үшін қос көпшілік талап етіледі; түзетуге адамдардың көпшілігі ғана емес, кантондардың көпшілігі де қолдау білдіруі керек. Бұл үлкен кантонның кішкентай кантондарға өз қалауын таңуына, сондай-ақ кішкентай кантондардың үлкендерге әсер етуіне жол бермеу мақсатында жасалған.
In Switzerland, the passing of a constitutional amendment by popular vote requires a double majority; not only must a majority of people vote for the amendment but a majority of cantons must also give their consent. This is to prevent a larger canton from foisting amendments onto the smaller ones and vice versa.