Кіріспе

АҚШ Әуе күштері пайдаланған бір рет қолданылатын ұшыру жүйесі

Титан IIIC – 1965 жылдан 1982 жылға дейін АҚШ Әуе күштері қолданған бір рет қолданылатын ұшыру жүйесі. Бұл Titan отынының алғашқы үлкен қатты ракеталық қозғалтқыштарымен жабдықталған түрі болды және Dyna Soar ғарыш аппараттарын ұшыру үшін жоспарланған, бірақ ғарыш ұшағы ұшуға үлкермес бұрын жоба тоқтатылды. Ұшыру жүйесінің көп бөлігі әскери байланыс және алдын ала ескерту жүйелері үшін DoD спутниктерін құрады, алайда бір рет (ATS 6) NASA ұшыруды жүзеге асырды. Титан IIIC қана Канавералдан ұшырылса, оның інісі Титан IIID тек Ванденберг әуе базасынан ұшырылды.

Тарих

Titan зымыран отбасы 1955 жылдың қазан айында құрылды, ол кезде Әскери-әуе күштері Гленн Л. Мартин компаниясына (кейін Мартин Мариетта және қазір Локхид Мартин) континентаралық баллистикалық зымыран (SM 68) жасау туралы келісімшарт берді. Ол Titan I, елдің алғашқы екі сатылы КБР ретінде танылды және Atlas КБР-ді екінші жер асты, тік сақталатын, шахталық КБР ретінде ауыстырды. Titan I-нің екі сатысында да керосин (RP 1) және сұйық оттегі (LOX) отын ретінде қолданылды. Titan II-нің кейінгі нұсқасы Titan I-ге ұқсас болды, бірақ әлдеқайда қуаттырақ еді. LGM 25C деп аталған Titan II сол кездегі ӘҚШ Әскери-әуе күштері үшін ең үлкен зымыран болды және RP 1 және LOX орнына Aerozine 50 және азот тетроксидін (NTO) жақты. Titan III отбасы, қатты ракеталық күшейткіштері бар немесе жоқ, жоғары сатылардың ассортименті бар, Titan II ядросынан тұрады. Барлық қатты ракеталық қозғалтқыштармен (SRM) жабдықталған Titan (IIIC, IIID, IIIE, 34D және IV) ұшырылғанда, тек SRM-дер іске қосылды, ал ядролық саты Т+105 секундқа дейін, SRM-ді лақтыруға аз уақыт қалғанда ғана іске қосылды. Titan IIIA (1964-65 жылдары ұшуға арналған алғашқы сынақ нұсқасы) және IIIB (1966-1987 жылдар аралығында Agena D жоғарғы сатысымен стандартты және кеңейтілген бак нұсқаларында ұшуға арналған) SRM-дерге ие болған жоқ. Titan III ұшыру құралдары үлкен класты жүктерді ұшыруға сенімді мүмкіндік пен икемділікті қамтамасыз етті. Titan II/III/IV барлық көліктерінде Inadvertent Separation Destruction System (ISDS) деп аталатын арнайы қауіпсіздік жүйесі болды, егер екінші саты ерте ажыратылса, бірінші сатыны іске қосып, жоятын еді. Қатты ракеталық күшейткіштері (SRB) бар Titan (IIIC, IIID, 34D және IV) екінші ISDS-ке ие болды, ол SRB-ге бекітілген бірнеше таспалардан тұратын, егер олар ядродан ертерек бөлінсе, оларды автоматты түрде іске қосып, жоятын, ал "жою" негізінен корпустарды жарып, ішкі қысымды босатып, итермелеуді тоқтатудан тұратын еді. ISDS Titan-ның өмірінде бірнеше рет қолданылды. SRB-мен жабдықталған Titan-ға тағы бір шағын өзгеріс - Titan II/IIIA/IIIB-дегі ашық конструкция орнына бірінші сатыдағы қозғалтқыштардың жабылуы болды. Бұл қозғалтқышты SRB-нің ыстығынан қорғау үшін жасалды. Titan III/IV SRB-нің бекітілген соплосы болды және рулі басқару үшін әрбір қозғалтқышқа кішкене азот тетроксиді резервуары орнатылды. Ол SRB-нің шығарындысына қажетті бағытта бұру үшін енгізілетін болды. IIIC негізінен сынақтан өткен аппараттан тұратындықтан, ұшыру проблемалары көбінесе тек жоғарғы сатылар мен/немесе жүк көлігінен туындады. 1965 жылдың қазан айында екінші ұшыру сәтсіз аяқталды, өйткені Transtage тотықтырғыштан ағып, өзінің жүгін (бірнеше шағын спутниктерді) дұрыс орбитаға жеткізе алмады. Желтоқсан айында жасалған үшінші ұшыру да осындай сәтсіздікке ұшырады. Төртінші IIIC ұшырылуы LES 4 (Линкольн эксперименттік спутнигі 4) орбитаға жіберу үшін пайдаланылды. Бұл АҚШ Әуе күштерінің эксперименталды байланыс спутнигі, ол OV2 3, LES 3 және Оскар 4 спутниктерімен бірге Капе-Канавералдан бір Titan 3C зымыранымен ұшырылды. Ол X жолағында тарады. Бесінші Titan IIIC (1966 жылдың 26 тамызы) ұшырылғаннан кейін көп ұзамай жүк қаптамасының бөліктері сынған кезде сәтсіз аяқталды. Шамамен 80 секундтан кейін қалтаның қалған бөлігі ыдырап, ұшыру машинасының басқаруын жоғалтты және жүк көлігін жойды (Вьетнамдағы АҚШ армиясы үшін радиобайланыс қамтамасыз етуді көздеген IDCSP спутниктерінің тобы). ISDS SRB-ның бірі қаптамадан бөлініп, бүкіл ұшыру аппаратын жойғанда автоматты түрде іске қосылды. Қаптаманың бұзылуының нақты себебі анықталмады, бірақ осы уақытқа дейін Titan III-де қолданылған шыны талшықтан жасалған жүк қаптамалары кейіннен металл қаптамамен ауыстырылды. 1970 жылдың қарашасында Titan IIIC өзінің зымырандық ерте ескерту спутнигін Transtage ақаулығынан және 1975 жылы екі DSCS II әскери байланыс спутнигін басқа Transtage ақаулығынан LEO-да қалдырғандықтан дұрыс орбитаға орнатпады. 1978 жылдың 25 наурызында екі DSCS II спутнигін ұшыру Атлант мұхитына құлады, өйткені Titan-ның екінші сатыдағы гидравликалық сорғысы істен шығып, ұшырудан кейін 470 секундтан кейін қозғалтқыштың сөнуіне әкелді. Range Safety командасы жіберілді, бірақ оны алған-алмағандығы немесе сол кезде бұзылғандығы белгісіз. Алғашқы Titan IIIC 1965 жылдың 18 маусымында ұшып кетті және 1982 жылы Titan 34D-мен ауыстырылғанға дейін Әуе күштері қолданған ең қуатты ұшыру құралы болды. Соңғы IIIC 1982 жылдың наурыз айында ұшырылды.

Дизайн

Titan IIIC ұшып көтерілген кезде салмағы шамамен тоннаға тең болатын. Ол екі сатылы Titan ядросы мен Titan Transtage деп аталатын жоғарғы сатыдан тұрады. Екі үлкен UA1205 қатты ракеталық қозғалтқыштары да болды. Қатты қозғалтқыштар жерде тұтандырылып, "0 саты" деп аталды. Әр қозғалтқыш бес сегменттен тұрады және диаметрі 3 метр, ұзындығы 26 метр, салмағы шамамен тоннаны құрады. Олар теңіз деңгейінде біріктірілген итермелі күшін өндірді және шамамен 115 секунд бойы жанып тұрды. Қатты қозғалтқыштарды лақтыру шамамен 116 секундта орын алды. Бірінші ядролық саты SRM лақтырылғаннан кейін 5 секундқа жуық уақыттан соң тұтандырылды. Titan 3A 1 деп аталатын бұл саты екі соплолы Aerojet LR 87 AJ9 қозғалтқышымен жабдықталған, ол Aerozine 50 және азот тетроксиді (NTO) күйдіріп, 147 секунд бойы итермелі күш өндірді. Aerozine 50 және NTO екі сұйықтықтың араласу қаупін азайту үшін конструкциялық жағынан тәуелсіз бактарда сақталды. Екінші ядролық саты, Titan 3A 2, шамамен тонна отынға ие және 145 секунд бойы жұмыс істеген бір Aerojet LR 91 AJ9 қозғалтқышымен жабдықталған. Жоғарғы саты, Titan Transtage, сонымен қатар Aerozine 50 және NTO күйдірді. Оның екі Aerojet AJ 10 138 қозғалтқышы қайта іске қосылатын болды, бұл орбиталық түзетулер, геостационарлық орбитаға көшіру және енгізу, сондай-ақ әртүрлі орбиталарға бірнеше жүктерді жеткізуді қоса алғанда, икемді орбиталық операцияларды жүргізуге мүмкіндік берді. Бұл күрделі басқару және құралдарды қажет етті. Transtage шамамен тонна отынға ие және оның қозғалтқыштары жеткізді.

Ұшыру тарихы

Жүгіру күні/уақыты (GMT) Жүгіру орны S/N Пайдалы жүк Нәтижесі Ескертулер 18 маусым 1965 14:00 CCAFS LC 40 3C 7 N/A Транстаждау сынақ ұшуы 14 қазан 1965 17:24 CCAFS LC 40 3C 4 LCS 2OV2 1 Транстаждау төмен Жер орбитасында окисдеуші резервуардың ағуынан сәтсіз болды 21 желтоқсан 1965 14:00 CCAFS LC 41 3C 8 LES 3LES 4OV2 3OSCAR 4 Транстаждау окисдеуші клапанның тұйықталуынан 3-ші күйдірілу кезінде сәтсіз болды; GTO-да пайдалы жүктерді қалдырды 16 маусым 1966 14:00 CCAFS LC 41 3C 11 OPS 9311 (IDCSP) OPS 9312 (IDCSP) OPS 9313 (IDCSP) OPS 9314 (IDCSP) OPS 9315 (IDCSP) OPS 9316 (IDCSP) OPS 9317 (IDCSP) GGTS 1 26 тамыз 1966 14:00 CCAFS LC 41 3C 12 7X IDCSPGGTS 2 Пайдалы жүк қаптамасы T+78 секундта бұзылды. РСО T+83 секунд. 3 қараша 1966 13:50 CCAFS LC 40 3C 9 Gemini BOV1 6OV4 1R/TOV4 3 Gemini B суб-орбиталық траекториямен ұшырылды 18 қаңтар 1967 14:19 CCAFS LC 41 3C 13 OPS 9321 (IDCSP) OPS 9322 (IDCSP) OPS 9323 (IDCSP) OPS 9324 (IDCSP) OPS 9325 (IDCSP) OPS 9326 (IDCSP) OPS 9327 (IDCSP) OPS 9328 (IDCSP) 28 сәуір 1967 10:01 CCAFS LC 41 3C 10 OPS 6638 (Vela) OPS 6679 (Vela) ORS 4OV5 1OV5 3 1 шілде 1967 13:15 CCAFS LC 41 3C 14 OPS 9331 (IDCSP) OPS 9332 (IDCSP) OPS 9333 (IDCSP) OPS 9334 (IDCSP) LES 5DODGE 13 маусым 1968 14:03 CCAFS LC 41 3C 16 OPS 9341 (IDCSP) OPS 9342 (IDCSP) OPS 9343 (IDCSP) OPS 9344 (IDCSP) OPS 9345 (IDCSP) OPS 9346 (IDCSP) OPS 9347 (IDCSP) OPS 9348 (IDCSP) 26 қыркүйек 1968 07:37 CCAFS LC 41 3C 5 LES 6OV2 5OV5 2OV5 4 9 ақпан 1969 21:09 CCAFS LC 41 3C 17 TACSAT 1 (OPS 0757) 23 мамыр 1969 07:57 CCAFS LC 41 3C 15 OPS 6909 (Vela) OPS 6911 (Vela) OV5 5OV5 6OV5 9 8 сәуір 1970 10:50 CCAFS LC 40 3C 18 OPS 7033 (Vela) OPS 7044 (Vela) 6 қараша 1970 10:36 CCAFS LC 40 3C 19 DSP 1 (OPS 5960) Транстаждаудың 3-ші күйдірілуі сәтсіз аяқталды, спутникті жоспарланғаннан төмен, қолдануға жарамсыз орбитада қалдырды 5 мамыр 1971 07:43 CCAFS LC 40 3C 20 DSP 2 (OPS 3811) 3 қараша 1971 03:09 CCAFS LC 40 3C 21 DSCS II 1 (OPS 9431) DSCS II 2 (OPS 9432) 1 наурыз 1972 09:39 CCAFS LC 40 3C 22 DSP 3 (OPS 1570) 12 маусым 1973 07:14 CCAFS LC 40 3C 24 DSP 4 (OPS 6157) 13 желтоқсан 1973 23:57 CCAFS LC 40 3C 26 DSCS II 3 (OPS 9433) DSCS II 4 (OPS 9434) 30 мамыр 1974 13:00 CCAFS LC 40 3C 27 ATS 6 20 мамыр 1975 14:03 CCAFS LC 40 3C 25 DSCS II 5 (OPS 9433) DSCS II 6 (OPS 9434) Транстаждаудың инерциялық өлшеу бірлігінің істен шығуы салдарынан төмен Жер орбитасында қалды. 14 желтоқсан 1975 05:15 CCAFS LC 40 3C 29 DSP 5 (OPS 3165) 15 наурыз 1976 01:25 CCAFS LC 40 3C 30 LES 8LES 9Solrad 11ASolrad 11B 26 маусым 1976 03:00 CCAFS LC 40 3C 28 DSP 6 (OPS 2112) 6 ақпан 1977 06:00 CCAFS LC 40 3C 23 DSP 7 (OPS 3151) 12 мамыр 1977 14:27 CCAFS LC 40 3C 32 DSCS II 7 (OPS 9437) DSCS II 8 (OPS 9438) 25 наурыз 1978 18:09 CCAFS LC 40 3C 35 DSCS II 9 (OPS 9439) DSCS II 10 (OPS 9440) екінші кезеңдегі гидравликалық сорғылардың істен шығуы. РСО T+480 секунд. 10 маусым 1978 19:08 CCAFS LC 40 3C 33 OPS 9454 (Vortex) 14 желтоқсан 1978 00:40 CCAFS LC 40 3C 36 DSCS II 11 (OPS 9441) DSCS II 12 (OPS 9442) 10 маусым 1979 13:30 CCAFS LC 40 3C 31 DSP 8 (OPS 7484) 1 қазан 1979 11:22 CCAFS LC 40 3C 34 OPS 1948 (Vortex) 21 қараша 1979 02:09 CCAFS LC 40 3C 37 DSCS II 13 (OPS 9443) DSCS II 14 (OPS 9444) 16 наурыз 1981 13:30 CCAFS LC 40 3C 40 DSP 9 (OPS 7350) 31 қазан 1981 09:22 CCAFS LC 40 3C 39 OPS 4029 (Vortex) 6 наурыз 1982 19:25 CCAFS LC 40 3C 38 DSP 10 (OPS 8701)