Кіріспе
Иннландтағы муниципалитет, Норвегия. Лиллехаммер – Норвегияның Иннланд округінде орналасқан муниципалитет. Ол Гудбраннсдалдың дәстүрлі аймағында жатыр. Муниципалитеттің әкімшілік орталығы – Лиллехаммер қаласы. Муниципалитеттегі ең белгілі ауылдардың қатарында Фåберг, Хундерфоссен, Йорстадмоен, Виннес және Вингром бар. Норвегиядағы 356 муниципалитет ішінде аумағы бойынша 211-орында тұр. Лиллехаммер – Норвегиядағы халық саны бойынша 39-шы муниципалитет, оның халқы 28 560 адамды құрайды. Муниципалитеттің халық тығыздығы және соңғы 10 жылда халқы 6,4%-ға өсті. Лиллехаммер қаласы – муниципалитеттегі ең ірі қалалық орталық. Ол муниципалитеттің орталық бөлігінде орналасқан, айналасында негізінен ауылдық жерлер жатыр. Қала орталығы – 19 ғасырдың соңында салынған ағаш үйлердің шоғырланған орны, ол Мёса көлінің солтүстік бөлігі мен Лåген өзеніне қарайтын көркем жағдайда, таулармен қоршалған. Лиллехаммер 1994 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары мен 2016 жылғы Жастар қысқы Олимпиада ойындарын қабылдады.
the municipality in Innlandet, Norway
Lillehammer is a municipality in Innlandet county, Norway. It is located in the traditional district of Gudbrandsdal. The administrative centre of the municipality is the town of Lillehammer. Some of the more notable villages in the municipality include Fåberg, Hunderfossen, Jørstadmoen, Vingnes, and Vingrom. The municipality is the 211th largest by area out of the 356 municipalities in Norway. Lillehammer is the 39th most populous municipality in Norway with a population of 28,560. The municipality's population density is and its population has increased by 6.4% over the previous 10 year period. The town of Lillehammer is the largest urban centre in the municipality. It lies in the central part of the municipality and it is surrounded by more rural areas. The town centre is a late nineteenth century concentration of wooden houses, which enjoys a picturesque location overlooking the northern part of lake Mjøsa and the river Lågen, surrounded by mountains. Lillehammer hosted the 1994 Winter Olympics and 2016 Winter Youth Olympics.
Жалпы ақпарат
Муниципалитет 1838 жылдың 1 қаңтарында құрылды (formannskapsdistrikt заңын қараңыз). 1906 жылдың 1 қаңтарында, қала өскен сайын кеңейтуге орын жасау үшін, көршілес Fåberg муниципалитетінің (халық саны: 140) кішігірім жапсарлас аймағы Лиллехаммерге қосылды. 1960 жылдары Шей комитетінің жұмысының нәтижесінде Норвегия бойынша көптеген муниципалитеттер біріктірілді. 1964 жылдың 1 қаңтарында Лиллехаммер қаласы (халық саны: 5 905) Файберг муниципалитетімен (халық саны: 13 381) біріктіріліп, жаңа, ірі Лиллехаммер муниципалитеті құрылды.
Атауы
Муниципалитет (бастапқыда приход) ескі Хамар шаруашылығының атымен аталып кеткен, себебі алғашқы Лиллехаммер шіркеуі сол жерде салынған. Атауы "тас" немесе "тасты төбе" деген мағына беретін "хамарр" сөзімен толық сәйкес келеді. Жақын орналасқан Хамар қаласы мен Хамар епархиясынан ерекшелеу үшін оны "кішкентай Хамар" деп атауға көшті: Lilþlæ Hamar және Litlihamarr, соңында Lillehammer болып өзгерді. Бұл атау көне норвегия сагаларында Litlikaupangr ("Кішкентай сауда орыны") деп те кездеседі.
Елтаңба
Герб 1898 жылдың 4 сәуірінде бекітілді. Қолдың бөлігі диагональ бойынша сызықпен екіге бөлінген. Сызықтың үстіндегі өріс (түс) көк түсті. Сызықтың астындағы өріс күміс түсті, яғни ол әдетте ақ түспен боялады, бірақ егер металдан жасалса, күміс қолданылады. Гербтің орталық бейнесі – найза мен қалқан ұстап, көк аспан астында таудан шаңғымен түсіп бара жатқан бір кескіш. Бұл сурет бір кескіштердің болашақ король Хаконды Лиллехаммерден Ренаға шаңғымен жеткізген тарихи оқиғаның маңыздылығын көрсетеді. Эмблеманың үстінде қабырға тәжі бар. Гербті Андреас Блох жасаған.
Тарих
Лиллехаммер ауылы Норвегияның ең үлкен көлі – Мьёсаның солтүстік жағасында орналасқан. Темір дәуірінен бері осы жерде елді мекендер болған болуы мүмкін, ал 1390 жылы Хокон Хоконсонның сағасында осы жердегі базар туралы айтылған. 1390 жылы ол Тинг жиналысының өткізілу орны ретінде де көрсетілген. Дәстүр бойынша, 1205 жылы Лиллехаммерде биркебейндер Торстейн Скьевла мен Скьервальд Скрукка король ұлымен (және болашақ король) Хаконмен кездесіп, Østerdalen-ге аттанған (осы оқиға әр жылғы наурыз айында еске алынады). Орта ғасырдан бері Лиллехаммер шіркеуі осы жерде орналасқан. Ауылға 1827 жылдың 7 тамызында базар қаласы мәртебесі берілді. Ол кезде, жаңадан құрылған қалада 50 адам тұрған. Бұл жер таңдалды, себебі Христианс амында (ауданында) басқа қалалар болған жоқ, сонымен қатар бұл жер Гудбрансдалслоген өзенінің жанында орналасқан және бүкіл Гудбрансдал аңғары астанадан Солтүстік Норвегияға дейінгі маңызды көлік жолы болды. Қала құрылғаннан кейін екі жыл ішінде халық саны 360 адамға жетті. Саудагер Людвиг Визе қаланың негізін қалаушы деп есептеледі (оның ескерткіші 1927 жылы қаланың 100 жылдығына орай орнатылды). Астана Кристианиядан Эйдсвольге дейінгі негізгі теміржол желісінің құрылысы 1852 жылы аяқталды. Бұл теміржол желісі Мьёса көліндегі бу кемелерімен байланыстырылып, Лиллехаммерге дейін жеткізілді, ал одан кейін салынып біткен жаңа жол Гудбрансдален аңғарына қарай жалғасты. Бұл көлік жүйесі округтың барлық аймақтарынан ағаш пен ауылшаруашылық өнімдерін астанаға тасымалдауға мүмкіндік берді және Лиллехаммер қаласының дамуына үлкен үлес қосты. Әкімшілік аудан Vestre Innlandet аудандық сотының және Eidsivating апелляциялық сотының қарауында.
Муниципалды кеңес
Лильгемер қалалық кеңесі (Kommunestyre) 39 өкілден тұрады, олар төрт жылдық мерзімге сайланады. Келесі кестелерде саяси партиялар бойынша кеңестің қазіргі және бұрынғы құрамы көрсетілген.
География
Лиллехаммер Гудбраннсдал аңғарының төменгі жағында, Мёса көлінің солтүстік ұшында орналасқан. Ол Ойер муниципалитетінің оңтүстігінде, Гаусдал муниципалитетінің оңтүстік-шығысында, Нордре Ланд муниципалитетінің солтүстік-шығысында, Гьовик муниципалитетінің солтүстігінде және Рингсакер муниципалитетінің оңтүстік-шығысында жатыр. Невельфелл тауы муниципалитеттің солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан.
Климат
Лиллехаммерде ылғалды континенталды климат (Köppen: Dfb) және бұрын субарктикалық климат (Köppen: Dfc) болған, батыста және солтүстікте Скандинавия тау тізбегі мұхиттың ықпалын шектеген. 1970 жылғы маусымда 34 °C (93 °F) абсолюттік ең жоғары температура тіркелді. 1978 жылғы желтоқсан мен 1979 жылғы қаңтарда 31 °C (24 °F) абсолюттік ең төмен температура тіркелді, сондай-ақ 1987 жылғы қаңтарда да осындай төмен температура тіркелді. 1978 жылдан бері тамыз айында түнгі аяз болған жоқ, ал сол айдағы ең төмен температура тіркелген. 2000 жылдан кейін тіркелген ең суық температура 2010 жылғы қаңтарда тіркелді. Көктемдегі соңғы түнгі аяздың орташа мерзімі 10 мамыр, ал күздегі алғашқы аяздың орташа мерзімі 30 қыркүйек (1981-2010 жылдар аралығындағы орташа көрсеткіш) – бұл орташа есеппен 142 күндік аязсыз маусымды құрайды. Қазіргі Lillehammer Sætherengen метеостанциясы 1982 жылы қолданысқа енді; экстремалды көрсеткіштер Лиллехаммердегі екі бұрынғы метеостанциядан да алынған.
Экономика
Муниципалитет экономикасының негізі – Мёса көлінің ең солтүстік нүктесі болуы және Гудбранддал аймағына қақпа ретіндегі орны, сол арқылы Ослодан Тронхеймге дейінгі тарихи жол өтеді. Месна өзені жылдар бойы бірнеше шағын кәсіпорындардың дамуына мүмкіндік берді, бірақ қазіргі таңда Лиллехаммерде ірі өнеркәсіптер жоқтың қасы.
Көлік
Норвегияның маңызды теміржол бағыттарының бірі – Довре желісі, Хамар қаласынан солтүстікке қарай Лиллехаммер арқылы өтіп, Гудбраннсдал аңғарымен жоғары көтеріліп, соңында Тронхейм қаласында тоқталады. Еуропалық E6 тас жолы да Лиллехаммер қаласынан өтеді.
Танымал мәдениетте
Норвегиялық-америкалық Netflix түпнұсқалық сериалы «Лилихаммер» Лиллехаммер қаласында өтеді. Сериалда Стивен Ван Зандт Франк «Fixer» Тальяно рөлінде ойнайды, ол 1994 жылғы Қысқы Олимпиада ойындарынан шабыдаланып, АҚШ-тың куәгерлерді қорғау бағдарламасы арқылы Норвегияға көшіп келеді. «Adult Swim» телешоуындағы «Metalocalypse» анимациялық сериалының ойдан шығарылған гитарисі Токи Уортут осы жерде туып өскен.