Кіріспе
Сатушы сатып алушыға берген шарттық кепілдік. Заңда кепілдік – белгілі бір түрдегі ашық немесе жасырын уәде немесе сенімділік. Бұл терминнің мағынасы құқықтың түрлі салаларында өзгеше болады. Мүліктік құқықта ол мүлікті берушінің міндеттемесін білдіреді. Сақтандыру құқығында ол сақтандыру туралы келісімде сақтандырылатын зат немесе адамға қатысты сатып алушының уәдесі болып табылады. Шарт құқығында кепілдік – сатушының сатып алушыға, мысалы, сатушының сатылатын мүлікке ие екенін растау үшін беретін шарттық кепілдік. Кепілдік – шарттың бір бөлігі, бірақ әдетте шарттың маңызды шарты немесе белгіленбеген шарт емес, яғни ол "шарттың негізіне тимейтін" шарт, сондықтан бұзылған жағдайда тек зардап шеккен тарапқа өтемақы алу құқығын береді.
In law, a warranty is an expressed or implied promise or assurance of some kind. The term's meaning varies across legal subjects. In property law, it refers to a covenant by the grantor of a deed. In insurance law, it refers to a promise by the purchaser of an insurance about the thing or person to be insured. In contract law, a warranty is a contractual assurance given, typically, by a seller to a buyer, for example confirming that the seller is the owner of the property being sold. A warranty is a term of a contract, but not usually a condition of the contract or an innominate term, meaning that it is a term "not going to the root of the contract", and therefore only entitles the innocent party to damages if it is breached,
Жағдайға байланысты кепілдік
Жасырын кепілдіктер – сатушының тікелей айтуларынан емес, мәміленің мәнінен және сатып алушының түсінігінен туындайтын жазбада көрсетілмеген уәделер.
Тауарларды сату
Тауарларды (материалдық өнімдерді) сату кезінде берілетін кепілдіктер мемлекеттік құқық саласына байланысты әртүрлі болуы мүмкін, бірақ көбінесе жаңа тауарлар жарнамада көрсетілгендей кепілдікпен сатылады. Дегенмен, қолданылған өнімдер кез келген кепілдіксіз "қазіргі күйінде" сатылуы мүмкін. Әрбір ел өзінің шарттары мен кепілдіктерін анықтайды, себебі әр елдің (халықаралық азаматтық құқық бойынша ел) өз келісімшарт құқығы жүйесі және ережелер жинағы бар. Бұл ережелер көбінесе біркелкі: ұсыныс, қабылдау, сыйақы, келісім-шарт жасау қабілеті және құқықтық қатынас орнату ниеті. Осы бес элемент АҚШ-та (барлық 50 штатында), Англия мен Уэльсте, Шотландия мен Солтүстік Ирландияда, Австралияның жеті штатында және басқа да ортақ құқық жүйесі бар елдерде заңды күші бар келісімшарт жасау үшін қажет. Алайда, азаматтық құқық жүйесі бар елдер сыйақымен қамтамасыз етілмеген келісімшарттарды да заңды деп мойындайды.
Материалдар мен жұмыстың ақаулары
Тауарларға берілетін кепілдіктің жиі кездесетін түрі – өнімнің материалдары мен өңдеу сапасының кемшіліктерінен бос екендігіне кепілдік беру. Бұл өндірушінің өнімді дұрыс материалдардан және сапалы түрде жасағанын ғана білдіреді. Яғни, өнім жасалған мақсатына сай, ақаусыз болуы керек. Кепілдіктер уақыт бойынша шектелуі мүмкін, соның салдарынан сатып алушы кепілдік талабын қоюға белгілі бір уақыт ішінде ғана құқылы болады. Мысалы, теледидарға берілген 90 күндік кепілдік, сатып алушыға теледидардың дұрыс жасалмағаны туралы сатып алған күнінен бастап 90 күн ішінде талап етуге мүмкіндік береді. Егер теледидар қалыпты пайдалану барысында 91 күннен кейін жұмысын тоқтатса, ал теледидарлар әдетте 91 күннен ұзақ қызмет етеді екендігі ескерілсе, бұл теледидардың материалдарында немесе өңдеу сапасында ақау болғанын көрсетеді. Дегенмен, сатып алушы кепілдік мерзімі өткендіктен, талап етуге құқылы болмайды. Алайда, заңмен бекітілген тұтынушыларды қорғау заңдары қосымша шаралармен көмектеседі, себебі теледидардың тек 90 күн ғана жұмыс істеуі күтілмейді. Уақыт бойынша шектелген кепілдіктер жиі жағдайда өнімнің жұмыс істеу кепілдігімен шатастырылады. 90 күндік жұмыс істеу кепілдігі теледидардың 90 күн бойы жұмыс істейтінін уәделейді, бұл өнімнің ақаусыз жеткізілгендігін уәделеуден және сатып алушыға оны дәлелдеуге берілген уақытты шектеуден мүлдем өзгеше. Бірақ өнімнің ақаулы екенін дәлелдеудің ең көп қолданылатын тәсілі – ол кейіннен бұзылуы болғандықтан, салдары әдетте бірдей болады. Уақыт бойынша шектелген кепілдіктің әсері өнімнің жұмыс істеу кепілдігінен өзгеше болатын жағдайлардың бірі – кепілдік мерзімінің өнімнің қалыпты қызмет ету мерзімінен асып кетуі. Егер пальто екі жылға арналған болса, бірақ материалдары мен өңдеу сапасының кемшіліктеріне қарсы 10 жылдық шектелген кепілдік болса, сатып алушы пальтоны үш жыл кигеннен кейін тозығы жеткенін байқаса, кепілдік бойынша өтемалдама ала алмайды. Бірақ бұл 2 жылдық кепілдіктен өзгеше, себебі егер сатып алушы пальтоны сатып алғаннан кейін бес жыл кисе, және бір жылдан кейін тозығы жеткенін байқаса, сатып алушы алтыншы жылы кепілдік талабын қоя алады. Ал 10 жылдық жұмыс істеу кепілдігі пальтоның 10 жыл бойы қызмет ететінін уәделейді.
Қанағаттандыру кепілдігі
Америка Құрама Штаттарында 1976 жылғы Магнусон-Мосс кепілдік туралы заңы қанағаттану кепілдігін күшімен орындауды қамтамасыз етеді. Ондай жағдайда жарнама беруші, наразылықтың себебіне қарамастан, толық сатып алу бағасын қайтаруға міндетті.
Өмір бойына кепілдік
Өмір бойына кепілдік - бұл әдетте материалдық және өндірістік ақауларға қарсы кепілдік болып табылады, онда талап ету мерзімі шектеулі емес, сатып алушының өміріне дейін өнімнің жұмыс істейтініне берілген кепілдік емес. Өнімнің қызмет етуге болатын нақты уақыты, әдетте, оны сатып алушы қолданатын тәсілге сәйкес, осы сияқты өнімдерге қатысты қалыптасқан әдет-ғұрыппен анықталады. Егер өнім өндірілістен алынып, енді қолжетімді болмаса, кепілдік мерзімі шектеулі уақытқа ұзартылуы мүмкін. Мысалы: Cisco Limited өмір бойына кепілдігі өнім өндірілістен алынғаннан кейін бес жылға дейін қолданады, бірақ сіз оны қайдан сатып алғаныңызды білуіңіз керек, себебі оны басқаруға жауаптылық сатушыда болады. HP Networking өнімдеріне берілген өмір бойына кепілдік, өнімге иелік ету кезеңіне дейін жарамды.
the Cisco Limited Lifetime Warranty currently lasts for five years after the product has been discontinued, but only if you know where you bought it from as the seller is responsible for administering it. HP Networking product lifetime warranties last for as long as one owns the product.
Шектелген кепілдік
Кепілдік мерзімі (жоғарыда көрсетілгендей) және/немесе көлемі бойынша шектелуі мүмкін. Avrora Fine Arts v Christie, Manson and Woods (Ұлыбритания Жоғарғы Сотының ісі) ісінде аукциондық үйлер аукционда сатылған белгілі бір картинаны орыс суретшісі Борис Кустодиев салғандығы туралы "шектеулі кепілдік" берген, бірақ кейін сарапшылар мұның рас емес екенін мәлімдеді. Сату жойылды және сатып алушыға төленген сома қайтарылды, бірақ салдарынан туындаған қателік және адастыру туралы қосымша талаптар кепілдік шеңберінен тыс болғандықтан қабылданбады.
Кепілдікті бұзу
Кепілдіктер бұзылады, егер уәде мүлдем орындалмаса немесе келісім-шартқа сәйкес орындалмаса. Сатушы кепілдікті өтеу төлемі немесе тауарды ауыстыру арқылы орындай алады. Ескіру мерзімі сот юрисдикциясына және келісім-шарттарға байланысты. АҚШ-та Бірыңғай коммерциялық кодекстің 2 725-бабында төрт жылдық мерзім белгіленген, оны келісім-шарт бойынша жеткізілген күннен бастап немесе болашақта орындалуы кепілдендірілген күннен бастап бір жылға дейін шектеуге болады. Кепілдікті орындаудан бас тарту – бұл әділетсіз бизнес тәжірибесі болуы мүмкін. АҚШ-та кепілдік бұзу туралы сот талабы келісім-шарт бұзу туралы талаптан ерекшеленуі мүмкін; кепілдік бұзуылған жағдайда сатып алушының тауары жөнделеді немесе ауыстырылады, ал келісім-шарт бұзуылған жағдайда тауар сатушыға қайтарылады. Кейбір кепілдіктер бойынша жөндеуді уәкілетті сервис провайдер жүргізуі керек. Мұндай жағдайларда, уәкілетті емес персоналдың немесе компанияның жасаған қызметі кепілдікті жоюы мүмкін. Алайда, Магнусон-Мосс заңына (1975 жылы қабылданған, кепілдіктерді реттейтін АҚШ Федералды заңы) сәйкес, егер кепілдік құрылғыны немесе жүйені жөндеу үшін еңбекақының толық немесе жартылай төлемін қамтамасыз етпесе, жұмыс күшін кім ұсынарын, соның ішінде өздігінен жөндеу ("DIY") мүмкіндігін иесі өзі шешеді. Мұндай жағдайда құрылғының немесе жүйенің иесі еңбекақы төлемейді, бірақ кепілдік берген компания жөндеуге қажетті барлық бөлшектерді иесіне толығымен тегін ұсынуға міндетті. Егер кемшілікті тауар зиян келтірсе, бұл өнімге жауапкершілік туралы сотқа шағымдануға (азаматтық деликаттық) негіз болуы мүмкін. Қатаң жауапкершілік қолданылуы мүмкін.
Ұзартылған кепілдік
Жаңа заттарға берілетін стандартты кепілдіктерге қосымша, үшінші тараптар немесе өндірушілер ұзартылған кепілдіктерді (сондай-ақ қызмет көрсету шарты деп те аталады) сатуы немесе ұсынуы мүмкін. Бұл кепілдіктің мерзімін тағы да ұзартады. Дегенмен, мұндай кепілдіктердің шарттары бастапқы шарттардан өзгеше болуы мүмкін. Мысалы, олар қалыпты пайдаланудан туындаған механикалық бұзудан басқа жағдайларды қамтымауы мүмкін. Алып қойылатын жағдайларға коммерциялық пайдалану, "күштердің әрекеті", иесінің салқымсыздықтары және қасақана бүлдіру жатады. Сонымен қатар, көліктің шиналары және майлау сияқты қалыпты тозуға ұшырайтын бөлшектер де кепілдікке кірмейді. Мұндай кепілдіктер түрлі тауарларға беріледі, бірақ автомобильдер мен электроника ең көп кездесетін мысалдар. Best Buy сияқты сауда желілері арқылы сатылатын кепілдіктер кері бәсекелестік нәтижесінде сауда желісі үшін айтарлықтай комиссияны қамтуы мүмкін. Мысалы, автосалоннан алынған автокепілдік келісімшарты субподрядқа берілуі мүмкін, көлік жөндеуі төмен бағамен жасалуы мүмкін, бұл қызмет сапасын нашарлатуы мүмкін. Жөндеу кезінде кепілдік мерзімінен тыс қызметтер немесе кепілдікке кірмейтін бөлшектер үшін қосымша төлем талап етілуі мүмкін. Ұзартылған кепілдіктер көбінесе тәуекелді өз мойнына алатын кепілдеме берушілер арқылы қайтадан рәсімделеді.
Кепілдіктерге қарсы мәлімдемелер
Келісімшартта немесе келісімшартты алу кезінде берілген фактілік мәлімдемелер кепілдіктер немесе ұсыныстар болып есептеледі. Дәстүрлі түрде кепілдіктер – бұл нақты уәделер, олар маңыздылығына, ниетіне немесе сенуге қарамастан, келісімшарт арқылы сот ісі арқылы қамтамасыз етіледі. АҚШ заңнамасында екеуінің арасындағы шекара біршама тұманды; ал қазіргі ағылшын заңнамасында сатушылар 1967 жылғы «Жалған мәлімдемелер туралы» заң бойынша талаптардан қашу үшін «ұсыну» деген сөзді қолданудан жаңылған (бірақ ағылшын заңнамасы ұсыныстың формасына емес, мазмұнына қарайды), ал Америкада «кепілдік береміз және ұсынамыз» деген фраза жиі қолданылады. Кейбір заманауи сарапшылар осы сөздерді «мәлімдейміз» немесе «келісеміз» деп ауыстыруды ұсынады, ал кейбір стандарттық үлгілерде бұл сөздер қолданылмайды.
Канада мен АҚШ
Жаңа үлкен тұрмыстық техникаға, мысалы, тоңазытқыштарға, ас үй плиталарына және ыдыс жуғыш машиналарға берілетін жазбаша кепілдіктер әдетте, үй жағдайында қалыпты пайдалану кезінде материалдардың немесе өңдеу сапасының ақауларын жоюға қажетті бөлшектер мен жұмыс күшінің төлемақысын қамтиды. Кепілдіктер көбінесе сатып алынған немесе жеткізілген күнінен бастап бір жылға дейінгі ақауларды қамтиды. Дегенмен, кейбір өндірушілер үй немесе техника бір жыл ішінде сатылған жағдайда жаңа иелеріне кепілдік бермейді (Frigidaire, LG, Samsung). Ал кейбіреулері кепілдікті жаңа сатып алушыға беруге рұқсат етеді (Amana, General Electric, Samsung, Whirlpool). Су жылытқыштарға берілетін кепілдік жеке тұрғын үйлерде 5-тен 12 жылға дейін, ал басқа жағдайларда – бір жылға дейін жарамды. Егер үй немесе жылытқыш сатылса, жаңа иелеріне кепілдік берілмейді; сондай-ақ, жылытқыш басқа жерге көшірілген жағдайда бастапқы иесіне де кепілдік берілмейді. A. O. Smith компаниясының бак моделіндегі жылыту элементтерін төмен (немесе жоғары) қуаттылығымен алмастыруға рұқсат етілмейді және ол жалға берілген жеке тұрғын үйлерге қолданбалады. Егер құрылғы суға батса немесе тұзсыздандырылған немесе деионизацияланған су қолданылса, мысалы, қалалық тұзсыздандыру станциялары немесе кері осмостық сүзгілер қолданылса, кепілдік күшін жояды.
Америка Құрама Штаттары
Жаңа автокөлік зауытының кепілдіктері әдетте бір жылдан бес жылға дейін, кейде тіпті 10 жылға дейін созылады, сонымен қатар, әдетте, жүріс шегі де болады. Автокөліктің кепілдігін өндіруші немесе басқа компаниялар жаңару ақысы төленіп ұзартуға болады. Қолданылған автокөліктерге әдетте 3 ай және 3000 миль кепілдік беріледі.
Үйге кепілдік
Үйге кепілдік беру үй мен тұрмыстық техниканы жөндеуге кететін шығындарды қорғайды, үйлерге, қала үйлеріне, пәтерлерге, жылжымалы үйлерге және жаңа салынған үйлерге кепілдік жабу арқылы. Егер кондиционер немесе пеш сияқты кепілдік берілген тұрмыстық техникада немесе механикалық жүйеде ақау туындаса, техникалық қызметкер оны жөндеп немесе ауыстырады. Үй иесі қызмет көрсету үшін белгілі бір төлемді төлеуі мүмкін, ал үйге кепілдік беру компаниясы кепілдік берілген затты жөндеу немесе ауыстыру құнының қалған бөлігін төлейді.
Зияткерлік меншік құқығының кепілдігі
Зияткерлік меншік құқығы (ЗМҚ) кепілдігі бағдарламалық жасақтаманы әзірлеу және ЗМҚ қорғалатын басқа да салалардағы құқықтардың бұзылуына қарсы шарттық қорғауды ұсынады. Соңғы жылдары жеткізушілердің ЗМҚ кепілдігін беруге немесе өтемақы төлеуге бейімділігі азайғаны байқалып отыр.
Кепілдік деректері
Кепілдік деректері талап-арыз деректері мен қосымша деректерден тұрады. Талап-арыз деректері – кепілдік бойынша қызмет көрсету барысында жиналатын деректер, ал қосымша деректер өндіріс және маркетинг деректері сияқты толықтырушы ақпараттар болып табылады. Бұл деректер өнімнің сенімділігін анықтауға және болашақ модификацияларды жоспарлауға мүмкіндік береді.