Жан Лангла: Француздық композитор және органдышының өмірі мен шығармашылығы

Жан Франсуа Лангле III – француздық композитор, органда орындайтын музыкант. Соқыр туған, бірақ музыкада жетістікке жеткен. Биографиясы, шығармашылығы туралы ақпарат.

Кіріспе

Жан Франсуа Гьясинте Ланглей III (15 ақпан 1907 – 8 мамыр 1991) – француз композиторы, қазіргі заманғы классикалық музыканың авторы, органшы және импровизатор. Ол өзін «бретон, католик дінінде» («Breton, de foi Catholique») деп сипаттады.

Өмірбаян

Ланглис Францияның Мон-Сен-Мишель тауының жанындағы шағын Ла-Фонтенель ауылында (Иль-э-Вилен, Бретань) дүниеге келді. Оның әкесі Жан-Мари Жозеф Ланглис II – темірші, ал анасы Флави Канто – тігінші болған. Ланглей екі жасында глаукома салдарынан соқыр болып, Париждегі Ұлттық Соқыр Балалар Институтына (Institut National des Jeunes Aveugles) жіберілді, онда Андре Маршалдан орган оқыды. Кейін ол Париж консерваториясына түсіп, орган бойынша жүлделер алды, сондай-ақ Марсель Дюпре мен Пол Дукастан композиция сабақтарын алды. Шарль Турнемирден импровизация өнерін де үйренді. Олардың арасында америкалық Кэтлин Томмерсон да болды, ол кейіннен оның өмірбаянын жариялады. Тағы бірі – голланд органшысы, композиторы және музыка педагогы Маргрет Кр. де Йонг. Оның бірінші әйелі Жаннет 1972 жылы бұрынғы студенті, жеке концерттермен байланыс жасаушы және досы Энн Лабунскиден «Жан Ланглис – Адам және оның музыкасы» атты Ланглис туралы өмірбаян жазуды сұрады, бірақ ол кітап 2000 жылға дейін жарық көрмеді, яғни Ланглис қайтыс болғаннан кейін тоғыз жыл өткен соң. Лабунски 1991 жылы Ланглис өмірі мен шығармалары туралы докторлық диссертациясын қорғады және өмірде жүргенде оның бір бөлігімен бөлісе алды. Алайда Ланглис Лабунскидің көзімен көрген шындығына наразы болды, өйткені ол өзін қалай көрсеткісі келгенін баяндауын қалаған. Лабунски Ланглис кейде күрделі адам болатынын мойындады, бірақ Ланглис өзін солай санамады. Бұл оның өскен Бретань аймағының әсерінен болды, себебі бретондықтар өздерін мақтан тұтатын, халыққа әңгімелер мен аңыздарды ұнататын халық деп есептейтін. Ланглис 1945 жылы Париждегі Сент-Клотильда базиликасында органшы болып, Сезар Франк пен Шарль Турнемирдің жолын жалғастырды. Ол 1988 жылға дейін осы лауазымда қызмет етті. Ланглис Париждің 15-ші округінде 84 жасында қайтыс болды. Одан соң екінші әйелі Мари Луиза Жаке Ланглис және үш баласы – Жанин, Клод және Каролина қалды. Сент-Клотильдадағы органшы лауазымын Жак Таддей иеленді.

Langlais was born in La Fontenelle (Ille et Vilaine, Brittany), a small village near Mont Saint Michel, France to Jean Marie Joseph Langlais II, a blacksmith and Flavie Canto, a seamstress. Langlais became blind due to glaucoma when he was only two years old and was sent to the Institut National des Jeunes Aveugles (National Institute for Blind Children) in Paris, where he began to study the organ, with André Marchal. From there he progressed to the Paris Conservatoire, obtaining prizes in organ and studying composition with Marcel Dupré and Paul Dukas. He also studied improvisation with Charles Tournemire. among them was the American Kathleen Thomerson, who later published a bio bibliography about him. Another one was Margreeth Chr. de Jong, a Dutch organist, composer and music educator. His first wife Jeannette asked his former student, personal recital liaison and friend Ann Labounsky in 1972 to write Langlais' biography Jean Langlais the Man and His Music, though it was not published until 2000; nine years after Langlais' death. Labounsky did her doctoral paper in 1991 on the life and works of Langlais and fortunately she was able to share some of it with Langlais before he died. However Langlais was displeased as Labounsky was truthful in what she saw as Langlais wanted to be painted as the way he saw his truth. Labounsky admitted that at times Langlais could be a complex person but Langlais did not see himself this way. This was partly due to the region of Brittany in which he grew up as the Bretons considered themselves to be a proud people who loved to tell folklore. It was as an organist that Langlais made his name, following in the footsteps of César Franck and Charles Tournemire as organiste titulaire at the Basilica of Sainte Clotilde in Paris in 1945, a post in which he remained until 1988. Langlais died in the 15th arrondissement of Paris at the age of 84, and was survived by his second wife Marie Louise Jaquet Langlais and three children, Janine, Claude and Caroline. The position of organist at Sainte Clotilde was succeeded to by Jacques Taddei.

DVD дискілері

Жан Ланглейдің өмірі мен музыкасы, 2007, Америка органшылар гильдиясының Лос-Анджелес бөлімшесі.