Кардифф қаласының Сплотт аймағының тарихы мен халқы

Кіріспе

Кардифф қаласы, Уэльс – сол аттас сайлау округінің аумағы.

2001 жылғы Ұлыбритания халық санағы бойынша Сплотттың халқы 12 074 адамды құрады, олар 5 101 үй шаруашылығында тұрды, оның ішінде жеке тұрғын үйлердің саны 183 болды. Аймақтағы 8 221 ересек адамның тек 1 000-ы ғана ең төменгі біліктілік деңгейіне (1-деңгей немесе одан төмен) ие. 2011 жылы халық саны 13 261 адамға дейін артты.

Тарих

Сплотт – Кардифф қаласының дәстүрлі бөлігі. Тұрғын үй қорының көп бөлігі Виктория дәуірінде, қаланың темір және болат өнеркәсібінің кеңеюі кезінде, осы зауыттардағы жұмысшыларды орналастыру үшін салынған. Сплотттың ерте тарихы Кардифф жазбаларында келтірілген. Онда «Сплотт ежелде Пенмарктан Баудриптерге тиесілі болған. Ол негізінен Жоғарғы және Төменгі Сплотт деп аталатын екі шаруашылықтан тұратын, Роат ауылы мен теңіз арасында орналасқан» делінген. 1440 жылы Сплотт Вустершир және Уорвик графесі Изабел ле Деспенсердің жерлерінің шекарасы ретінде айтылады. 1596 жылы Пенмарктан Уильям Баудрип Сплотта әсем үй салып, оны өзінің басты резиденциясы еткен. 1626 жылы Сплоттан Уильям Баудрип Кардиффтен Парламент мүшесі болып сайланды. Ол Пенмарк пен Сплотты Ваннан сэр Эдвард Льюиске сатты. 1638 жылы Ваннан сэр Эдвард Льюис қайтыс болды. 1740 жылы осы жылғы Ландафф сараптамасында Роаттағы Сплотт шаруашылығы үшін төрт шиллингтік бас жалдау ақысы төленгені тіркелген. Алайда, 19-шы ғасырдың соңына дейін бұл аймақта тұрғын үй немесе өнеркәсіптік даму болған жоқ. 1880 жылы Кардифф пен Бристоль шығанағы арасындағы барлық аймақ (Шығыс Моорс деп белгілі) Пенгам мен Сплотт шаруашылықтарынан басқа батпақ жерлерден тұрды. 1880 жылдары тұрғын үй құрылысы басталды, көшелер, үйлер, дүкендер, таверналар және мектептер салынды; кейіннен түрлі конфессиялар шіркеулер салды. Көшелер мен тұрғын үйлерді Тредегар иелігінің сәулетшілері Хабершон мен Фокнер жобалады. Сплотт саябағы 1901 жылы ашылды. Әрине, Сплотт алғаш құрылғаннан бері көп өзгерістер болды. Портманмур жолы қазір өнеркәсіптік аймаққа айналды, ал оның бұрынғы Виктория дәуіріндегі тұрғын үйлері, сондай-ақ іргелес Енид көшесі, Лаярд көшесі және Менелаус көшесі бұрынғыдай жоқ, қиратылды. Бұл жерде қауымдық бірлік күшті, оның орталығы – шіркеулер, мектептер, пабтар және спорт командалары. Рим католиктері Сент-Олбанс және оған байланысты мектеп арқылы жақсы қамтамасыз етілген. Олар қала лигаларында бәсекелес болатын барлық жастағы регби командаларын тәрбиелеп шығаруды жалғастыруда. Сплотт Университетінің қонысы – британдық бейсболының ең табысты командаларының бірі, ол бірнеше рет Уэльс лигасының чемпионы атанды. Бридженд көшесі 1970 жылдардың басында қиратылған 17 көшелердің бірі болды, бірақ бүгінге дейін Уэльс футбол лигасының ойыншысы Бридженд көшесі футбол клубының атымен еске алынуда. Бридженд көшесінің лақап аты – «Миссия», ал ұраны – «Іс-қимыл, сөз емес». Олардың үй базасы Портманмур жолындағы Флёрс әлеуметтік клубында орналасқан. Сплотт және Треморфа аудандары үшін қоғамдық кеңес құрылмаған. 2017 жылдың шілдесінде ұзақ уақыттан бері пайдаланылмаған цитадель шіркеуі құлап, қирандылары жақын маңдағы темір жолға түсті. Осы оқиғада бір адам қаза тапты.

Splott is a traditional part of the City of Cardiff. Most of the housing stock is Victorian in origin built during the expansion of the city's iron and steel industry to house workers in these factories. The early history of Splott is given in the Cardiff Records. This says that "Splott was anciently held by the Bawdrips of Penmark. It consisted mainly of two farms, called the Upper and Lower Splott, situated between Roath Village and the sea." 1440 – the Splott is mentioned as bounding certain lands of Isabel le Despenser, Countess of Worcester and Warwick. 1596 – William Bawdrip of Penmark built a fair house at the Splott and made it his chief residence. 1626 – William Bawdrip of Splott was Member of Parliament for Cardiff. He sold Penmark and Splott to Sir Edward Lewis of the Van. 1638 – Sir Edward Lewis of the Van died. 1740 – the Llandaff Survey of this year mentions a chief rent of four shillings as payable in respect of Splott Farm in Roath. No residential or industrial development took place in the area, however, until the end of the 19th century. In 1880 the whole area between Cardiff and the Bristol Channel (known as East Moors) was marshland, apart from the farms of Pengam and Splott. Residential development started in the 1880s, constructing streets, houses, shops, taverns and Board Schools; subsequently, Churches were built by various denominations. The streets and housing were laid out by Habershon & Fawckner, architects for the Tredegar Estate. Splott park opened in 1901. Inevitably there have been many changes in the years since Splott was first developed. Portmanmoor Road is now an industrial estate and its former Victorian era housing was demolished along with adjoining Enid Street, Layard Street, and Menelaus Street which no longer exist. There is a strong community focus and this is centred on churches, schools, pubs and sporting teams. Roman Catholics remain well catered for through St. Albans and the associated school. This continues to produce rugby teams of all age groups which compete in city leagues. Splott University Settlement was one of the most successful British baseball teams, winning the Welsh League title several times. Bridgend Street was one of the 17 streets demolished in the early 1970s, but to this day is recalled in the name of Bridgend Street Football Club, which plays in the Welsh Football League. The nickname of Bridgend Street is "The Mission" and motto is "Deeds Not Words". Their home base is The Fleurs Social Club on Portmanmoor Road. There is no community council for the Splott or Tremorfa areas. In July 2017 the derelict citadel church collapsed with debris falling on the nearby rail line. One man died.

Уэльс тілі

Сплотттан шыққан уэльс тіліндегі әдебиеттің ең ерте мысалы – Элизабет дәуірінің ақыны Даффид Бенвиннің Сплотттан шыққан Уильям Боудриптің қазасы туралы өлеңі. Онда мына шумақ кездеседі:

Сплотттың Кардифф қаласының маңындағы шағын аудан ретінде дамуымен ағылшын тілі басты тіл ретінде орнықты. 1891 жылы Шығыс Мурс болат зауыты ашылғанда, Мертир Тидфил қаласының жанындағы Доулестегі бас зауыттан келген көптеген жұмысшылардың есесінен аймақта уэльс тілінде сөйлейтіндердің саны артты. Осы уэльс тілінде сөйлейтін жұмысшылардың діни қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін аймақта уэльс тіліндегі шіркеулер ашылды, олардың ішінде Айнон, Уокер Роуд (1894, Уэльс баптистері); Бейтлехем, Эйр Стрит (1895, Уэльс тәуелсіздері); және Иерусалим, Манон көшесі / Уокер Роуд (1892, кальвинистік методистер) бар. Сплоттта Ysgol Glan Morfa деген бір уэльс тілінде оқытатын бастауыш мектеп бар.

Адамдар

Джон Хамфрис (радио және тележүргізуші) Сплотт қаласында дүниеге келген. Ширли Бэсси (әнші) жақын маңдағы Тайгер Бэйден шыққан, бірақ екі жасында Сплоттқа көшіп келіп, Мурланд бастауыш мектебі мен Сплотт орта мектебінде оқыды. Клайв Салливан (Уэльс регби лигасының ойыншысы) Сплоттта өсті. Хелен Рейнор, "Торчвуд" эпизодының "Ghost Machine" авторы, оның көп бөлігі де сол жерде өтеді, Сплоттта тұрады. Линн Боулз, BBC Radio 2 арнасындағы таңертеңгі жол ахуалы туралы хабар беруші, Сплотта дүниеге келген.

Танымал мәдениет

Сплотт BBC ғылыми фантастикалық драмасының үшінші эпизодында ("Ghost Machine") және Кардифф қаласында орналасқан, "Доктор Кто" сериалының спин-оффы – "Torchwood" телесериалында көрсетілген. Ол басқа эпизодтарда да ағылшын тіліндегі айтылуына байланысты әзіл-қалжыңмен еске алынады, оны алғаш "SP LO T" деп атаған, бірақ кейін "SP LO" деп түзеткен. Сплотт "Torchwood" романының бірі – "Тағы бір өмірде" де кездеседі. Сплотт және көршілес Треморфа аудандары Уэльс драматургі Питер Гиллдің бірнеше туындыларының оқиға ортасы болып табылады. BBC Radio 2 радиосының таңертеңгілік жол ахуалы туралы хабарларын Сплоттта туған Линн Боулз оқитындықтан, Терри Воган мен Кен Брюс бағдарламаларына көптеген тыңдаушылар ауданға қатысты әзілді (көбінесе ойдан шығарылған) әңгімелер жіберіп тұрады. Линн "Сплоттидің сұлуы" деп лақап аталды. 2009 жылдың 14 желтоқсанында Воганның радио бағдарламасының соңғы аптасында, тұрғын және хабар таратушы Норин Брей оны тікелей эфирде "Сплотт лорды" етіп тағайындады. Ол оны TAFFS, яғни "Терридің Сплотттан шыққан жанкүйерлері" атынан марапаттады. Сплотт – Уэльс драматургі Гэри Оуэннің классикалық грек трагедиясының қазіргі заманғы нұсқасы болған "Ифигения Сплотта" пьесасының оқиға ортасы. Пьеса 2015 жылы Кардиффтегі Шерман театрында тұңғыш рет көрсетілді, ал 2016 жылы Лондондағы Ұлттық театрға және Нью-Йорктегі 59E59 театрларына көшірілді.

Басқару

Сплотт – Уэльстің Кардифф қаласындағы сайлау округі және приход. Сайлау округіне Пенгам Грин, Сплотт және Треморфа аудандары кіреді. Округ солтүстік-батыста Адамсдаун және Пениламен; солтүстік-шығыста Румни және Траубриджбен; оңтүстік-шығыста Северн сағасымен және оңтүстік-батыста Бутаунмен шектеседі. Бұл көпмандатты округ, онда үш кеңесші бар. Әдетте, бұл округтен Лейборист партиясының кандидаттары сайланады, соның ішінде Оңтүстік Гламорган округі кеңесінің басшысы болып екі мерзім қызмет еткен Джек Брукс. Гордон Холстон 30 жылдан астам Сплотттың Лейборист кеңесшісі болды және Оңтүстік Гламорган округі кеңесінің төрағасы, Кардифф қаласының вице-мэрі және лорд-мэрі болды. Католик шіркеуіне көрсеткен қызметтері үшін Рим папасы Иоанн Павел II оны Папалық рыцарь (KSG) атағымен марапаттады. 2017 жылдың мамыр айынан бері округті Уэльстің Лейборист кеңесшілері Джейн Хеншоу, Эд Стаббс және Хью Томас ұсынып келеді. Хью Томас қазіргі Кардифф Кеңесінің басшысы болып табылады. Ұлыбритания Парламентінде Сплотт Кардифф Оңтүстік және Пенарт сайлау округінің құрамына кіреді. Оның ең танымал депутаты – бұрынғы Лейборист премьер-министрі Джеймс Каллаган. Қазіргі депутат – Лейборист Стивен Доути, ол алғаш рет 2012 жылы сайланды. Уэльс Сенатында Сплотт Кардифф Оңтүстік және Пенарт сайлау округінің бөлігі болып табылады, ал оның қазіргі депутаты – Лейборист Вон Геттинг, ол алғаш рет 2011 жылы сайланды.