Арвид Карлссон: Дофамин және Паркинсон ауруының зерттеушісі
Arvid Carlsson
Арвид Карлссон: Паркинсон ауруында дофаминның ролі туралы зерттеулер. 2000 ж. Физиология және медицина бойынша Нобель сыйлығының иегері, нейрофармаколог.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швед нейробиологы (1923–2018)
Swedish neuroscientist (1923–2018)
Арвид Карлссон (25 қаңтар 1923 – 29 маусым 2018) – швед нейрофармакологы, ең әйгілісі – нейротрансмиттер допамин және Паркинсон ауруындағы оның әсері жөніндегі жұмыстарымен. Допаминды зерттегені үшін Карлсон 2000 жылы Эрик Кандель және Пол Грингардпен бірге физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығымен марапатталды.
Arvid Carlsson (25 January 1923 – 29 June 2018) was a Swedish neuropharmacologist who is best known for his work with the neurotransmitter dopamine and its effects in Parkinson's disease. For his work on dopamine, Carlsson was awarded the Nobel Prize in Physiology or Medicine in 2000, together with Eric Kandel and Paul Greengard.
Ерте өмір және білім
Карлсон 1923 жылғы 25 қаңтарда Швецияның Уппсала қаласында төрт бауырдың бірі болып дүниеге келді. Оның әкесі Лунд университетінде тарих профессоры болғаннан кейін, оның отбасы Лундқа көшіп келді. Оның екі үлкен ағасы мен апасы әкесінің жолын қуғанмен, ол 1941 жылдан бастап Лундта медицинаны оқыды. Карлссон ми тіндеріндегі дофамин мөлшерін өлшеу әдісін жасады. Ол қозғалыс үшін маңызды мидың базальді ганглиясындағы дофамин деңгейінің ерекше жоғары екенін анықтады. Содан кейін ол жануарларға резерпин дәрісін бергенде дофамин деңгейі төмендеп, қозғалысты бақылау жоғалатынын көрсетті. Бұл әсерлер Паркинсон ауруының белгілерімен ұқсас болды. Ол осы жануарларға дофаминнің алғышарты болып табылатын L-допаны енгізу арқылы белгілерді жеңілдетуге қол жеткізді. Бұл зерттеулер басқа дәрігерлерді де L-допаны Паркинсон ауруымен ауыратын науқастарға қолдануға итермеледі, және бұл дәрі аурудың бастапқы кезеңдерінде белгілі бір жеңілдету әкелді. L-допа әлі күнге дейін Паркинсон ауруын емдеудің ең көп қолданылатын құралы болып табылады. Ол және оның әріптестері бромфенираминнен бірінші сатылатын селективті серотонинді кері қабылдау ингибиторын (ССИИ), зимелидинді синтездеді. Бірақ Карлсонның зерттеулері флуоксетинге (Прозак) – әлемдегі ең көп қолданылатын рецепт бойынша берілетін дәрілердің біріне жол ашты, сондай-ақ инсульттан кейінгі шаршаудың белгілерін жеңілдететін OSU6162 дофамин стабилизаторын жасады.
Carlsson was born on 25 January 1923 in Uppsala, Sweden, one of four siblings. His family moved to Lund after his father became a history professor at Lund University. Although his two older siblings followed their father's career path, he instead chose to study medicine at Lund, beginning in 1941. Carlsson went on to develop a method for measuring the amount of dopamine in brain tissues. He found that dopamine levels in the basal ganglia, a brain area important for movement, were particularly high. He then showed that giving animals the drug reserpine caused a decrease in dopamine levels and a loss of movement control. These effects were similar to the symptoms of Parkinson's disease. By administering to these animals L Dopa, which is the precursor of dopamine, he could alleviate the symptoms. These findings led other doctors to try using L Dopa in patients with Parkinson's disease, and it was found to alleviate some of the symptoms in the early stages of the disease. L Dopa is still the basis for most commonly used means of treating Parkinson's disease. He and his colleagues were able to derive the first marketed selective serotonin reuptake inhibitor (SSRI), zimelidine, from brompheniramine. but Carlson's research paved the way for fluoxetine (Prozac), one of the most widely used prescription medicines in the world. on OSU6162, a dopamine stabilizer which alleviates symptoms of post stroke fatigue.
Құрметтер мен марапаттар
Карлссонның мидың химиялық сигналдары жөніндегі зерттеулері және оның нәтижесінде Паркинсон ауруына жасалған ем 2000 жылы физиология және медицина саласындағы Нобель сыйлығымен марапатталды, оны Пол Грингард пен Эрик Р. Кандельмен бөлісті. 1975 жылы ол Швеция Корольдік Ғылым академиясының мүшесі болып сайланды.
Carlsson's research on the brain's chemical signals and the resulting treatment for Parkinson's disease earned him the 2000 Nobel Prize in Physiology or Medicine, which he shared with Paul Greengard and Eric R. Kandel. He was elected as a member of the Royal Swedish Academy of Sciences in 1975.
Жеке өмір
Карлссон 1945 жылы Улла Лиза Кристоферссонға үйленді және олардың үш ұлы мен екі қызы болды. Оның қызы Мария зертханасын басқарды. Ол гомеопатияға қарсы белсенді түрде сөйледі және гомеопатиялық препараттардың Швецияда дәрілік заттар ретінде танылуына қарсы жұмыс істеді.
Carlsson married Ulla Lisa Christoffersson in 1945 and they had three sons and two daughters. His daughter Maria was his lab manager He was a vocal opponent of homeopathy and worked to prevent homeopathic preparations from being classified as medication in Sweden.