Кіріспе

1988 жылы Роман Полански түсірген фильм.
1958 жылғы француз фильмі, АҚШ-та «Frantic» деп те белгілі.

«Frantic» – 1988 жылы түсірілген американдық-француздық нео-нуарлық құпиялы триллер фильмі. Режиссері – Роман Полански, басты рөлдерде Харрисон Форд пен Эммануэль Сигнер ойнаған. Фильмнің музыкасын Эннио Морриконе жазған. Коммерциялық тұрғыдан сәтсіз болғанымен, фильм сыншылар тарапынан жоғары бағаланды және содан бері культты классикаға айналды. Морриконенің музыкасы оның ең үздік туындыларының бірі деп есептеледі.

Сюжет

Доктор Ричард Уокер – әйелі Сондрамен бірге медициналық конференцияға Парижге келген хирург. Қонақүйінде ол чемоданын ашуға тырысады, бірақ мүмкін болмайды, ал Уокер әуежайда қате чемоданды алып алғанын анықтайды. Уокер душ қабылдап жатқанда, Сондра Уокер ести алмайтын телефон қоңырауы алады және олардың қонақүй бөлмесінен түсініксіз жоғалып кетеді. Әлі ұшақтан түскеннен шаршаған Уокер, қонақүй қызметкерлерінің көмегімен әйелін іздейді, олар сыпайы болғанымен, көбінесе немқұрайды. Содан кейін ол өзі шығып Сондраны іздей бастайды. Бір маскүнем кафеде оның сөзін естіп, Сондраны жақын жердегі көшеде күштеп машинаға отырғызғанын көргенін айтады. Уокер күмәнданады, бірақ тас жолда Сондраның жеке куәлігі бар білезігін табады. Ол Париж полициясымен және АҚШ елшілігімен байланысады, бірақ олардың жауаптары бюрократиялық болып шығады және оны іздеуге ешкімнің ниеті болмайды. Уокер өзі іздестіруді жалғастыра отырып, қылмыс орнына тап болады, онда ол әуежайда Сондраның чемоданын өзінікі деп қателескен көшедегі жас Мишельмен кездеседі. Ол Мишельдің кәсіби есірткі контрабандисі екенін түсінеді, бірақ оның қай күдікті дилерлерге жұмыс істейтінін білмейді немесе қызығушылық танытпайды. Мишель Уокерге ауыстырылған чемоданында не бар екенін анықтауға және оның мазмұнын ұрланған әйеліне қайтаруға көмектесуге келіседі. Олар Мишельдің пәтеріне, Уокердің қонақүйіне және нашар кабарелерге барғаннан кейін, контрабандалық заттардың есірткі емес, ядролық қарудың детонаторы ретінде қолданылатын критрон екені анықталады – электрондық коммутатор. Ол Араб елдерінің агенттерінің бұйрығымен ұрланып, Эркиндік мүсінінің сувенирлік көшірмесіне жасырылған. Американ елшілігі Израиль агенттерімен бірлесіп, осы құнды құрылғыны қолға алғысы келеді және Сондраның осы үшін өлгеніне қарамастан, оларға ешқандай маңызы жоқ. Әйелін құтқару үшін Уокер Мишельмен бірігіп жұмыс істейді, оның қызығушылығы тек ақысын алуда. Фильм Сене өзенінің ортасында, Париждегі Эркиндік мүсінінің көшірмесінің жанындағы Айль-о-Сигнс аралында аяқталады, онда Сондра критронға айырбастау үшін босатылуы керек. Алайда, құнды құрылғыны алуға тиіс болған Араб агенттері мен оларды іздеп келген Израильдің Моссад арнайы агенттері арасында атыс басталады. Араб агенттері өлімге ұшырайды, бірақ Мишель де жараланады және критронды Уокердің қалтасына салып бергеннен кейін көп ұзамай қайтыс болады, Сондра олардың жанында тұрады. Ашуға булыққан Уокер критрон құрылғысын Израиль агенттеріне көрсетеді, содан кейін оны Сене өзеніне лақтырады. Ол Мишельдің денесін алып кетеді, әйелімен бірге Парижден кетуге дайын.

Түсірілім

Фильмнің түсірілімі Парижде, 9-шы округтегі Скриб көшесіндегі Le Grand Hotel сыртында өтті. Фильмде осы қонақ үйдің вестибюлі де көрсетілді. "Еркіндік мүсіні" сахналары үшін түсірілім Сейн өзеніндегі Сигн аралында да жүргізілді.

Шығару

Франтик 1988 жылдың 16 ақпанында Ұлыбританияда, 26 ақпанында АҚШ-та және 30 наурызында Францияда шықты.

Кассалық жинақ

Фильм прокатта көңіл көншілік тудырды, ішкі кірісі 17 637 950 АҚШ долларын құрады, бірақ өндіріс бюджетін өтеуге жеткіліксіз болды. Дегенмен, фильм Франция сияқты басқа елдерде табысты болды, онда 1 293 721 адам көруге келді.

Сыни қабылдау

АҚШ-та коммерциялық сәтсіздікке ұшыраса да, «Франтик» сыншылар тарапынан жоғары бағаланды. Rotten Tomatoes шолулар жинағышының мәліметінше, 43 шолудың негізінде сыншылардың 77%-ы фильмге оң баға берген, ал орташа бағасы 6,4/10 болды. Сайттың консенсусы оны «Поланскидің ертерек туындыларының үлгісіндегі шиеленісті, нақты триллер» деп сипаттайды. Metacritic 16 шолуға сүйене отырып, 100 балдық шкала бойынша 66 балдық орташа есеп берді, бұл «жалпы алғанда оң пікірлер» екенін көрсетеді. CinemaScore жүргізген сауалнама бойынша көрермендер фильмге A+ мен F шкаласы бойынша орташа баға ретінде «B−» берді. Джин Сискел мен Роджер Эберт «At the Movies» бағдарламасында фильмге «екі бас бармақ» көрсетті. Роджер Эберт шолуында фильмге төрт жұлдыздың үшеуін беріп, былай деді: «Франтик фильмінің басындағы сахналарды көру – Поланскидің талантын еске түсіреді. Ол триллер және нуар жанрларының қазіргі заманғы шеберлерінің бірі. Франтик – жақсы триллердің қаншалықты тартымды болатынын еске салады». WWOR TV телеарнасынан Пэт Коллинз оны «Поланскидің ең жақсы фильмі» деп атады. «Вашингтон пост» газетінің журналисі Дессон Хоу фильмді «классикалық Полански» деп сипаттап, оның аяусыз параноясы, ирониясы, жат адамдар мен есімдері еске түспейтін эпизодтық рөлдеріне тоқталды. Британдық «Empire» киножурналы фильмге бестен үш баға беріп, оны Поланскидің «Қытай қаласынан» кейінгі ең қанағаттанарлық туындысы және соңғы кездегі ең жақсы дәстүрлі триллерлердің бірі деп атады.

Үй медиасы

Сондай-ақ, 2004 жылдың 1 маусымында 1 аймақта DVD форматында жарық көрді.