Кіріспе

Польшаның КСРО шекарасындағы әскери бөлім (1924–39)

Шекараны қорғау корпусы (Korpus Ochrony Pogranicza, KOP) – Екінші Польша Республикасының 1924 жылы құрылған әскери құрамасы. Ол елдің шығыс шекараларын қарулы совет басқыншылығынан және жергілікті қарақшылардан қорғау үшін құрылды. Басқа шекаралар жеке, тұрақты шекара күзеті мемлекеттік қауіпсіздік агенттігінің қарауында болды. Корпус Польша армиясының құрамында болғанымен, оған Әскери істер министрлігі емес, Ішкі істер министрлігі тікелей басшылық етті. Оған Польшаның барлық аймақтарынан таңдалған сарбаздар кірді. Бастапқыда KOP 6 бригада мен 5 полктан тұрды, олардың әрқайсысы Кеңес Одағымен шекараның бір бөлігін күзетті. KOP 1939 жылдың қыркүйегінде Польшаның құлауымен таратылды.

Негізін қалау

Польша-Совет соғысынан кейін Польшаның шығыс шекарасы солтүстікте Латвиямен шекарадан бастап, оңтүстікте Прут өзені мен Румыния шекарасына дейін созылды. Бейбітшілік шартына қол қойылғанымен, Польшаның шығыс шекарасы қауіпсіз болмады. Қарулы диверсанттар тобы күн сайын шекараны кесіп өтіп, ал аймақтағы нашар полиция күштері бұл мәселені шеше алмады. 1924 жылы шекарадан 20 шақырым қашықтықта орналасқан Столпце қаласын совет диверсанттары басып алып, тонады. Польшаның әскери істер министрі Владислав Сикорский, қалыпты полицияның бұл мәселені шеше алмайтынын түсініп, шекараны бақылауды Польша армиясына беруді ұсынды. Бір есепте полиция армияны күтеді, ал армия полицияны күтеді делінген. Мұндай жағдайды болдырмау үшін полиция мен армияны біріктіру туралы шешім қабылданды. 8 тамызда Министрлер Кеңесі шығыс шекараны қорғау үшін арнайы әскерилендірілген шекара полициясын құруға шешім берді. Сондай-ақ, аймақта бекітілген казармалар мен полиция бөлімшелерін салуға қомақты қаражат бөлінді. Сол жылдың қараша айына дейін осы мақсатқа 3,5 миллион злотыйдан астам жұмсалды. 1924 жылдың 17 қыркүйегінде жаңа құрылым ресми түрде Шекара қорғаныс корпусы (КОП) деген атпен құрылды. 1924 жылдың қарашасында КОП-тың үш алғашқы бригадасы Польшаның шығыс шекарасына, Волынь және Полесье аймақтарына жетті. 1925 жылдың сәуірінде Оңтүстік Полесье және Галициядағы шекараны тағы екі бригада қабылдады. Соңында, 1926 жылдың наурыз айында алтыншы бригада Литва және Латвиямен шекараны қабылдады. Барлығы КОП күштеріне 24 жаяу әскер батальоны және 20 атты әскер эскадрильясы кірді. КОП сарбаздары армия, полиция және шекара күзетшілерінің тактикасын біріктіруге оқытылды. Олар шекараны белсенді түрде қорғады, тек патрульдеумен ғана емес, сонымен қатар барлау, тұзақтар, провокациялар және ақпарат жинау арқылы. Құрылған алғашқы жылында КОП шекараны заңсыз кесіп өтуге тырысқан 5000-нан астам адамды ұстады. Бұған қоса, негізінен Кеңес Одағынан келген қарақшыларға қарсы 89 қарулы қақтығыс болды. Жоғары моральдық-психологиялық жағдайды және біліктілікті сақтау үшін КОП-қа қабылданатын сарбаздар мұқият тексерілді. Көпшілігі батыс воеводшалықтарының тұрғындары болды, олардың көп бөлігі неміс ұлтынан шыққан. Барлық еріктілер КОП-қа қабылдауға дейін Польша армиясының қалыпты бөлімшелерінде тәжірибе жинауы тиіс болды.

Қыркүйек науқаны

Неміс басқыншылығына қарсы күресте КОП бөлімшелері басқа шайқастармен қатар Венгерская-Гурка шайқасына қатысты. 17 қыркүйекте Совет Одағының басып кіруінен кейін, 25 батальоннан тұратын Корпус Охроны Пограничья шығыс шекараны қорғауға шамасы келмеді және Эдвард Ридз-Смиглының бұйрығымен кері шегінуге, кеңестік әскерлермен қақтығысқа түспеуге мәжбүр болды. Алайда, бұл кейбір ұрыстар мен шайқастарды тоқтатып қоймады, оның ішінде Шацк шайқасы (28 қыркүйек) және Вытычно шайқасы (1 қазан).