Токиолық оқиға (1953) – Ясудзиро Одзудің шедевр фильмі. Қартайған ата-ананың балаларын аралау сапары, отбасылық қарым-қатынастар мен өмірлік құндылықтарды көрсетеді. Кино өнерінің ең ұлы туындысы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1953 жылғы жапондық фильм, Жасужиро Озудың туындысы.
1953 Japanese film by Yasujiro Ozu
"Токио тарихы" – Жасужиро Озу режиссерлік еткен 1953 жылғы жапон драмасы. Басты рөлдерде Тисю Рю және Тиэко Хигасияма сомдаған. Фильм қартталған жұбайлардың есейген балаларын көру үшін Токиоға сапары туралы айтады. Алғашқы көрсетілімінде халықаралық деңгейде танылмаған бұл фильмді жапондық киноэкспортерлер "әлде де жапондық" деп сарыптап, сатуға қолайсыз деп санады. 1957 жылы Лондонда көрсетілгеннен кейін, келесі жылы тұңғыш Сазерленд кубогының иегері атанды. 1972 жылы Нью-Йоркте көрсетілген соң АҚШ-тың киносыншылары жоғары бағалады. "Токио тарихы" Озудың шедевр туындысы және кино тарихындағы ең ұлы фильмдердің бірі саналады. "Sight and Sound" журналының 2012 жылғы кинорежиссерлер арасындағы сауалнамасында барлық уақыттағы ең үздік фильм деп танылды.
Tokyo Story is a 1953 Japanese drama film directed by Yasujirō Ozu and starring Chishū Ryū and Chieko Higashiyama, about an aging couple who travel to Tokyo to visit their grown children. Upon release, it did not immediately gain international recognition and was considered "too Japanese" to be marketable by Japanese film exporters. It was screened in 1957 in London, where it won the inaugural Sutherland Trophy the following year, and received praise from U. S. film critics after a 1972 screening in New York City. Tokyo Story is widely regarded as Ozu's masterpiece and one of the greatest films in the history of cinema. It was voted the greatest film of all time in the 2012 edition of a poll of film directors by Sight and Sound magazine.
Сюжет
Омарталық үй-бүлө - Шукичи мен Томи Хираяма - бастауыш сынып мұғалімі Кёко қызымен бірге Батыс Жапониядағы Ономичиде тұрады. Олардың бес ересек баласы бар, оның төртеуі тірі. Олар Токиоға ұлы, қызы және жесір қалған келінімен кездесуге барады. Олардың үлкен ұлы Коичи - Токионың маңындағы шағын клиниканы басқаратын дәрігер, ал үлкен қызы Шиге шаштаразды басқарады. Коичи мен Шиге екеуінің де жұмысы көп, ата-аналарына көп уақыт бөлмейді. Тек олардың жесір қалған келіні, ортаңғы ұлы Шоджидің әйелі Норико, ол Тынық мұхит соғысында жоғалып кеткен және өліп қалған деп есептеледі, оларды көңілдестіру үшін жолдан шығады. Ол кеңседегі жұмыс уақытынан уақыт бөліп, Шукичи мен Томиді Токионың көрікті жерлерін аралауға алып барады. Олар ата-аналарына қонақжайлық жасауға уақыт таба алмай, көңіліне қатер түскендіктен, ата-аналарына Атамидегі сулы бұлақта тұру үшін ақша төлейді, бірақ түнгі өмір олардың ұйқыларын бұзатындықтан, ерте оралады. Томиде түсіндіруге болмайтын бас айналу сезімі де бар. Қайтып келгеннен кейін, ашуланған Шиге оларды Атамиге жібергенін түсіндіреді, өйткені ол олардың бөлмесін кездесуге пайдалануды қалаған; қарт жұп кешке кетуі керек. Томи Норикомен бірге тұрады, олар эмоционалдық байланысын тереңдетеді және оған қайтадан үйленуге кеңес береді. Сол кезде Шукити Ономичидегі достарымен арақ ішіп, мас болады. Үш жігіт ішіп-жеп, балалары мен өмірі туралы әңгімелеседі. Бір полиция қызметкері Шукити мен оның достарының біреуін Шигедің салонға алып келеді. Шиге әкесінің балалық шағын көлеңкелеп кеткен алкогольдік жолдарға түсіп жатқанына ашуланады. Ерлі-зайыптылар балаларының қалай өзгергенін, пойыз Осакада тоқтаған кезде кіші ұлы Кейдзоны көруге ниеттеніп, жоспарланғаннан ертерек үйге оралғандарын айтады. Алайда, сапар барысында Томи кенеттен ауырып қалады және олар келесі күні өзін жақсы сезінгенше қалуға шешім қабылдайды. Олар Ономичиге оралады, ал Томи ауыр науқастанады. Кейдзо іс сапарда болғандықтан, кеш келеді. Жерлеуден кейін, Коичи, Шиге және Кейдзо бірден кетеді; тек Норико қалады. Олар кеткеннен кейін Кёко бауырларын ата-аналарына деген өзімшілдіктері үшін сынға алады. Ол Коичи, Шиге және Кейдзо әкелері үшін анасынан айырылғаннан кейін қаншалықты қиын болатынын ойламайды деп санайды. Ол сондай-ақ Шигеге Томидің киімдерін естелік ретінде сұрағаны үшін ренжіді. Норико Киоконың көңілін түсінетінін айтады, бірақ әркімнің өз өмірі бар және ата-ана мен бала арасындағы алшақтықтың өсуі сөзсіз. Ол Кёконы бауырларына тым қатал болмауға сендіреді, өйткені бір күні ол өз өміріне уақыт бөлудің қаншалықты қиын екенін түсінеді. Кёко мектепке кеткеннен кейін Норико қайын атасына сол түстен кейін Токиоға оралуы керектігін айтады. Шүкичи оған қандас болмағанына қарамастан, оларға өз балаларынан гөрі жақсы қарағанын айтады. Норико өзін өзімшіл деп айыптайды және жоғалған күйеуі туралы әрдайым ойланбайды, ал Шукичи өзін-өзі бағалауды кішіпейілділікке есептейді. Ол оған марқұм Томидің сағатын естелік ретінде береді. Норико жылап, жалғыздықты мойындайды; Шукичи оны мүмкіндігінше тезірек қайта үйленуге шақырады, өйткені ол оның бақытты болғанын қалайды. Норико Ономичиден Токиоға оралады, сағатты ойлайды, ал Шукичи артта қалады, жалғыздыққа төзуге тура келеді.
Retired couple Shūkichi and Tomi Hirayama live in Onomichi in western Japan with their daughter Kyōko, a primary school teacher. They have five adult children, four of whom are living. The couple travel to Tokyo to visit their son, daughter, and widowed daughter in law. Their eldest son, Kōichi, is a physician who runs a small clinic in Tokyo's suburbs, and their eldest daughter, Shige, runs a hairdressing salon. Kōichi and Shige are both busy and do not have much time for their parents. Only their widowed daughter in law, Noriko, the wife of their middle son Shōji, who was missing in action and presumed dead during the Pacific War, goes out of her way to entertain them. She takes time from her busy office job to take Shūkichi and Tomi on a sightseeing tour of metropolitan Tokyo. Feeling conflicted that they do not have time to entertain them, Kōichi and Shige pay for their parents to stay at a hot spring spa at Atami, but they return early because the nightlife disturbs their sleep. Tomi also has an unexplained dizzy spell. Upon returning, a frustrated Shige explains she sent them to Atami because she wanted to use their bedroom for a meeting; the elderly couple has to leave for the evening. Tomi goes to stay with Noriko, with whom she deepens their emotional bond, and advises her to remarry. Shūkichi, meanwhile, gets drunk with some old friends from Onomichi. The three men drunkenly ramble about their children and lives. A policeman brings Shūkichi and one of his friends to Shige's salon. Shige is outraged her father is lapsing into the alcoholic ways that overshadowed her childhood. The couple remarks on how their children have changed, returning home earlier than planned, intending to see their younger son Keizō when the train stops in Osaka. However, Tomi suddenly becomes ill during the journey and they decide to disembark the train, staying till she feels better the next day. They return to Onomichi, and Tomi falls critically ill. Kōichi, Shige, and Noriko rush to Onomichi to see Tomi, who dies shortly afterwards. Keizō arrives too late, as he has been away on business. After the funeral, Kōichi, Shige, and Keizō leave immediately; only Noriko remains. After they leave, Kyōko criticises her siblings over their selfishness toward their parents. She believes that Kōichi, Shige, and Keizō do not care how hard it will be for their father now that he has lost their mother. She is also upset at Shige for asking so quickly for Tomi's clothes as keepsakes. Noriko responds that while she understands Kyōko's disappointment, everyone has their own life and the growing chasm between parents and children is inevitable. She convinces Kyōko not to be too hard on her siblings because one day she will understand how hard it is to take time away from one's own life. After Kyōko leaves for school, Noriko informs her father in law that she must return to Tokyo that afternoon. Shūkichi tells her that she has treated them better than their own children despite not being a blood relation. Noriko protests that she is selfish and has not always thought about her missing husband, and Shūkichi credits her self assessment to humility. He gives her a watch from the late Tomi as a memento. Noriko cries and confesses her loneliness; Shūkichi encourages her to remarry as soon as possible, wanting her to be happy. Noriko travels from Onomichi back to Tokyo, contemplating the watch, while Shūkichi remains behind, resigned to the solitude he must endure.
Өндіріс
Токио тарихы Лео МакКэри режиссерлік еткен 1937 жылғы америкалық "Жол ашыңыз" фильмінен шабыттанды, ол жапондық контекстке және Озу стиліне еркін бейімделген. Озумен ұзақ жылдар бойы жұмыс істеген Нода бастапқыда оны көрмеген Озуге ескі фильмнің сюжетін ұсынды. Нода оны Жапонияда алғашқы көрсетілімінен есте сақтады. Екі фильм де қарт әйел-еркектің отбасылық проблемаларын және балаларын аралап баруын бейнелейді. Айырмашылықтарының бірі – ескі фильм АҚШ-тағы Ұлы депрессия кезеңінде өтеді, онда жұптың мәселесі экономикалық, ал "Токио тарихы" соғыстан кейінгі Жапонияда өтеді, онда мәселелер мәдени және эмоционалды сипатта алады. Фильмдер әртүрлі аяқталады. Дэвид Бордуэлл Озуның түпнұсқа фильмді бейімдеудің орнына "қайта жасағанын" жазды. Сценарийді Озу мен Нода 103 күн бойы Канагава префектурасының Чигасаки қаласындағы Чигасакикан атты риоканде жасады. Озу, Нода және оператор Юхару Ацута түсіру жұмысы басталар алдында Токио мен Ономичидегі түсірілім алаңдарын бір ай бойы іздеді. Түсіру және монтаж 1953 жылдың шілдесінен қазан айына дейін жүргізілді. Түсірілім орындары Токиода (Адачи, Чуо, Тайто және Чиода), Ономичи, Атами және Осакада болды. Басты актерлердің ішінде тек Рю, Хара және Кагава ғана Ономичиде түсірілімге қатысты. Токио вокзалының күту залындағы және жолаушылар вагонындағы көріністерден басқа, барлық ішкі көріністер Канагава префектурасының Камакура қаласындағы Шочику Офуна студиясында түсірілді. Озу көп жылдар бойы жұмыс істеген түсіру тобы мен актерлерді пайдаланды. Актер Чишу Рю Озу сценарийдің соңғы нұсқасын аяқтағанда ең бақытты болғанын және соңғы нұсқада ешқандай өзгеріс болмағанын айтты.
Tokyo Story was inspired by the 1937 American film Make Way for Tomorrow, directed by Leo McCarey, which it loosely adapts to the Japanese context and Ozu’s style. Noda, a long time collaborator of Ozu, initially suggested the plot of the older film to Ozu, who had not seen it. Noda remembered it from its initial release in Japan. Both films depict an elderly couple, their problems with family and travelling to visit their children. Differences include the older film taking place in Depression era US, with the couple's problem being economical and Tokyo Story taking place in post war Japan, where the problems are cultural and emotional. The films end differently. David Bordwell wrote that Ozu "re cast" the original film instead of adapting it. The script was developed by Ozu and Noda over a period of 103 days in a ryokan called Chigasakikan in Chigasaki, Kanagawa. Ozu, Noda and cinematographer Yūharu Atsuta scouted locations in Tokyo and Onomichi for another month before shooting started. Shooting and editing took place from July to October 1953. Filming locations were in Tokyo (Adachi, Chūō, Taitō and Chiyoda), Onomichi, Atami and Osaka. Among the major cast members only Ryū, Hara and Kagawa participated in the Onomichi location. All indoor scenes, except those at the Tokyo Station waiting area and in a passenger car, were shot at the Shochiku Ōfuna Studio in Kamakura, Kanagawa. Ozu used the same film crew and actors he had worked with for many years. Actor Chishū Ryū said Ozu was always happiest when finishing the final draft of a script and there were never any changes to the final draft.