Кіріспе
1957 жылы Джошуа Логанның түсірген "Саёнара" фильмі – Джошуа Логан режиссерлік жасаған, Марлон Брандо, Патрисия Оуэнс, Джеймс Гарнер, Марта Скотт, Миёши Умеки, Ред Баттонс, Миико Така және Рикардо Монтальбан қатысқан 1957 жылғы американдық романтикалық драма. Фильм Корея соғысы кезінде танымал жапон бишісіне ғашық болған американдық әуе күштерінің ұшқышы туралы әңгімелейді. Сценарийді Пол Осборн Джеймс А. Миченердің 1954 жылғы осы аттас романынан бейімдеген. Көптеген 1950-жылдарғы романтикалық драмалардан өзгеше, "Саёнара" нәсілшілдік және предубиение мәселесін тікелей көтеріп, талқылайды. Сурет Warner Bros. студиясымен 1957 жылдың 25 желтоқсанында шығарылып, сыншылардың жоғары бағасына және коммерциялық сәттілікке қол жеткізді. 30-шы "Оскар" марапаттау рәсімінде фильм тоғыз номинацияда ұсынылып, төртін жеңіп алды, оның ішінде Баттонсқа "Ең үздік қосалқы актер" және Умекиге "Ең үздік қосалқы актриса" сыйлықтары бұйырды. Соңғы сыйлық Умекиді Шығыс Азияда туған және "Оскар" сыйлығын жеңіп алған алғашқы әйел етіп танылды.
the film
Sayonara is a 1957 American romantic drama film directed by Joshua Logan, and starring Marlon Brando, Patricia Owens, James Garner, Martha Scott, Miyoshi Umeki, Red Buttons, Miiko Taka and Ricardo Montalbán. It tells the story of an American Air Force pilot during the Korean War who falls in love with a famous Japanese dancer. The screenplay was adapted by Paul Osborn from James A. Michener's 1954 novel of the same name. Unlike many 1950s romantic dramas, Sayonara deals squarely with racism and prejudice. The picture was released by Warner Bros. on December 25, 1957, to critical acclaim and commercial success. At the 30th Academy Awards the film was nominated in nine categories and won four, including Best Supporting Actor for Buttons and Best Supporting Actress for Umeki. The latter award made Umeki the first East Asia born woman to win an Oscar.
Сюжет
АҚШ Әскери-әуе күштерінің ұшқышы, майор Ллойд "Айс" Грувер, армия генералының ұлы, Жапонияның Кобе қаласы маңындағы Итами әуе базасында қызмет етеді. Ол Кореядағы соғыс міндетінен генерал Вебстер, болашақ әйелі Эйлиннің әкесі, тарапынан қайтарылған. Эйс пен Эйлин жылдар бойы бірге болғанмен, қарым-қатынастары шиеленісіп кеткен. Эйс ұшағының бас механігі, әскери қызметкер Джо Келли, американдық заң бойынша нәсілдер аралық некелерге тыйым саларлық әскери басшылықтың наразылығына қарамастан, Кацуми есімді жапон қызына үйленуге дайындалып жатыр. Әуе күштері, Эйс сияқты, бұл некеге қарсы. Эйс пен Джо арасындағы дау кезінде Эйс Кацумиді сипаттау үшін нәсілдік айыптау қолданады. Кейін Эйс кешірім сұрап, Джоның үйлену тойында куәгер болуға келіседі. Эйс, Кацуми арқылы танысқан, Такарадзука сияқты театр труппасының жетекші актрисасы Хана Огиге ғашық болады. Эйлин Эйстің назары енді өзіне емес екенін сезінеді де, танымал кабуки актері Накамурамен жақын қарым-қатынасқа түседі. Джоның үйі әскер тарапынан бақыланатынын естіген Эйлин, Эйс қауіпте деп ойлап, оны ескерту үшін барады. Джо полковник Кроуфордтың ашық жаулығына ұшырап, қосымша жұмыс істеуге және жағымсыз тапсырмаларға беленеді. Жапон әйелдеріне үйленген Джо және басқалары АҚШ-қа қайтарылуы мүмкін болғанда, Джо жүкті Кацумиді ала алмайтынын түсінеді. Эйс генерал Вебстерге жүгініп, Джоның жағдайын түсіндіріп, оны Жапонияда қалдыруға рұқсат сұрайды. Генерал ерекшелік жасаудан бас тарғанда, Эйс өзі де Хана Огиге үйленуге ниеттенгенін айтады. Эйлин мен анасы бұл әңгімеге куә болады, Эйс оны ренжіткені үшін кешірім сұрайды. Эйлин Эйстің Хана Огиді өзінен гөрі терең сүйгенін түсінеді де, Накамурамен кездесуге кетеді. Джо мен Кацумидің үйін әскери полиция қоршап алады, ал Эйс генерал Вебстердің бұйрығымен бөлмесіне қамалады. Оған, ол АҚШ-қа қайтарылып, Хана Огидің Токиоға жіберілетінін хабарлайды. Джо қашқындап кетеді, ал екі әскери полиция Эйстің жергілікті байланыстары арқылы Джоны табуға көмектесуін сұрайды, осылайша оны АҚШ-қа қайтарып, жоғалып кеткені туралы хабарламауға тырысады, себебі бұл соғыс уақытындағы ауыр қылмысқа, тіпті дезертирлікке дейін әкелуі мүмкін. Эйс, капитан Бейлимен бірге, Джо мен Кацумиді табады, олар құпия түрде үйлеріне оралған және бөлісіп өмірден бас тарған. Кейін Хана Оги ешкім көрмей, Джо мен Кацумидің үйіне келіп, терезені ашып, оларға және Эйске жылап "саёнара" деп сәлемдеме береді, бірақ ешкім оны естімейді. Содан кейін Хана Оги артқы қақпадан кетеді. Джоның үйінен шыққаннан кейін, Эйс пен Бейлиге қарсы американдықтарға қарсы ұрандарды ұстаған жапондықтар шабуыл жасайды. Бірақ, жақын жерде тұратын жапондықтар американдықтарға көмектеседі, нәтижесінде көшеде кең ауқымды төбелес орын алады. Эйс пен Бейли төбелес кезінде қашып құтылады. Джоның қазасы Эйстің Хана Огиге үйлену шешімін нығайтады, ол оны табу үшін театр труппасына барады. Ол Хана Огидің Кобеден Токиоға жоспардан бір апта бұрын кеткенін біледі. Генерал Вебстер Эйспен болған дағдарыстың алдын алғанын сеніп, Джо мен Кацумиге болған оқиға үшін кешірім сұрап, АҚШ-та нәсілдер аралық некеге рұқсат беретін заңдардың жақын арада қабылданатынын айтады. Эйс Кобеден кетеді де, Токиоға ұшып кетеді. Ол Хана Огиді Токиодағы жаңа театрында іздеп табады және оған тағы да әйелі болуды сұрайды. Олар театрдан шығып, Хана Оги күтіп тұрған жапондық және американдық журналистерге үйленуге ниетті екендерін жариялайды. Әскери газеттің тілшісі Эйстен оның некесін "жоғарғы басшылыққа" және жапондықтарға қалай түсіндіретінін сұрағанда, Эйс: "Оларға біздің 'саёнара' дегенімізді айтсын" дейді.
Өндіріс
Режиссер Джошуа Логанның айтуынша, Марлон Брандо бірінші таңдау болды. Ол рөлден бас тартты, сондықтан олар оны Рок Хадсонға ұсынды, бірақ оның Universal студиясында көп міндеттері болды. Содан кейін тағы да Брандоға ұсыныс жасады, алайда ол тартынды, сондықтан әйел басты рөлін Одри Хепбернге ұсынды. Брандо, егер романның соңы өзгертілсе, яғни американдық кетіп қалмай, екі ғашық үйленсе, рөлге келісетінін айтты. Хепберн бас тартқаннан кейін, ол белгілі емес актриса іздеуге кірісті. Миико Така сол кезде Лос-Анджелестегі саяхат агенттігінде кеңсе қызметкері болып жұмыс істеді. Ол актерлік тәжірибесі болмағанмен, талантты актер ретінде таңдалып алынды. Брандо Грювер рөлі үшін ерекше емес оңтүстік акцентін қолданды, бірақ режиссер Логан оның пікірінше, Вест-Пойнтта білім алған генералдың ұлына оңтүстік акценті лайық емес еді. Кейін Логан жазушы және журналист Трумэн Капотке Брандо туралы: "Мен ешқашан осындай қызықты, шығармашыл актермен жұмыс істемедім. Ол өте икемді. Ол режиссерлік нұсқауларды жақсы қабылдайды, бірақ үнемі өзінен бірдеңе қосады. Ол бұл оңтүстік акцентін өзі ойлап тапты, мен мұндай нәрсені ешқашан ойламаған едім, бірақ бұл керемет – бұл өте тамаша". Мексикада испан иммигранттарының отбасында дүниеге келген Рикардо Монталбан "сары бетпен" (yellowface) макияж жасап, жапон рөлін ойнады. Монталбан өзінің ойынын Секи Саноға негіздеді, ол Монталбанның оқытушысы болған танымал жапондық актерлік шебері еді. Гарнер өзінің естеліктерінде, бұл рөлді ойнау үшін белсенді түрде лобби жасағанын жазды, өйткені оның мансабында мұндайды сирек жасады. Бұл рөл бастапқыда Джон Смитпен ойнатылмақ болған, бірақ Гарнер рөлді алуға қол жеткізді.
Қабылдау
Саёнара сценарийі мен операторлық шеберлігіне, сондай-ақ актерлік құрамының шеберлігіне ерекше назар аудара отырып, сыншылар тарапынан кең мақтауға ие болды. Ол төрт «Оскар» сыйлығын жеңіп алды, оның ішінде Red Buttons және Miyoshi Umeki есімді актерлер актерлік өнері үшін марапатталды. Rotten Tomatoes сайтындағы мәліметтерге сәйкес, 57 сыншының 82%-ы фильмге оң баға берген, ал орташа бағасы 7.6/10 болды. Сайттың сыншыларының пікірінше: "Саёнара өте әдемі қойылған, бірақ аздап баяу дамитын фильм, көңілді оқиғасы мен мықты актерлік құрамының арқасында көрермендерге ұнайды". 1958 жылы ол АҚШ кассасында бес апта бойы бірінші орынды иеленді. АҚШ және Канадада 10,5 миллион доллар, ал шетелде 5 миллион долларлық табыс тапты.
Талдау
2003 жылы Лос-Анджелес Таймс газетінің мақаласында Скарлетт Ченг фильмнің "толеранттылыққа шақыра тұра, жапон әйелін (өте тыныш, өте бағынышты) американдық әріптесінен (өте талапкер, дауыс көтеріп сөйлейтін) әлдеқайда артық деп көрсетеді. Брандоның кейіпкері, майор Ллойд, Жапонияда демалыста (R & R) осыны бірден мойындамайды. Фильмнің басында ол тағы бір әскерге өзінің күйеуінің суретін көрсетіп, жапондық қарындасынан бас тартуға көндіруге тырысады. Бірақ көп ұзамай майор ұзақ жылдардан бері созылып келе жатқан неке шартын бұзып, жапондық сахна актрисасымен қарым-қатынас бастайды. Әрине, оның сүйіктісі қарапайым актриса емес, керісінше, мыңдаған жанкүйерлердің сүйіктісі, шоу жұлдызы – Америка батырына лайық серік."
Мұра
Жапон соғысының жеңімпазы (1952) және Тамыз айының шайханасы (1956) фильмдерімен қатар, Саёнара кейбір ғалымдардың пікірінше, АҚШ-тағы нәсілдік төзімділікті арттырған, себебі ол түрлі нәсілдік некелерді ашық талқылады. Басқа ғалымдар оны Азиялық американдық әйелдерді "лотос гүлі, гейша, қытай қуыршағы немесе Сузи Вонг" ретінде стереотиптеуші фильмдердің тізіміне қосады.