Кадони: Тарихы мен географиясы

Кіріспе

Кадони, ресми түрде Кадони муниципалитеті (; ; ), бұрын Табла аймағы деп аталған, Филиппиннің Негрос-Окчидентал провинциясындағы 4-ші санаттағы муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, оның халқы 23 751 адамды құрайды, бұл оны провинциядағы ең азаматты муниципалитет етеді.

Этимология

Кандони "Дюнаға тиесілі" деп аударылатын жергілікті "Кан Дюна" тіркесінен шыққан, сүймеген адамға үйленуге мәжбүрленгеннен кейін өзін-өзі өлтірген Дионезия атты аңыздық әдемі қыздың есімі.

Тарих

Бұрын Кауаян муниципалитетінің бір бөлігі болған Кандони, 1935 жылы Исабела муниципалитетінің көрнекті өкілі Сантьяго Х. Диего құрған Табла аңғарының қоныстану орталығы ретінде пайда болды. Ол жаңа жер іздеген ержүрек адамдардың тобын бастап, өздеріне тиесілі жер теліміне ие болуға ұмтылды. Олар өздерінің күштерін біріктіріп, "Табленос" деп аталатын кооператив құрды және қаланың қазіргі орналасқан жерінен бастап аңғарды тазарта бастады. Олар орманды өңдеуде көп қиындықтарға тап болды, соның салдарынан көптеген адам безгекке шалдығып қайтыс болды. Олардың тырыстықтары провинциялық үкімет тарапынан назарға алынып, қолдау көрсетілді, бастапқыда губернатор Эмилио Гастон, содан кейін губернатор Валенсиано Гатуслао, сол кездегі спикер Гил Монтилламен бірге президент Мануэль Роксасқа Малаканангта нақты мемлекеттік көмек сұрауға көмектесті. Көмек Данкаланнан, Илогтан Кандониға дейінгі жол салу арқылы іске асырылды, бұл жолды Табленос бастады. Кандони 1958 жылдың 22 тамызында президент Карлос П. Гарсия қол қойған №314 жарлық арқылы муниципалитет деп жарияланды. 1961 жылдың 12 тамызында Бенджамин Р. Наваның басшылығымен салтанатты түрде ашылды. Кандони тарихының соңғы кезеңдері халықтың тағы да күресін көрсетті, бұл жолы көтеріліс мәселесіне байланысты туындаған қиындықтарға қарсы. Көтерілісшілер мен үкімет күштері арасындағы қақтығыстардан шаршаған Кантоманьог ауылының тұрғындары өз аймағын "Бейбітшілік аймағы" деп жариялады. Бұл елде тұрғындар тарапынан алғаш рет, шамамен 40 отбасыдан тұратын топ жариялаған осы сияқты аймақ болды, және бұл саясат көтерілісшілер мен үкімет әскерлері тарапынан да құрметтеледі.

География

Кандони провинциялық астана Баколодтан оңтүстік-оңтүстік-батысқа қарай орналасқан. Баколод қаласынан қоғамдық көлікпен шамамен төрт сағат, ал жеке көлікпен шамамен екі сағат 45 минуттық жол. Баколод қаласынан автобустар Баколод Оңтүстік терминалынан шығады. Қабанқалан қаласынан бұл қалаға қоғамдық жеңіл көліктермен немесе автобустармен баруға болады. Кандони – Сальвадор Бенедикто және Сан-Карлос қалаларынан кейін Негрос-Оксиденталь провинциясындағы үшінші биік орналасқан қала.

Экономика

Кандони – төртінші санаттағы муниципалитет. Бұл қала шалғайда орналасқан және көбінесе ауыл шаруашылығына тәуелді, оның басты өнімдері – қант қамысы, күріш, жүгері және кофе. Candoni 2017 және 2018 жылдары күріш өнімдерінің қажеттілігін 200%-дан асырып орындады.

Бейбіт аймақ

Барангай-Хабадағы Кантоманьёгтың жері Филиппиндегі алғашқы Бейбітшілік аймағы болды. Бейбітшілік аймағының мәдениеті соншалықты күшті болғандықтан, Кантоманьог халқы Кантоманьогтың ауызша тарихы, поэзия және музыка сияқты мәдени өнімдерді жасауға қол жеткізді, тіпті бұл осыған ұқсас іс-қимылдар жасауға бірнеше қауымдастықтарды шабыттандырды. 1971 жылдың қыркүйегінде Оңтүстік Негрос аймағында НПА мен әскерилер арасындағы алғашқы қақтығыс болды. Кандони және Кабанкалан қалаларында НПА базасы бар деген ақпарат алған әскерлер, көтерілісшілерді ұстау үшін сол аймаққа дереу күш жіберді. Оңтүстік Негрос аймағындағы НПА-ның танымалдылығы, онда үкіметті көру және сезіну сирек болатын, оның жылдам, төңкерістік әділдік беру және қауымдастықта тәртіпті сақтау қабілетімен түсіндірілуі мүмкін. 1989 жылдың 18 сәуірінде НПА партизандарының белгісіз саны Кандингай, Кандонидағы 7-ші ЖЖ, Альфа ротасының бөлімшесіне күтпеген шабуыл жасады. Канингай шабуылы Кандонидегі әскери бекетке жасалған НПА-ның ең батыл шабуылдарының бірі болды. 1989 жылы Негрос аралында, эвакуация орталықтарындағы жағдайлардың адамгершіліксіздігіне байланысты, шамамен 300 адам, олардың көпшілігі балалар, АҚШ ұйымдастырған "Қыбылыс операциясы" бомбалау шабуылының салдарынан тамақтанудың жетіспеуінен және қызылшадан қайтыс болды. Бұл шабуыл Candoni, Hinobaan, Ilog, Cauayan, Kabankalan және Sipalay муниципалитеттерінде жүргізілді және халық арасында CHICKS аймағы деп белгілі болды. Кантоманьог халқы өзін-өзі сұрап: "Бұл соғыс неге осы жерде болып жатыр?" Кантоманьогтың Гагмай'нг Кристиянонг Катилингбан (GKK) немесе Кантоманьогтың Негізгі шіркеу қауымының (BEC) аймақтық негізгі топ жетекшілері 1989 жылдың қараша айында әдеттегі панимбахоннан (қауымдық дұға жиынынан) кейін бейбіт аймақ тұжырымын талқылады. 1989 жылдың 4 желтоқсанында Кантоманьогтың Негізгі христиан қауымы Бас ассамблеяға жиналды, онда Бейбітшілік аймағын құру туралы Резолюция оқылды, қабылданды және бекітілді. Олардың қарапайым мәлімдемесі Филиппиннің Қарулы күштеріне де, Жаңа халық армиясына да жеткізілді. НПА және Қарулы күштер Бейбітшілік аймағын құрметтеді. 1990 жылдың 16 ақпанында ғибадат қызметі мен Евхаристия кезінде екі жасар баласын ұстап тұрған қауым жетекшісі Нативидад Эпалан Кантоманьог ауылын Филиппиндегі алғашқы "бейбітшілік аймағы" деп жариялаған мәлімдемені оқыды. "Біздің ауылымыз жақсы ниеті барлардың бәріне ашық", - деді ол. "Біз соғыстың қару-жарағы мен өлімнің қаупінен босануды қалаймыз, сондықтан осы бейбітшілік аймағына кіретін әркім өздерімен қару алып келмеуі керек". 1993 жылдың 25 мамырында сенатор Родольфо Г. Биазон Сенат қабылдаған №435 Резолюцияны ұсынды, ол Кантоманьог және басқа алты Бейбітшілік аймағын Арнайы даму аймақтары деп жариялау үшін Атқарушы органды шақыруға бағытталған. Президент Рамос, осыған байланысты және Тұтас бейбітшілік саясатын ескере отырып, аталған Бейбітшілік аймақтарының заңдылығын мойындады және оларды Арнайы даму аймақтары (АДА) деп жариялады. Жеті АДА-ның әрқайсысына сол кездегі Ұлттық біріктіру және даму бағдарламасы арқылы қауымдастықты дамыту жобаларына 5,000,000.00 песо бөлінді.

The Sitio of Cantomanyog in Barangay Haba was the first Zone of Peace in the Philippines. Peace Zone culture is so influential that the people of Cantomanyog were able to produce cultural products therefrom like oral history of Cantomanyog, poetry and music to the extent that it inspired a cluster of communities to do same. The first skirmish between the NPA and the military happened in Southern Negros in September 1971. With the information that the NPA had a base in the towns of Candoni and Kabankalan, the military immediately sent troops in the said area to hunt down the rebels. The NPA's popularity in the hinterlands of Southern Negros, where government was seldom seen and felt, could be explained by its ability to dispense swift, revolutionary justice and maintain order in the community. On April 18, 1989, an undetermined number of NPA guerillas launched a surprise attack on the 7th IB, Alpha Company Detachment at Caningay, Candoni. The Caningay raid was one of the NPA's most daring attacks on a military outpost in Candoni. In 1989, on the island of Negros, because of the inhuman conditions in the evacuation centers, nearly 300 persons most of them were children died from malnutrition and measles as the result of the U. S. organized bombing raid, "Operation Thunderbolt" in the municipalities of Candoni, Hino–baan, Ilog, Cauayan, Kabankalan and Sipalay popularly referred to as the CHICKS area. The people of Cantomanyog began to ask themselves, "Why is this war happening here?" In November 1989, the Area Core Group leaders of the Gagmay'ng Kristiyanong Katilingban of Cantomanyog (GKK) or the Basic Ecclesial Community of Cantomanyog (BEC) after their usual panimbahon (community prayer meeting) discussed the peace zone concept. On December 4, 1989, the Basic Christian Community of Cantomanyog gathered for a General assembly wherein a Resolution to Establish the Zone of Peace was read, passed and approved. Their simple declaration was delivered to both the Armed Forces of the Philippines and the New People's Army. The NPA and the AFP respected the Zone of Peace. On February 16, 1990, during a worship service and Eucharist, Natividad Epalan, a community leader holding her two year old child, read a statement declaring the village of Cantomanyog to be the first "zone of peace" in the Philippines. "Our village is open to everyone whose intentions are good," she read. "We wish to be free of the danger of weapons of war and death Therefore, whoever enters this zone of peace should not bring any guns with them." On 25 May 1993, Senator Rodolfo G. Biazon sponsored a resolution passed by the Senate as Resolution No. 435 urging the Executive Department for the declaration of Cantomanyog and the other six Peace Zones as Special Development Areas. President Ramos, consequently and in cognizance to the Comprehensive Peace Policy, recognized the legitimacy of the said Peace Zones and further declared them as Special Development Areas (SDAs). Each of the seven SDAs was allocated P5,000,000.00 for community development projects through the then National Program for Unification and Development Council now part of the Office of the Presidential Adviser on the Peace Process under the Office of the President.

Сит-ан үңгірі

Сит ан үңгірі – кіреберісінен ең шеткі бөлігіне дейін шамамен жүз елу метрге созылған табиғи керемет. Ол шіркеу сияқты үңгірге ұқсайды, төбесінен мұзды су тамшыларынан пайда болған табиғи бассейн ағып тұрады. Судың тереңдігі тізеден белге дейін жетеді және ол сталактиттерден төмен түскен бағаналардың бойымен жер асты ағыны түзеді.

Фестивальдар

Динагьяу са Таблас фестивалі – жыл сайын ақпанның 7-11 күндері өтетін қалалық мереке. Бұл фестиваль сонымен қатар Лурд тағылымдары мерекесі деп те аталады. Динагьяу са Таблас фестивалінің мақсаты – Табла өзенінің жартастарын аралап, кейіннен Кандони қаласына айналған Табла өзені алқабындағы елдімекенді құрған кездегі Табла тұрғындарының бірлескен еңбегі мен ынтымақтастық рухын көрсету. "Динагьяу" сөзі "дагьяу" деген гилигайнон тіліндегі сөзден шыққан, ол белгілі бір жұмысты орындау үшін бір-біріне көмектесетін адамдар тобын білдіреді. Жыл сайынғы қалалық мерекеден басқа, Кандони тұрғындары жыл бойында көптеген ауылдық және қоғамдық мерекелерге қатысады.

Білім

Кандониде тек бір мектеп ауданы бар – Кандони ауданы. 18 мемлекеттік бастауыш мектеп, 3 мемлекеттік орта мектеп және 1 жеке орта мектеп бар. 2015–2016 оқу жылында 4 335 бастауыш сынып оқушысы, 1 271 мемлекеттік жоғары мектеп оқушысы және шамамен 500 жеке жоғары мектеп оқушысы оқыды.

Бастауыш

Мектеп ID Мектеп атауы Барангай Оқушы саны (2015–2016 оқу жылы) 116940 Агбой ES Агбой 170 116941 Бали ES Агбой 88 116942 Банга ES Банга 379 116943 Кабиаан ES Кабиаан 139 116944 Каламиндинг ES Гатуслао 78 116945 Кандони Орталық ES Poblacion West 1,281 116947 Кантаксон ES Канайгай 90 116948 Кантоманьог ES Хаба 105 180519 Когон ES Гатуслао 44 116946 Галикано Темпороса I Ескерткіш ES Канайгай 521 116949 Гатуслао ES Гатуслао 298 116950 Гуинсилибан ES Паяуан 78 116951 Хаба ES Хаба 299 180512 Нава ES Агбой 60 116952 Панакалан ES Poblacion East 105 116953 Паяуан ES Паяуан 472 116954 Саларонгон ES Хаба 89 180514 Сосо ES Гатуслао 45

Жоғары мектеп

Мектеп ID Мектеп аты Барангай Студенттер саны (2015–2016 оқу жылы) Түрі 302606 Caningay NHS Caningay 402 Мемлекеттік 302607 Caningay NHS Banga Ext. Banga 255 Мемлекеттік 302608 Quirico G. Manzano Memorial NHS Poblacion West 614 Мемлекеттік Our Lady of Lourdes HS Poblacion East Дерек жоқ Жеке

Сонымен қатар, екі (2) қосымша жоғары мектеп кампусы бар: Quirico G. Manzano Memorial NHS-қа қарасты Gatuslao кампусы және Caningay NHS-қа қарасты Payauan кампусы.

Үшінші деңгейлі

Кандони муниципалитетінің әкімдігі және Негрос Оксидентал мемлекеттік ауыл шаруашылығы колледжі (NESCA), қазіргі Орталық Филиппин мемлекеттік университеті (CPSU) жоғары оқу орны кампусын ашу үшін өзара келісім шартына қол қойды. Орталық Филиппин мемлекеттік университетінің Кандони кампусы қазіргі таңда төрт (4) жылдық бағдарлама бойынша оқуды ұсынады: мал шаруашылығы ғылымдары бакалавры, бастауыш білім беру бакалавры, орта білім беру бакалавры және ауыл шаруашылығы ғылымдары бакалавры.