Кіріспе

2001 жылы Майкл Ханеке фильмінде түсірілген Пианино мұғалімі - 2001 жылы Майкл Ханеке жазған және режиссерлік еткен эротикалық психологиялық драмалық фильм. Фильм 1983 жылы Элфриде Желинектің сол атты романы негізінде түсірілген. Ол Вена консерваториясының күйеуге шықпаған пианино мұғалімі (Изабелла Хупперт) туралы әңгімелейді, ол өз анасымен (Энни Жирардо) эмоционалдық және жыныстық тепе-теңдіктің күйінде өмір сүреді, ол өзінің студентімен (Бенуа Магимель) садомазохистік қарым-қатынасқа түседі. Франция мен Австрияның бірлескен өндірісі, Ханекеге романды Вали Экспорт және Паулюс Манкердің бұрынғы фильмдерінен кейін қаржылай себептермен құлдырағаннан кейін режиссерлік мүмкіндік берілді. 2001 жылы Канн кинофестивалінде ол Гран-при сыйлығын жеңіп алды, ал екі жетекші, Хупперт пен Магимель, үздік әйел және үздік ер актер сыйлығын жеңіп алды. Ол оң пікірлер мен басқа да марапаттар мен номинацияларды алды.

Сюжет

Эрика Кохут - 30 жастағы Вена музыка консерваториясының фортепиано профессоры. Ол өзінің бауырласпен бірге тұратын қарт анасымен бірге тұрады. Оның қайтыс болған әкесі психиатриялық ауруханада ұзақ уақыт бойы жатты. Эриканың оңаша және сенімді бет-әлпетіне қарамастан, ол жыныстық басқыншылық пен жалғыздық өзінің парафилиясында, соның ішінде вояризм, садомазохисттік фетиштер мен өзін-өзі қию арқылы көрінеді. Блонский жұптың концерті кезінде Эрика клавиатурада ойнайтын, классикалық музыкаға деген талантына таңғалған жас инженер Уолтер Клеммермен танысады. Екі композитор Роберт Шуман мен Франц Шубертке деген құрметті бөліседі, ал ол консерваторияға оның шәкірті болу үшін жүгінуге тырысады. Оның аудициясы басқа профессорларға әсер етеді, бірақ Эрика, оның ойнауына көзге көрінетін болса да, оған қарсы дауыс береді; ол оның Шуберттің Андантиноның әртүрлі түсіндіруін келтіреді және оның мотивациясына күмән келтіреді. Осыған қарамастан, Уолтер Эриканың шәкірті ретінде қабылданады. Осы арада тағы бір оқушы Анна Шобер өзінің амбициоз анасының қысымымен уайыммен күреседі. Эрика Анна мен Уолтердің араласып жатқанын көргенде, бос киім бөлмесіне кіріп, шыныны сындырып, Anna-ның жамылғысының бір қалтасына сынықтарды жасырады. Бұл Аннаның оң қолын кесіп, алдағы юбилейлік концертте ойнауға кедергі келтіреді. Уолтер Эриканы Аннаны жасырын жарақаттағаннан кейін дәретханаға қуып кіреді. Ол Эрикаға қайта-қайта өзін қорлап, ұнжырғасын түсіріп жауап береді. Ол оған феллация жасамас бұрын оған қолмен қолды береді, бірақ ол үндемеу және оған қарамау және оған тиісу туралы бұйрықтарын орындамағанда кенеттен тоқтайды. Ол оған келесі кездесуі туралы хат жазатынын айтады. Кейінірек консерваторияда Эрика Аннаның анасына жанашырлық танытады, Эрика жақын арада болатын мектеп концертіне Аннаның орнын тек өзі ғана алады дейді. Уолтер Эрикамен жыныстық қатынас орнатуды қалайды, бірақ Эрика оның мазохистік қиялдарын қанағаттандырса ғана келіседі. Ол оған өзінің келісетін әрекеттерін көрсететін хат береді. Ол оның үйіне еріп, оның бөлмесінде хатты оқиды, бірақ тізім оны кері қайтарады және ол кетеді. Сол түні Эриканың анасы түн ортасында Уолтерді өзінің бөлмесіне жібергені үшін төсекте жатқанда, оны мазалайды, ол кенеттен анасын сүйіп, қол соға бастайды. Анасы қарсылық білдіріп, Ериканың денсаулығы нашар екенін айтады. Эрика Уолтерден мұз айдынында кешірім сұрайды. Ол өзін оған тазалық шкафында бағындыра бастайды. Уолтер оны жақсы көретінін айтады және олар жыныстық қатынасқа түседі, бірақ Эрика бұған қабілетсіз, және феллационы орындаған кезде құсып кетеді. Сол түні Уолтер Эриканың пәтеріне келіп, оған хатта сипатталғандай шабуыл жасайды. Ол анасын бөлмесіне қамап, одан кейін Эриканы ұрып-соғып, зорлайды, ол одан тоқтауын сұрайды. Келесі күні Эрика үлкен ас үй пышағын алып келеді, ол Аннаның орнын басатын концертке барады. Ол үйге кіргенде, отбасымен бірге қуана күліп, қызды сәлемдейді. Концерт басталар алдында, күйзеліске ұшыраған Эрика ас үйдегі пышақпен иығына пышақ салады да, концерт залынан көшеге шығып кетеді.

Даму

Фильм 2004 жылы әдебиет саласындағы Нобель сыйлығын жеңіп алған Эльфриде Желинектің 1983 жылғы «Фортепиано мұғалімі» романы негізінде түсірілген. Режиссер Майкл Ханеке роман жарық көрген кезде оқып, оны телефильмдерден киноға көшіру үшін бейімдеуге тырысқан. Бірақ Ханеке Желинек пен Вали Экспорттың бұрыннан-ақ сценарийге бейімдеме жасағанын білді, алайда инвестиция жетіспеуіне байланысты жоба тоқтатылды. Кейін Желинек фильм түсіру үмітін тастап, құқықтарды Паулюс Манкерге сатты, ол Ханекеден сценарийді бейімдеуді сұрады, бірақ Ханеке режиссер болмады. Манкер бюджет ала алмады, сондықтан продюсер Ханекеге режиссураны ұсынды. Ол бала кезінде фортепиано ойнағанын, бірақ 15 жасында доғарып, фильм үшін қайтадан ойнай бастағанын айтты. Роджер Эберт (Chicago Sun Times) фильмге үш жарым жұлдыз берді, Хьюпперттің өзіне сенімділігін атап өтті, «Ана» кейіпкеріне деген кек алу мүмкіндіктерін жазды және «мұндай фильмде кез келген дәстүрлі аяқталу – қанағаттандырмаушылық» деп аяқталуын қорғады. The Guardian газетінің Питер Брэдшоу Ханекеге «жандылықты қоздыратын алақанды қысым» жасау қабілетін, ал Хьюппертке – «өміріндегі ең жақсы рөлді сомдағанын» бағалады. Дэвид Денби (The New Yorker) фильмді «батыл әрі керемет» деп мақтады. 2017 жылы Los Angeles Times сыншысы Джастин Чанг «Фортепиано мұғалімі» фильмін Ханеке туындыларындағы Хьюпперттің ең жақсы жұмысы және «көңілді емес, бірақ маңызды жетістік» деп еске алды. Сан-Франциско хроникасының Мик ЛаСалл Хьюппертті «көшеде кездесіп, оның ішінде өрт, жер сілкінісі мен тозақ бар екенін сезбейтін әйелдің керемет бейнесі» деп сипаттап, оны 2016 жылғы «Elle» фильміндегі рөлімен салыстырды.