Кіріспе

Киш (کیش) – Иранның оңтүстік жағалауындағы Фарсы шығанағында, Хормозган провинциясының Бандар Ленге ауданында орналасқан курорттық арал. Еркін сауда аймағы мәртебесіне ие болғандықтан, арал көптеген сауда орталықтарымен, тарихи және туристік орындармен, сондай-ақ курорттық қонақүйлермен тұтынушылардың жұмағы деп есептеледі. Аралда шамамен 140 000 тұрғын және жыл сайын 12 миллионға жуық турист болады.

Тарих

Киш аралы тарихта Камтина, Аракия (Αρακία), Араката және Гисс деп әртүрлі атаулармен еске алынады. 325 ж.б.д., Ұлы Александр Неархты Оман теңізі мен Парсы шығанағына экспедициялық сапарға жіберді. Неархтың Араката туралы жазбаларында Киш аралы туралы ежелгі замандағы алғашқы мәлімет кездеседі. Марко Поло Қытайдағы император сарайына барғанда император әйелінің інжу-маржаны туралы айтты, оған бұл інжу-маржанның Киштен екені хабарланды. 2007 жылдың наурыз айында зейнеткер ФБР агенті, жеке детектив Роберт А. Левинсон Киш аралында жоғалып кетті, ол Дауд Салахуддин есімді американдық қашқынмен кездесуге барған еді. 2019 жылы әнші Джосс Стоунды Иран кедені аралдан депортациялады. Ирандық шенеуніктер британдық әншіде елге кіруге қажетті құжаттар болмағанын мәлімдеді, бірақ Джосс Стоун Иран билігі әйел әншінің елде қоғамдық концерт өткізуінен қорқып қалғанын айтты.

География

Киш Персия шығанағында, Иран материгінен шалғай орналасқан және аумағы шамамен 91 км²-ды құрайды, сыртқы шекарасы 18 км және пішіні дерлік эллипс тәрізді.

Климат, табиғат және геоботаника

Киш Солтүстік жарты шарда, солтүстігінде Парсы таулы үстірті және оңтүстігінде Арабия түбегімен шектесетін тропикалық өсімдіктердің тар жолағында орналасқан.

Ауа райы

Киштің климаты өте құрғақ, жартылай экваторлық. 8 жылдық кезеңде Киштің орташа жылдық жауын-шашын мөлшері (54% қыста, 28% күзде және 14% жазда) ал, орташа жылдық температурасы болды. Киштің салыстырмалы атмосфералық ылғалдылығы оны суық маусымдардан басқа теңіз аралына ұқсатады. Жылдың көп бөлігінде ылғалдылық шамамен 60% құрайды. Қазаннан сәуірге дейінгі аралықта Киштің ауа райы қолайлы, шамамен -тан -қа дейін ауытқиды. Киш еркін экономикалық аймағының архивіндегі статистикалық деректерге сәйкес, аралдың температурасы өте ыстықтан орташа ыстыққа дейін өзгереді, бұл салыстырмалы түрде жоғары ылғалдылықпен және кейбір маусымдарда қысқа мерзімді күшті жаңбырлармен бірге жүреді. Парсы шығанағындағы кейбір оңтүстік-шығыс жағалау аймақтары мен басқа да аралдарды есептемегенде, Киш аралы аймақтағы ең көп күн сәулесіне ие, шамамен жылына 3100 сағат. Климаттық жіктеу және жалпы ауа райы жағдайлары бойынша, Киштің Рак тропигіне жақын орналасуы, жоғары тропикалық қысым жүйелеріне ұшырауы және ыстық, терең емес сулардың арасында орналасуы аралдың жылдың көп бөлігінде ыстық және ылғалды болуын қамтамасыз етеді.

Көлік

Кишпен байланыс теңіз және әуе жолдары арқылы, Киш әуежайы мен Киш порты арқылы жүзеге асырылады. Киш халықаралық әуежайы Киш аралына келген туристер үшін кіреберіс қақпасы болып табылады.

Спорт

Киш аралы Фаджр халықаралық сквош чемпионатын қабылдайды, ол Кәсіби сквош қауымдастығының жылдық турының бір бөлігі болып табылады. Киш Иранның дәстүрлі және батырлар ойындарының жарыстарын да өткізеді. Киш 1200 көрерменге арналған көп мақсатты стадионға ие. Киште су спорты түрлері ұсынылады. Киш аралы 2006 жылғы Азия жағажай волейболы чемпионатының өткезілген орны болды. Киш ресми түрде бекітілген FIVB жағажай волейболы турнирі – 2016 жылғы Киш аралы ашық турнирін қабылдады. 2017 жылғы FIVB жағажай волейболы әлем турының іріктеу кезеңдері Киште өтті.

Халықаралық мұнай биржасы

Халықаралық мұнай биржасы – 2008 жылы ашылған тауар биржасы.

Океандық су паркі

Оушен су паркі - су паркі.

Қиш дельфиндер паркі

Дельфиндер паркі Киш аралының оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. Оны 22 мыңнан астам пальма ағаштары қоршап тұр, және дельфинарий, көбелектер бағы, жібек құрты шаруашылығы, құстар бағы, жасанды тропикалық орман, жанартау тауы, орхидеялар бағы және кактус бағы кіреді. Дельфинарийде аралдағы ең үлкен жасанды бассейн орналасқан, онда дельфиндер, теңіз арыстандары және ақ киттер көрсетіледі.