Кіріспе

Италиядан шыққан сірке суының түрі

Бальзамды сірке суы – Модена, Италиядан шыққан, толық немесе ішінара жүзім шырынынан жасалған, құю, концентрленген, күшті дәмді сірке суы: қабықтары, тұқымдары және сабақтары бар, жаңа сығылған жүзім шырыны. "Aceto balsamico" термині реттелмеген, бірақ үш қорғалған бальзамды сірке суы бар: Aceto Balsamico Tradizionale di Modena DOP (Моденаның дәстүрлі бальзамды сірке суы), Aceto Balsamico Tradizionale di Reggio Emilia DOP (Реджио Эмилияның дәстүрлі бальзамды сірке суы) және Aceto Balsamico di Modena IGP (Моденаның бальзамды сірке суы). Екі дәстүрлі бальзамды сірке суы бірнеше жыл бойы ағаш бөшкелерде сақталған, қысқартылған жүзім шырынынан бірдей жасалады және тек Модена немесе Реджио Эмилия провинцияларында ғана өндіріледі. Бұл екі сірке суының атаулары Еуропалық Одақтың қорғалған атау тегімен қорғалады, ал әдетте арзан болатын Моденаның бальзамды сірке суы (aceto balsamico di Modena) жүзім шырыны мен шарап сірке суының қоспасынан жасалады және тек Модена немесе Реджио Эмилияда ғана өндіріледі, сондай-ақ қорғалған географиялық көрсеткіш статусына ие.

Этимология

Бальзамико деген итальян сөзі (латынша balsamum, грекше βάλσαμον, bálsamon) "қайта жаңғырту" немесе "емдеу" мағынасында "бальзам сияқты" дегенді білдіреді; cf. ағылшынша "бальзам". Ақыр соңында ежелгі еврей-финикиялық "בשׂם" (bāśām немесе besem, IPA [baːˈɬaːm]) атауы "иіссу немесе дәмдеуіш" дегенді білдіреді, ал "λ" және "σ" әріптерінің тіркесі ежелгі грек тілінен алынып, сол кезде [ɬ] болып дыбысталатын שׂ‎ (ś) дыбысын беру үшін пайдаланылған.

"Modena DOP дәстүрлі бальзамалық сірке қышы" және "Reggio Emilia DOP дәстүрлі бальзамалық сірке қышы"

Тек екі консорциум ғана нағыз дәстүрлі бальзамияқ сірке қышқылын өндіреді: Модена және көршілес Реджио-Эмилия. Нағыз бальзамияқ сірке суы Trebbiano және Lambrusco жүзімінің сығылған шырынынан жасалады. Нәтижесінде алынған қою сироп, итальян тілінде mosto cotto деп аталады, кейіннен әртүрлі өлшемдегі бірнеше бөшкеде кемінде 12 жыл бойы пісіріледі. Бөшкелер қашаған, вишня, емен, тутов, күл және арша сияқты әртүрлі ағаштардан жасалады. Нағыз бальзамияқ сірке суы бай, жылтыр, терең қоңыр түсті және пісірілген жүзім шырынының табиғи тәтті және қышқыл элементтерін бөшкелерден алынған ағаштан сезілетін иіспен үйлестіретін күрделі дәмге ие. Реджио-Эмилия бальзамияқ сірке қышқылының (aceto balsamico tradizionale di Reggio Emilia) әртүрлі мерзімін таңба түсі арқылы белгілейді. Қызыл таңба сірке қышқылының кемінде 12 жыл піскенін, күміс таңба – кемінде 18 жыл, ал алтын таңба – 25 жыл немесе одан да көп уақыт піскенін көрсетеді. Модена бальзамияқ сірке суының (aceto balsamico tradizionale di Modena) жасын көрсету үшін басқа жүйе қолданады. Ақ түсті қақпақ сірке қышқылының кемінде 12 жыл піскенін, ал алтын түсті қақпақ, үстінде extravecchio ("өте ескі") деген белгісі бар, сірке қышқылының 25 жыл немесе одан да көп уақыт піскенін көрсетеді.

Моденаның балсамык сірке қышы

Бұл коммерциялық сападағы өнімдер дәстүрлі өнімді имитациялайды. Олар 20%-дан кем жүзім қосындысынан (қажетті түрде Модена немесе Реджио Эмилиядан емес) және шарап сіркесі, бояғыш, карамель қосылып, кейде гуар қоры немесе жүгері ұны сияқты қоюлағыштармен жасалады, бұл ескірген aceto balsamico tradizionale di Modena-ның тәттілігі мен қоюлығын жасанды түрде имитациялау үшін қолданылады. IGP статусы ең кемі екі айлық пісу мерзімін талап етеді, міндетті түрде ағаш бөшкелерде емес, ал "invecchiato" (ескірген) деп белгіленген жағдайда үш жылға дейін ұзарады.

Дәстүрлі процестер

Дәстүрлі балсамиялық сірке жаңа ғана жиналған ақ жүзімнің шырынынан (әдетте Треббиано жүзімінен) дайындалады, шырынындағы қанттың концентрациясы кемінде 30% (брикс) немесе одан да жоғары болуы үшін қайнатылады, содан кейін дәмдерді одан әрі шоғырландыратын баяу пісіру процесімен ашытылады. Дәм жылдар бойы күшейеді, сірке ағаш бөшкелерде сақталады, нәтижесінде тәтті, қою және өте шоғырланған болады. Осы кезеңде бір бөлігі буланып кетеді: бұл "фәрештәлердің үлесі" деп аталады, бұл термин бурбон вискиі, шотланд вискиі, шарап және басқа да алкогольді сусындар өндірісінде де қолданылады. Ең төменгі 12 жылдық пісіру мерзімі аяқталғанға дейін өнімнің ешқайсысын алуға болмайды. Пісіру мерзімінің соңында (12, 18 немесе 25 жыл) ең кішкентай бөшкеден аз мөлшерде алынады, содан кейін әр бөшке алдыңғы (үлкен) бөшкеден толтырылады. Жаңа пісірілген және қайнатылған шырын ең үлкен бөшкеге қосылады, және әр жыл сайын алу және толтыру процесі қайталанады. Өнім ең ескі бөшкеден таратылып, содан кейін келесі ескі жылдық бөшкеден толтырылатын бұл процеске солера немесе мәңгілік процесі дейді.

Қолданылуы

Эмилия-Романья аймағында дәстүрлі сірке суын көбінесе пармезан мен мортаделланың үстіне тамшылап, антипасто ретінде ұсынады. Оны сондай-ақ стейк, жұмыртқа немесе грильденген балықты, жаңа жемістерді – құлпынай мен алмұртты, сондай-ақ қарапайым кремді (карста) мороженитті дәмді ету үшін азырақ мөлшерде қолданады. Дәм татудың соңында кішкентай стақаннан дәстүрлі сірке суын ішуге болады. Заманауи шеф-аспаздар Моденаның қорғатылған аталымы бар дәстүрлі балсамдық сірке суын және Моденаның қорғатылған географиялық аталымы бар балсамдық сірке суын қарапайым тағамдарда қолданады, онда балсамдық сірке судың күрделі дәмі ерекше атап көрсетіледі, мысалы, дикобақ немесе шағын креветкаларға немесе қарапайым паста мен ризоттоға қосып дәмді жақсартады.