Кіріспе

Гүлді өсімдіктер туысы Reseda /r//ᵻ/'/s//iː//d//ə/, сондай-ақ мигнонет /m//ɪ//n//j//ə/'/n//ɛ//t/ деп те аталады, Еуропа, оңтүстік-батыс Азия және Солтүстік Африкада, Канар аралдары мен Ибериядан шығысқа қарай Солтүстік-батыс Үндістанға дейін табиғи түрде өсетін хош иісті шөптесін өсімдіктер туысы. Бұл туысқа 40–130 см биіктіктегі бір жылдық, екі жылдық және көп жылдық шөптесін түрлер кіреді. Жапырақтары жер бетінде базальды розетканы құрайды, содан кейін сабақ бойында спираль бойынша орналасады; олар бүтін, тісті немесе қауырсынды болуы мүмкін, ал ұзындығы 1–15 см арасында өзгереді. Гүлдері тар тікенек тәрізді шоғырға жиналған, әр гүлі кішкентай (4–6 мм диаметр), ақ, сары, қызғылт сары немесе жасыл түсті, төрттен алтыға дейін жапырақшасы бар. Жемісі – бірнеше тұқымы бар кішкентай құрғақ қапшық. Басқа да кең таралған аттары – шикізат немесе бояушы ракета (R. luteola) және жалған ракета.

Өсіру және пайдалану

Көбейту тұқым арқылы жүзеге асырылады, оны тікелей бақшаға немесе шөптегі жиекке себу керек. Өсімдіктің қайта отырғызылуы қиын, сондықтан оны сепкеннен кейін басқа жерге көшірмеу керек. Мигнет гүлдері өте жақсы иіс береді. Оны гүлдерінің тәтті, құнарлы хош иісі үшін өсіреді. Оны гүл шоқтарында, парфюмерияда және құймақтарда қолданады. Виктория дәуірінде қала ауасын хош иістендіру үшін оны көшелердегі гүлданбаларда және терезе алдындағы жәшіктерде жиі өсірген. Римдіктер оны тыныштандыру және көгалдарды емдеу үшін пайдаланған. Оның ұшпа майы парфюмерияда қолданылады. Сары бояу б.з.б. бірінші мыңжылдықта R. luteola түбірінен алынған, және мүмкін woad немесе madder-ден бұрын пайда болған. Бұл бояудың қолданылуы ХХ ғасырдың басында, арзан синтетикалық сары бояулар қолданысқа енген кезде тоқтатылды.