Кіріспе

Жюль Верн жасаған ойдан шығарылған кейіпкер, тағам бренді.

Филеас Фогг (Phileas Fogg) – 1872 жылы Жюль Верннің «Сексен күнде әлем айналысы» романының басты кейіпкері. Кейіпкерге американдық кәсіпкер Джордж Фрэнсис Трен және американдық жазушы және саяхатшы Уильям Перри Фогг шабыт берген.

Шығармалық өмірбаян

Фог - тәуелсіз күйі табатын адам және ол "нақты" джентльмен, себебі оның өмірінде мінсіз тәртіп бар, ол шаруашылықтың санына дейін, шаш жууға арналған судың температурасына дейін созылады. Шашты жууға сәл дұрыс емес температурада су берген қызметшісін жұмыстан шығарып, Фог Жан Паспартуды жаңа қызметші ретінде жалдайды. Фог Лондонның Реформа клубы мүшелерімен 80 күн немесе одан аз уақыт ішінде әлемді айналып шыға алатынына 20 000 фунт стерлинг (2022 жылы 2,4 миллион фунт стерлинг) салым қояды. Ол француз қызметшісі Жан Паспартумен бірге салымды жеңу үшін жолға шығады, бірақ оны Фикс есімді детективтің артынан келе жатқанын білмейді, ол Фоггты Англия банкін тонаған деп күдіктенеді. Фикс кітаптың бірінші жартысын Фоггтың саяхатын кешіктіруге тырысып, оны британдық территорияда ұстауға жұмсайды. Бірақ Фог Америкаға жеткеннен кейін, Фикс Фогқа ставкасын аяқтауға көмектеседі, оны Ұлыбритания мен Ирландияның Біріккен Корольдігіне қайтару үшін, онда ол британдық юрисдикцияда болады және Фикс оны тұтқындауы мүмкін (әлі де Фог қашып кетеді деп күдіктенеді және сапар барысында бір жерде жасырынып қалады). Үндістанда Фог күйеуінің жерлеу рәсімінде өртенуден (сати) жесір қалған ханшайым Ауданы құтқарады, және ол оны туысына апару жоспарлары сәтсіз аяқталғаннан кейін, сапардың қалған бөлігінде Фогқа ілеседі. Үш адам бірге көптеген қызықты оқиғаларға тап болады, бірақ олар кенеттен аяқталады, өйткені ол Фикспен бірге Британияға келгеннен кейін тұтқындалады. Фог қылмыстан тез босатылса да, оның жалған тұтқындалуынан туындаған кешігу оған салымды жоғалтқандай көрінеді. Алайда, соңында ол қате екенін дәлелдеп, мерзімге үлкергенін көрсетеді.

Басқа көріністер

Альберт Робиданың "Сатурн Фарнандулдың өте ерекше саяхаттары" (1879) романында Фог тағы да әлемді аралап шығуға тырысып, осы жолы 77 күнде жасаған саяхаты суреттеледі. Ол әйелдерді құтқарумен айналысатын, үш жүзден астам құтқарылған әйелдерімен бірге үш жылдан астам саяхат еткен адам ретінде бейнеленген. Филип Жозе Фармердің "Филеас Фогтың басқа күнделігі" (1973) кітабында ол Ерідендік, яғни Жерде туған, Жерді бақылауға тырысатын екі ғарыштық топтың адал мүшесі екені айтылады; Фог Фармердің Волд Ньютон әулетінің мүшесі. Фогтың оқиғалары Джош Рейнольдстың "Филеас Фог және көлеңкелер соғысы" және "Филеас Фог және Орсраның жүрегі" кітаптарында, сондай-ақ Вин Скотт Эккерттің "Филеас Фогтың Вайоминг штатындағы Грин-Ривердегі кешігуі туралы есеп, әлем саяхатшысы немесе ниеті жасырылған адам ағылшын джентльменімен кездеседі" атты туындысында жалғасады.

Фильм

Фогтың рөлін 1919 жылғы кітаптың киноға бейімделуінде Конрад Вейдт ойнады. Фогтың рөлін 1956 жылғы кітаптың киноға бейімделуінде Дэвид Нивен ойнады. 1963 жылғы "Үш дос" фильмінде Мо, Ларри және Керли Джо Филеас Фог III-пен бірге жер шарын айналып өтеді. Фогтың дауысын 1999 жылғы кітаптың анимациялық фильмінде Саймон Каллоу сомдады. Фогқа 2003 жылғы "The League of Extraordinary Gentlemen" фильмінің бейімделуінде Аллан Кватермен сілтеме жасады. Фогтың рөлін Стив Куган 2004 жылы Уолт Дисней компаниясы түсірген фильмде ойнады.

Теледидар

1957 жылы "Мистер Адамс пен Ева" телесериалының "Шикірейді бағындыру" эпизодында Дэвид Нивен өзін "80 күнде әлем айналысы" фильмінің нұсқасын жарнамалағанда бейнелейді, онда ол Филеас Фогг рөлін ойнайды. Бір сәтте оның ауа шары Ева Дрейк (Ида Лупино) мен Говард Адамстың (Говард Дафф) "Шикірейді бағындыру" фильмінің нұсқасына кастинг өткізуіне кедері келтіреді. Ричард Бунның басты рөлде ойнаған "Have Gun, Will Travel" телесериалында Фогг 1960 жылдың 3 желтоқсанында тұңғыш рет көрсетілген "Фоггқа байланған" эпизодында пайда болды. 1969 жылғы "79 күнде әлем айналысы" атты 16 бөлімдік анимациялық сериалда Филеас Фоггтың шөбересі отбасылық мүлікті мұраға алу үшін 79 күнде ауа шарымен әлемді аралап, атасының рекордын жаңартады. Оған зұлым үй иесі Крумондгеннің қудалауы жалғасады, егер ұрпақ сәтсіздікке ұшыраса, ол мүлікті мұраға ала алады. 1972 жылғы анимациялық сериалда Фоггтың дауысын Аластер Дункан сомдады. Бұл нұсқада Фогг Лорд Мейздің қызы Белинданың қолы үшін әлемді сексен күнде аралап шығуға келіседі. "Voyagers!" телешоуында Фоггтың есімі басты кейіпкер Финес Боггтың құрметіне берілген, ол Монмартрда Жюль Вернмен кездескен. 1980-ші жылдардағы "Вилли Фогпен әлемді аралап" атты мультсериал түпнұсқа оқиғаға негізделіп, оны кеңейте түседі. Кейіпкерлер әртүрлі жануарлардың антропоморфизмдері, ал Фогг – арыстан және Филеас Фоггқа шабыттанған Уильям Перри Фоггтың есімін бөліседі. Бұған қоса, бұл кейіпкер "Вилли Фог 2" атты жалғас сериалда пайда болады, онда ол және оның серіктері Жюль Верннің "Жер орталығына саяхат" және "Теңіз астында 20000 парсек" сияқты ғылыми-фантастикалық романдары негізінде оқиғалар бастан кешіреді. 1989 жылғы телеверсияда Фоггты Пирс Броснан ойнады. Жюль Верннің құпия оқиғаларында Фоггтың рөлін Майкл Прайд сомдады. 2021 жылғы сериалда Фоггты Дэвид Теннант ойнайды. "Граф Дюкула" эпизодының "Жалпы әлемді аралап" атты бөлімінде Сибеллиус Смогг деп аталатын кейіпкердің пародиасы көрсетіледі. Алексей Сайл өзінің комедиялық скетчтерінің бірінде Фоггтың пародиасын жасады, онда Фогг 80 күнде почта бөлімшесінің кезекке тұрудың алдына жетуі керек.

Бейне ойындар

2014 жылғы Inkle Ltd компаниясының Верн романы негізінде жасалған 80 Days видео ойынында да ерекше Мистер Фог өзінің үй ішілік қызметшісі Паспартумен бірге болды.

Құрмет көрсету

Диснейдің «Финес пен Ферб» мультсериалын жасағандар Финес Флинннің есімін Филеас Фогтың құрметіне атады, оның кейбір бейімделулерінде есімі Финес деп ауыстырылған. Компанияның подкасты. Maritim: Oscar Wilde und Mycroft Holmes – Корольдің арнайы өкілі. Майкл Пэйлинмен «80 күнде әлем айналысы» – 1989 жылы алғаш көрсетілген BBC телеарнасының саяхаттық сериалы. Комедияшы әрі актер Майкл Пэйлин осы сериалдың жүргізушісі болды, ол Фогтың саяхатын және көлік құралдарын мүмкіндігінше жақыннан ілесіп, 79 күн мен 7 сағаттың ішінде осы жетістікке қол жеткізді. Mr Fogg's – Лондондағы коктейль-барлар желісі, ол халықаралық сусындар мен экзотикалық коктейльдерге маманданған. Барлар туралы басылымдарда Phileas / Phileas J. Fogg, Esq. тұрады немесе келеді деп айтылады. Phileas Fogg дәмдік тағамдары – 1982 жылы құрылған британдық чипстер бренді. Мақсаты ересектерге арналған, танымал кейіпкермен байланысты дәмдік тағам жасау еді. Ассортиментте «әлемнің түкпір-түкпірінен» әкелінген түрлі дәмдер, мысалы, кішкентай сарымсақ нандары мен тортилья чиптері болды.