Кіріспе

Фиезоле – Италияның Тоскана аймағындағы Флоренция қаласы мен коммунасы. Фиезоле Флоренция қаласының солтүстік-шығысына қарай 5 шақырым қашықтықта, көркем жазықта орналасқан. Мұнда этрусктік және рим дәуірлеріне жататын құрылыстар сақталған. Он төртінші ғасырдан бері бұл қала Флоренцияның жоғарғы топтарының демалыс орны болып есептеледі және бүгінгі күнге дейін Фиезоле өте қымбат тұрғын үйлерімен, ғасырлар бойы салынған виллаларымен және олардың әсем бақтарымен танымал. Қала Флоренцияның ең бай және әулетті маңы саналады. 2016 жылы Фиезоледе Тоскана аймағындағы ең жоғары орташа отбасылық табыс тіркелді. Фиезоле – жоғары білім берудің маңызды орталығы. Еуропалық университет институтының кампусы қала шетінде орналасқан және Бадия Фаесолина мен Вилла Шифаноя сияқты бірнеше тарихи ғимараттарды пайдаланады. Бұған қоса, Гарвард, Джорджтаун және Миннесота штатының Сент-Мэри университеті сияқты американдық университеттер де Фиезоледе кампустар ашқан.

Тарих

Фиезоле (латынша Faesulae, этрус тілінен Viesul, Viśl, Vipsul) б.з.д. IX ғасырда құрылған болуы мүмкін, себебі ол этрус конфедерациясының маңызды мүшесі болды. Оның тарихқа дейінгі қабырғалары мен ежелгі құрылыстарының қалдықтары сақталған, ал қаладағы археологиялық мұражай осы мәдени кезеңдерге қатысты заттар мен ақпарат ұсынады. Қала туралы ең ерте жазбаша мәлімет б.з.д. 283 жылы жасалған, сол кезде этрус қалашығы Faesulae римдіктер тарапынан басып алынған. Римдік дәуірінде Фиезоледе белгілі аруақшылық мектебі болған, әр жыл сайын Римнен он екі жас жігіт аруақшылық өнерін оқып үйрену үшін осы жерге жіберілетін. Ескі қала Социалдық соғыста немесе б.з.д. 80 жылы Сулланың жазалау шарасы ретінде, Римдегі популярлар фракциясын қолдағандығы үшін қиратылған. Кейіннен Сулла оны ветерандармен қоныстандырды. Осы колония, кейін Гай Маллиус басшылығымен, Катилина ісіне қолдау көрсетті. Собордың солтүстік-шығысында орналасқан римдік театр 19 қатарлы тас орындықтардан тұрады және диаметрі белгілі. Оның құрылысы жақсы түсінік алу үшін ішінара қалпына келтірілген. Театрдың үстінде дұрыс емес қалаудан тұратын қабырға орналасқан, ал астында римдік ванналардың қалдықтары, оның ішінде бетоннан жасалған бес параллель күмбез бар. 1829 жылы Faesulae-де б.з.д. 63 жылға дейін соғылған 1000-нан астам күміс денарий табылды. Кішкентай мұражайда театр қазбаларынан табылған заттар сақталған. 406 жылы Фиезоледе Стилихон Радагайс бастаған вандалдар мен суэвтердің германдық әскерлеріне қарсы үлкен жеңіске жеткен. Готика соғысы (536–553) кезінде қала бірнеше рет қоршауға алынды. 539 жылы Византия қолбасшысы Юстин оны басып алып, бекіністерін қиратты. Фиезоле ерте орта ғасырларда бірнеше ғасыр бойы тәуелсіз қала болды, төмендегі Флоренциядан кем емес, және олардың арасында көптеген соғыстар туды. 1010 және 1025 жылдары Фиезоле флоренциялықтар тарапынан тоналды. Кейіннен, 1125 жылы Флоренция оны жаулап алды, соның салдарынан қаланың жетекші отбасылары Флоренцияда тұруға мәжбүр болды. Данте өзінің «Илаһи комедиясында» «Фиезоль жыртқыштары» (Inferno XV.73) туралы айтып, осы бәсекелестікті көрсетеді. XIV ғасырда Флоренцияның бай тұрғындары Фиезоледе ауылдық виллалар салған, олардың бірі «Декамерон» повесінің бастауындағы оқиғалардың орын алған жері болып табылады. Боккаччоның «Нинфале фиесолано» поэмасы – қауымның пайда болуы туралы мифологиялық әңгіме. Сондай-ақ, суретші және ғалым Леонардо да Винчи алғашқы ұшу үлгілерін Фиезоле төбелерінде тәжірибелеп көргені туралы мәліметтер бар.

Әдебиетте

Джованни Боккаччоның "Декамерон" шығармасы Фиезоль төбелерінде өркен жайған. Бұл қала Герман Гессенің "Питер Каменцинд" (1904) романында, Э. М. Форстердің "Көрінісі бар бөлме" (1908) романында, сондай-ақ Генри Джеймстің "Итальян сағаттары" (1909) атты саяхат очерктерінде бірдей дәрежеде суреттелген.