Кіріспе

Орсанмикеле (орсаммиˈкеːле; "Сан-Михаэльдің бақшасы", итальян тіліндегі orto сөзінің тосканалық қысқартылуынан) – Италияның Флоренция қаласындағы шіркеу. Ғимарат Сан-Микель монастырының бақшасының орнында салынған, ол қазір сақталмаған. Флоренциядағы Виа Кальзайулиде орналасқан бұл шіркеу 1337 жылы Франческо Таленти, Нери ди Фиораванте және Бенчи ди Чионелермен астық сауда орталығы ретінде салынды. 1380-1404 жылдар аралығында Флоренцияның ықпалды қолөнершілер мен саудагерлер цехтарының шіркеуіне айналдырылды. Төртбұрышты ғимараттың бірінші қабатында бұрын ашық болған және лоджия стиліндегі астық сауда орталығын құраған 13 ғасырғы аркалар қабырғамен жабылды. Екінші қабат кеңселерге, ал үшінші қабат аштыққа немесе қоршауға қарсы тұру үшін сақталған қалалық астық қоймаларының біріне арналды. 14 ғасырдың соңында қала цехтарға өздерінің қасиетті покровительдерінің мүсіндерін жасауды тапсырып, шіркеудің фасадын безендіруді міндеттеді.

Сыртқы

Фасадтарда 14 сәулеттік тұрғыдан жобаланған сыртқы нишалар орналасқан, олар 1399 жылдан шамамен 1430 жылға дейін толтырылған. Ең бай үш гильдия өздерінің мүсіндерін әлдеқайда қымбат қоладан жасауды жөн көрді, оның құны тас мүсіндерінен шамамен он есе жоғары болды. Ниша мүсіні Скульпторлар гильдиясы Жыл Ескермелері Розаның Мадоннасы Пьетро ди Джованни Тедеско Medici e Speziali (дәрігерлер мен дәріханашылар) 1399 Quattro Santi Coronati (Төрт тәжді шейіт немесе Төрт қасиетті) Нанни ди Банко Maestri di Pietra e Legname (тас және ағаш жұмысшылары) 1408 Әулие Марк Донателло Arte dei Linaiuoli e Rigattieri (лен тоқымашылары және саудагерлер) 1411 Әулие Филипп Нанни ди Банко Arte dei Calzaiuoli (аяқ киім жасаушылар) 1412 14 Христостан және Әулие Томас Андреа дель Верроккьо Tribunale di Mercanzia (саудагерлер соты) 1467 83 Тулузаның Әулие Луисін Донателломен алмастырылды (1413) Әулие Элигиус Нанни ди Банко Arte dei Maniscalchi (ат жабдықтаушылар) 1411 15 Әулие Джеймс Николо ди Пьеро Ламберти, мүмкін оның ұлы Пьеро ди Николо Ламбертимен бірге. Arte dei Pellicciai (жүнді бұйымдар жасаушылар) 1410 жылға дейін Әулие Петр Филиппо Брунеллески Arte dei Beccai (қасапшылар) 1415 Әулие Иоанн Баптист Лоренцо Гиберти Arte di Calimala (Калимала саудагерлерінің гильдиясы) 1414 16 Әулие Георгий Донателло Arte dei Corazzai (қарға жасаушылар) 1416 Әулие Матфей Лоренцо Гиберти Arte del Cambio (банкшілер) 1419 20 Әулие Стефан Лоренцо Гиберти Arte della Lana (жүн өндірушілер) 1428 Әулие Иоанн Евангелист Баччо да Монтелупо Arte della Seta (жібек саудагерлері) 1513 1515 Әулие Лука Джанболонья Giudici e Notai (сот судьялары және нотариустар) 1601

Қазіргі заманғы бағалау

Орсанмикеле мүсіндері – флоренциялық кәсіптердің ынтасы мен мақтанышының куәсі және ұлы өнердің көбінесе бәсекелестік ортада туындайтындығын еске салады. Әр кәсіп Флоренцияның ең маңызды көшесінде көпшіққа көрсету үшін ерекше, жаңа мүсіндерге тапсырыс беруде бірін-бірі басып өтуді үміттенеді, ал тартылған суретшілер мен қолданылған материалдар (әсіресе қола) осы орынға берілген мән-жайды көрсетеді. Бүгінде барлық түпнұсқа мүсіндер алынып, олардың орнына заманауи көшірмелері қойылды, осылайша оларды ауа райының қолайсыздықтары мен зардап шектіруден қорғау үшін. Түпнұсқалар негізінен Орсанмикеле мұражайында сақталады, ол шіркеудің жоғарғы қабатында орналасқан, және мұражайдың жұмыс істейтін жалғыз күні – әр дүйсенбіде оларды көруге болады. Донателлоның екі туындысы басқа флоренциялық мұражайларда: Сан-Джордж және оның нишасы Барджеллода, ал Тулузалық Сан-Луи Санта-Кроче базиликасының мұражайында.