Ареццо – Италиядағы Тоскана облысының қаласы. 97 мың халқы бар, өнер, алтын және сәскеше өндірісімен танымал. Вазари, Микеланджело сияқты суретшілер мекені.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
жаяу әскер дивизиясы
the infantry division
Ареццо (/UK//ə/'/r//ɛ//t//s//əʊ//, /æ/'/r// / əRETsoh, arrETsoh, /US//ɑː/'/r// / arETsoh, aˈrettso) – Италиядағы қала және коммуна, Тосканадағы осы аттас провинцияның орталығы. Ареццо Флоренциядан оңтүстік-шығысқа қарай, теңіз деңгейінен жоғары орналасқан. 2022 жылғы мәліметтер бойынша, халық саны шамамен 97 000 адамды құрайды. Алтын қаласы және жоғары сән үшін танымал Ареццода Джорджо Вазари, Ареццолық Гвидо және Гвитттоне д'Ареццо сияқты суретшілер мен ақындар тұрған, ал оның провинциясында Ренессанс суретшісі Микеланджело өмір сүрген. Көркемдік саласында қала Сан-Франческо базиликасындағы Пьеро делла Франческаның фрескаларымен және Сан-Доменико базиликасындағы Чимабуэдің айқышқа ілінген бейнесімен әйгілі. Қала сонымен қатар орта ғасырларға дейін сақталған маңызды «Giostra del Saracino» рыцарлық ойынымен де танымал.
Arezzo (/UK//ə/'/r//ɛ//t//s//əʊ//, //æ/'/r// / əRETsoh, arrETsoh, /US//ɑː/'/r// / arETsoh, aˈrettso) is a city and comune in Italy and the capital of the province of the same name located in Tuscany. Arezzo is about southeast of Florence at an elevation of above sea level. As of 2022, the population was about 97,000. Known as the city of gold and of the high fashion, Arezzo was home to artists and poets such as Giorgio Vasari, Guido of Arezzo and Guittone d'Arezzo and in its province to Renaissance artist Michelangelo. In the artistic field, the city is famous for the frescoes by Piero della Francesca inside the Basilica of San Francesco, and the crucifix by Cimabue inside the Basilica of San Domenico. The city is also known for the important Giostra del Saracino, a game of chivalry that dates back to the Middle Ages.
Тарих
Ливий Ареццоны (этруск тілінде Арит) этрус астаналарының бірі ретінде сипаттаған, ол этрус лигасының бір бөлігі болған он екі маңызды этрус қаласының бірі, «Додекаполис» деп аталды. Этруск қалдықтары Сан-Корнелио акрополының, Сан-Донат төбесінің жанындағы кішкентай төбе, этрус кезеңінде пайдаланылғанын және нығайтылғанын көрсетеді. Этрусктердің басқа да маңызды дәлелдері бар: қабырғалардың бөліктері, Поджио-дель-Соледегі этрус некрополі (әлі де «Күн төбесі» деп аталады) және ең танымал, екі қоладан жасалған зат – «Ареццо химерасы» (б.з.д. 5 ғасыр) және «Минерва» (б.з.д. 4 ғасыр), олар 16 ғасырда табылған және Флоренцияға әкелінген. Грекиямен сауда байланыстарының артуы Ареццоның этрус ақсүйектеріне элиталық тауарлар әкелді: Евфрониос салған б.з.д. 510 жылғы амазонға қарсы шайқасты бейнелейтін кратер (Ареццодағы Чивик мұражайы, 1465) теңдессіз. Б.з.д. 311 жылы римдіктер басып алған Ареций, Кассия жолындағы әскери бекетке айналды, бұл жолмен Рим По ойпатында кеңейді. Арреций Рим азамат соғысында Марий (157 – 86 ж.б.д.) жағында болды, ал жеңімпаз Сулла (138 – 78 ж.б.д.) қаланың жартылай қиратылған жеріне өзінің ветерандарынан тұратын колонияны орналастырды, осылайша Арреций Фиденс («Сенімді Арреций») аталды. Ескі этрус аристократиясы жойылған жоқ: «өнердің меценаты» деген сөзбен байланыстырылған Гай Цилний Маэценас, асыл этрус Аретин тегінен шыққан. Қала Arretium Vetus («Ескі Арреций») ретінде гүлденуін жалғастырды, Август кезеңінде Италиядағы үшінші ірі қала, әсіресе кеңінен экспортталатын қыш өнімдерімен, ерекше қалыпталған және глазурланған Арретин ыдыстарымен, қара балшықтан жасалған буккеро ыдыстарымен және қызыл боялған вазалармен («мәржан» вазалары деп аталды) белгілі болды. 261 жылы Ареццо қалалық кеңесі өзінің меценаты Л. Петрониус Таурус Волузианға арналған жазуды арнады. Волузианның қаламен байланысының саяси/әскери маңызы туралы талқылау үшін сол мақаланы қараңыз. 3-4 ғасырларда Ареццо епископтық орынға айналды: епископтар тізімі қазірге дейін үзіліссіз сақталған сирек қалалардың бірі, себебі орта ғасырларда епископтар қаланың феодалдық билеушілері ретінде жұмыс істеді. Рим қаласы Готика соғысы және 6 ғасырдың соңындағы ломбардтардың басып кіруі кезінде, сондай-ақ Еуропаның басқа жерлеріндегідей, жартылай қиратылды. Аретиндер тастарды бекіністер үшін қайта пайдаланды. Тек амфитеатр ғана сақталды. Ареццо коммунасы 1098 жылы епископтың билігінен босатылды және 1384 жылға дейін тәуелсіз қала-мемлекет ретінде болды. Көбінесе гибеллиндерге жақын болғандықтан, Гвельф Флоренциясына қарсы тұрды. 1252 жылы қала өз университетін – Studium құрды. Кампальдино шайқасында (1289) жеңілгеннен кейін, епископтың қазасына куә болған гибеллиндердің Ареццосының бақыты, 1312 жылы епископ болған және гибеллиндер партиясымен жақсы қарым-қатынас сақтаған Гидо Тарлати бастаған Тарлати әулетінің қысқа мерзімдік өркендеуінен басқа, төмендеді. Тарлати Форлимен және оның билеушілері Орделаффимен одақтасып, қолдау іздеді, бірақ сәтсіз аяқталды: Ареццо 1384 жылы Флоренцияның үстемдігіне бағынды; оның жеке тарихы Флоренция және Тоскананың Медичи Ұлы Герцогтығының тарихына сіңірілді. Осы кезеңде Пьеро делла Франческа (1415–1492) Сан-Франческо ди Ареццо шіркеуінде жұмыс істеді, ол жақында қалпына келтірілген, Ареццоның ең әйгілі туындылары болып табылатын керемет фрескаларды жасады. Кейін қалада ортағасырлық орталықтың сақталуын қамтамасыз еткен экономикалық және мәдени құлдырау басталды. 18 ғасырда Ареццоның оңтүстігіндегі Валь ди Кьянаның сазды жерлері кептіріліп, аймақ маларияға аз ұшырады. Ғасырдың соңында Наполеон Бонапарт басқарған француз әскерлері Ареццоны басып алды, бірақ қала көп ұзамай (1799–1800) «Viva Maria» қозғалысымен басқыншыларға қарсы күрестің орталығына айналды, провинциялық астана мәртебесін жеңіп алды. 1860 жылы Ареццо Италия Корольдігінің құрамына кірді. Қала ғимараттары Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қатты зақымдалды; немістер 1944 жылдың шілде айының басында Ареццоның алдында тұрып, британдық 6-шы бронетанкті дивизиясы, 2-ші Жаңа Зеландия дивизиясының Жаңа Зеландия әскерлерінің көмегімен қаланы 16 шілдеде азат еткенге дейін қатал шайқастар болды. Ареццодағы соғыс қабірі, 1266 адам жерленген, қаланың солтүстік-батысында орналасқан. Рим папасы Бенедикт XVI 2012 жылдың 13 мамырында Ареццо мен тағы екі итальяндық муниципалитетіне сапар жасады.
Described by Livy as one of the Capita Etruriae (Etruscan capitals), Arezzo (Aritim in Etruscan) is believed to have been one of the twelve most important Etruscan cities—the so called Dodecapolis, part of the Etruscan League. Etruscan remains establish that the acropolis of San Cornelio, a small hill next to that of San Donatus, was occupied and fortified in the Etruscan period. There is other significant Etruscan evidence: parts of walls, an Etruscan necropolis on Poggio del Sole (still named "Hill of the Sun"), and most famously, the two bronzes, the "Chimera of Arezzo" (5th century BC) and the "Minerva" (4th century BC) which were discovered in the 16th century and taken to Florence. Increasing trade connections with Greece also brought some elite goods to the Etruscan nobles of Arezzo: the krater painted by Euphronios c. 510 BC depicting a battle against Amazons (in the Museo Civico, Arezzo 1465) is unsurpassed. Conquered by the Romans in 311 BC, Arretium became a military station on the via Cassia, the road by which Rome expanded into the basin of the Po. Arretium sided with Marius (157 – 86 BC) in the Roman Civil War, and the victorious Sulla ( 138 – 78 BC) planted a colony of his veterans in the half demolished city, as Arretium Fidens ("Faithful Arretium"). The old Etruscan aristocracy was not extinguished: Gaius Cilnius Maecenas, whose name has become eponymous with "patron of the arts", came of the noble Aretine Etruscan stock. The city continued to flourish as Arretium Vetus ("Old Arretium"), the third largest city in Italy in the Augustan period, well known in particular for its widely exported pottery manufactures, the characteristic moulded and glazed Arretine ware, bucchero ware of dark clay and red painted vases (the so called "coral" vases). Around 261 AD the town council of Arezzo dedicated an inscription to its patron L. Petronius Taurus Volusianus. See that article for discussion of the possible political/military significance of Volusianus's association with the city. In the 3rd to 4th century Arezzo became an episcopal seat: it is one of the few cities whose succession of bishops are known by name without interruption to the present day, in part because the bishops operated as the feudal lords of the city in the Middle Ages. The Roman city was demolished, partly in the course of the Gothic War and of the late 6th century invasion of the Lombards, partly dismantled, as elsewhere throughout Europe. The Aretines re used the stones for fortifications. Only the amphitheater remained. The commune of Arezzo threw off the control of its bishop in 1098 and functioned as an independent city state until 1384. Generally Ghibelline in tendency, it opposed Guelph Florence. In 1252 the city founded its university, the Studium. After the rout of the Battle of Campaldino (1289), which saw the death of Bishop , the fortunes of Ghibelline Arezzo started to ebb, apart from a brief period under the Tarlati family, chief among them Guido Tarlati, who became bishop in 1312 and maintained good relations with the Ghibelline party. The Tarlati sought support in an alliance with Forlì and its overlords, the Ordelaffi, but failed: Arezzo yielded to Florentine domination in 1384; its individual history became subsumed in that of Florence and of the Medicean Grand Duchy of Tuscany. During this period Piero della Francesca ( 1415–1492) worked in the church of San Francesco di Arezzo producing the splendid frescoes, recently restored, which are Arezzo's most famous works. Afterwards the city began an economical and cultural decay, which ensured the preservation of its medieval centre. In the 18th century the neighbouring marshes of the Val di Chiana, south of Arezzo, were drained and the region became less malarial. At the end of the century French troops led by Napoleon Bonaparte conquered Arezzo, but the city soon turned (1799–1800) into a resistance base against the invaders with the "Viva Maria" movement, winning the city the role of provincial capital. In 1860 Arezzo became part of the Kingdom of Italy. City buildings suffered heavy damage during World War II; the Germans made a stand in front of Arezzo early in July 1944 and fierce fighting ensued before the British 6th Armoured Division, assisted by New Zealand troops of the 2nd New Zealand Division, liberated the town 16 July 1944. The Commonwealth War Graves Commission's Arezzo War Cemetery, where 1,266 men are buried, is located to the north west of the city. Pope Benedict XVI visited Arezzo and two other Italian municipalities on May 13, 2012.
География
Ареццо Арно өзенінің тасқынды жазығынан көтерілген тік төбеде орналасқан. Қаланың жоғарғы бөлігінде собор, қала әкімдігі және Медичи бекінісі (Fortezza Medicea) орналасқан, одан негізгі көшелер төменгі бөлігіне қарай қақпаларға дейін тармақталады. Қаланың жоғарғы бөлігі кейінгі құрылыстар салынғанмен ортағасырлық келбетін сақтап тұр. Ареццо қаласы жер сілкінісі қаупі жоғары аймақтарға жақын орналасқан, бірақ ауыспалы аймақта, сондықтан жақын орналасқан Умбрия және Абруццоға қарағанда күшті жер сілкінісінің қаупі төмендеу, алайда Флоренциядан сәл осал. Провинцияда елеулі жер сілкінісі сирек кездеседі, соның ішінде 2001 жылғы 26 қарашада солтүстік-шығысында болған 4,6 балдық жер сілкінісінде адам қазасы болған жоқ.
Arezzo is set on a steep hill, rising from the floodplain of the River Arno. In the upper part of the town are the cathedral, the town hall and the Medici Fortress (Fortezza Medicea), from which the main streets branch off towards the lower part as far as the gates. The upper part of the town maintains its medieval appearance despite the addition of later structures. Arezzo's city proper is near the high risk areas for earthquakes, but located in a transitional area where the risk for severe earthquakes is much lower than in nearby Umbria and Abruzzo, albeit it is slightly more vulnerable than Florence. Notable earthquakes are still a very rare phenomenon in the province, with a 4.6 quake to its north east that claimed no lives on 26 November 2001 the exception.
Климат
Ареццода ылғалды субтропиктік климат (Köppen Cfa) басым, ыстық және құрғақ жаздары жұмсақ және жаңбырлы қыстармен үйлеседі. Жылдық орташа температурасы , ең ыстық ай – тамыз , ал ең суық ай – қаңтар. Жылдық жауын-шашын мөлшері , оның ішінде қараша айында – , ал шілде айында бар болғаны .
Arezzo has a humid subtropical climate (Köppen Cfa) with hot and dry summers combined with mild and rainy winters. The annual average temperature is , the hottest month in August is , and the coldest month is in January. The annual precipitation is , of which November is the wettest with , while July is the driest with only .
Фестивальдар
Ареццода жыл сайын халықаралық хор ән сайысы – Concorso Polifónico Guido d'Arezzo (Халықаралық Гвидо д'Ареццо полифониялық байқауы) өтеді. Ареццода жыл сайын "Сарацендердің жарысы" (Giostra del Saracino) деп аталатын ортағасырлық фестиваль ұйымдастырылады. Онда қаланың әртүрлі аудандарын ұсынып жүрген атты әскерлер сарацен патшасының бейнесі салынған ағаш нысанаға шабуылдайды және дәлдігіне қарай ұпай жинайды. Қала тұрғындарының көбі ортағасырлық киім киіп, жарысқа қатысушыларды ынтамен қолдайды. 1986 жылдан 2006 жылға дейін Ареццода шілде айында "Ареццо толқыны" деп аталатын халықтық музыка және мәдениет фестивалі өтті. Мемлекеттік қаржыландырумен ұйымдастырылған бұл фестивальге Еуропа мен Солтүстік Американың түкпір-түкпірінен белгілі музыкалық топтар мен тыңдармандар келді. Фестивальде әдебиет және кино көрмелері де ұйымдастырылды. 2007 жылы оның орнына PLAY Arezzo Art Festival келді, ол әлі де рок музыкасына арналған және жергілікті топтарды қамтиды. 2007 және 2008 жылдары шақырылған әртістер: Negrita, Peter Gabriel, Lou Reed, Joan Baez, Ben Harper, Goran Bregovic, Carmen Consoli, Max Gazzè, Peter Brook.
Arezzo is home to an annual international competition of choral singing Concorso Polifónico Guido d'Arezzo (International Guido d'Arezzo Polyphonic Contest). Arezzo is home to an annual medieval festival called the Saracen Joust (Giostra del Saracino). In this, "knights" on horseback representing different areas of the town charge at a wooden target attached to a carving of a Saracen king and score points according to accuracy. Virtually all the town's people dress up in medieval costume and enthusiastically cheer on the competitors. From 1986 to 2006 Arezzo was also home to an annual popular music and culture festival, each July, called Arezzo Wave. Publicly funded, it attracts bands of high repute and attendees from all over Europe and North America. It also features literary and film expositions. In 2007 it was replaced by PLAY Arezzo Art Festival, still about rock music, involving local bands. Some artists invited in 2007 and 2008 were: Negrita, Peter Gabriel, Lou Reed, Joan Baez, Ben Harper, Goran Bregovic, Carmen Consoli, Max Gazzè, Peter Brook.
Танымал мәдениетте
Ареццо Роберто Бениньидің "Өмір әдемі" (La vita è bella, 1997) фильмінде маңызды орынға ие. Басты кейіпкерлер нацистік концлагерьге дейін осы жерде тұрады. Ареций Rome: Total War компьютерлік ойынында Юлий руының римдік фракциясының астанасы ретінде пайдаланылған.
Arezzo has a starring role in Roberto Benigni's film Life Is Beautiful (La vita è bella, 1997). It is the place in which the main characters live before they are shipped off to a Nazi concentration camp. Arretium was used in the PC game Rome: Total War as the Capital of the Roman Faction of Julii.