Ливорно: Италияның порты және тарихы

Ливорно, Италия: Тоскана аймағындағы теңіз порты, халық саны 158 мыңнан астам. Медичи үйімен дамыған, Ренессанс дәуіріндегі «идеал қала».

24 мин оқу

100%

Дереккөз: Livorno — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Италиядағы порты бар қала, Суринамдағы курорт.

Ливорно (liˈvorno) – Италияның Тоскана аймағының батыс жағалауындағы Лигурия теңізінде орналасқан порт қаласы. Қала 2017 жылғы желтоқсан айының мәліметі бойынша 158 493 тұрғыны бар Ливорно провинциясының орталығы болып табылады. Ағылшын тілінде дәстүрлі түрде Легхорн (/l//ɛ/'/ɡ//ɔːr//n/ legORN, немесе /'//l//ɛ//ɡ//ər//n/ LEGərn) деп аталады. Ренессанс кезеңінде Ливорно "үлгілі қала" ретінде жоспарланған. Медичи үйінің қалауымен 16 ғасырдың екінші жартысынан бастап Ливорно қарқынды дамып, маңызды еркін портқа айналды. Оның қарқынды сауда-саттық қызметіне көбінесе шетелдік саудагерлер басымдық берді. Консульдықтар мен кеме компанияларының да орналасқан жері болған Ливорно Тоскана Ұлы Герцогтігінің негізгі порты болды. Көпұлтты және көпмәдениетті Ливорноның жоғары мәртебесі 19 ғасырдың екінші жартысына дейін сақталды, содан кейін басқа қалалар оны басып өтті. Қаланың көптеген шіркеулері, виллалары мен сарайлары осы өркендеген кезеңнің куәсі болып табылады.

Шығу тегі

Ливорноның пайда болу тарихы даулы, бірақ бұл жерде неолит дәуірінен бері адамдар қоныстанған. Бұл Ливорно төбелерінде, Арденца мен Монтеньеро арасындағы үңгірде табылған өңделген сүйектер, мыс және керамика сынықтарымен дәлелденеді. Этрускілердің қонысы Лабро деп аталған. Аурелия жолының салынысы Римдіктердің аймақты жаулап алу кезімен бірге болды. Олар өздерінің жер-су аттарымен және мұнаралардың қираған қалдықтарымен де белгілі. Либурна деп аталатын табиғи ойыс – римдік флоттың либурндықтардан қабылдаған либурна типіндегі кемеге сілтеме. Басқа ежелгі жер-су аттарының ішінде Сальвиано (Сальвий) және Антигнано (Ante ignem) бар, ол Арденцадан (Ардентия) бұрын орналасқан және кемелерді Порто-Пизаноға бағыттау үшін маяктар қолданылған жер еді. Цицерон ағасына жазған хатында Либурнаны Лаброне деп атаған.

Орта ғасырлар

Ливорна алғаш рет 1017 жылы шағын жағалау ауылы, порты және Лукка билігіндегі римдік мұнараның қалдықтары ретінде танымал болды. 1077 жылы Матильда Тосканалық мұнара салдырды. 1103 жылдан бастап Ливорна Пиза Республикасының меншігіне өтті және портты қорғау үшін "Квадратура деи Пизани" ("Пизалықтар төртбұрышы") деп аталған төртбұрышты бекініс салынды. 1399 жылы Пиза Ливорнаны Милан висконттарына сатты; 1405 жылы ол Генуя Республикасына сатылды; ал 1421 жылғы 28 тамызда Флоренция Республикасы сатып алды. "Легорн" атауы генуэздік Ligorna атауынан шыққан. Ливорно, әрине, XVIII ғасырда флоренциялықтар тарапынан қолданылды. Ортағасырлық Ливорнодан қалған жалғыз нәрсе – Фортецца Веччиа ішінде орналасқан екі мұнара мен қабырғаның бір бөлігі.

Медици дәуірі (15001650)

Флоренциядағы билік құрған Медичи әулеті келгеннен кейін қалада бірқатар өзгерістер енгізілді. 1518 және 1534 жылдар аралығында Фортецца Веккья салынды, сондай-ақ халықтың Ливорноға ерікті түрде көшуіне мүмкіндік жасалды. Ливорно сол кездегідей шағын жағалау бекінісі болып қала берді. 1551 жылға қарай халық саны 1562 адамға жетті. Халықтың құлдардан тұратындарының үлесі 25%-дан асып кеткен болуы мүмкін. Италия Ренессансы кезеңінде, Ливорно Медичи әулетінің Тоскана Ұлы Герцогтығымен басқарылғанда, "үлгілі қала" ретінде жоспарланды. Бұл қаланың архитектуралық байлығын арттырды. Ливорно Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ауыр зардаптарға ұшырады. Одақтастар Италияға шабуыл жасамас бұрын бомбалау салдарынан, соның ішінде Ливорно соборы мен синагогасы да қирады. 20-шы ғасырдың соңынан бері Ливорно тұрғындары солшыл саясатына белсенділік танытып келеді. Италия Коммунистік партиясы 1921 жылы Ливорнода құрылды.

Климат

Ливорнода ыстық жазғы Жерорта теңізі климаты (Кеппен климаттық жіктелімі Csa). Жазда күндер жылы болады, ал түндері де жылу сақталады, нәтижесінде салыстырмалы түрде жоғары ендігіне қарамастан субтропиктік шектен асып түседі. Жерорта теңізінің әсерінен қыстар ендігіне сәйкес келіп, жұмсақ болады. Жауын-шашын Жерорта теңізі климатына тән қыста ылғалды, жазда құрғақ үлгіде таралады.

Армян қауымы

Фердинанд I де Медичи, Тоскананың ұлы герцогы 1591 жылы армяндарды Ливорноға қоныстануға шақыратын жарлық шығарды, осы арқылы Осман империясымен және Батыс Азиямен сауданы арттыруды көздеді. 17 ғасырдың басында қалада армяндар 120 дүкенге ие болды. 1701 жылы Армян Апостольдық шіркеуінің мүшелері болған армян қауымына өз шіркеуін салуға рұқсат берілді, оны Григорий Мәрнәуліге арнады. Жобаның авторы Джованни Баттиста Фоггини болды, шіркеу бірнеше жылдан кейін аяқталды, бірақ ғибадат ету үшін 1714 жылға дейін ашылмады. Шіркеу латын кресті пішіндес және трансепт пен нефтің қиылысқан жерінде күмбезі бар еді. Екінші дүниежүзілік соғыста қиратылған шіркеу 2008 жылы ішінара қалпына келтірілді, бірақ қазіргі таңда ғибадат ету үшін ашық емес.

Грекиялық қауымдастық

XVI ғасырдың басында Ливорноға қоныс аударған алғашқы гректер Козимо де Медичидің флотындағы бұрынғы жалдамалы әскерлер және олардың ұрпақтары болды. Бұл қауым 18-19 ғасырларда Ливорно Жерорта теңізі саудасының маңызды орталықтарының біріне айналған кезде өсіп, күшті болды. Көптеген жаңа грек иммигранттары Батыс Грекиядан, Хиос аралынан, Эпирден және Каппадокиядан келді. 16 ғасырдың соңынан бастап еркін порт (порт франк) мәртебесіне ие болуы және Леванттан тауарлар мен астықтарды ұзақ мерзімді сақтауға арналған қоймалардың салынуы арқасында, 19 ғасырдың соңына дейін Ливорно Қара теңізде, Жерорта теңізінде және Солтүстік Атлант мұхитындағы грек сауда мүдделеріне қатысты стратегиялық артықшылықтарға ие болды. 19 ғасырдың басында Ұлыбритания мен Франция арасындағы Наполеон соғыстары кезінде порттарға ембарго салынуы, қарақшылық және жүктердің тәркіленуі грек саудагерлеріне тиімді болды. 1820 жылдарға қарай грек кәсіпкерлері қаладан кеткен протестант британдықтардың, голландтардың, француздықтардың және басқа да саудагерлердің орнын біртіндеп басты. Гректер астық саудасына, банк ісіне және кеме брокерлік қызметіне назар аударды. Қара теңізден келген бидай Ливорнода қабылданып, содан кейін Англияға қайта жөнелтілді. Қайтып келген кемелерде грек саудагерлері Александрияға және Осман империясының басқа да аймақтарына жіберілген тоқыма және өнеркәсіптік тауарлар тасымалданды. Чиостықтар сауданың көп бөлігін бақылады. 1839 жылы Ливорнода негізінен грек және еврей итальяндықтар басқарған он ірі сауда үйі болды. Грек қауымы (nazione) ортақ грек православие діні, тілі және тарихы негізінде ерекше мәдени және әлеуметтік бірегейлікке ие болды. 1775 жылы олар Қасиетті Үштік бірлестігін (Confraternita della SS. Trinità) және Чиеса греко ортодосса делла Сантиссима Тринита шіркеуін құрды, бұл Тосканадағы католик емес екінші шіркеу болды. Армян қауымы бұрын өз православие шіркеуін салған еді. Қауым грек мектебін ашып, Пелопоннес, Эпир, Хиос немесе Смирнадан келген жас грек студенттеріне жоғары білім алуға стипендиялар берді. Қауым 1821 жылғы Грек тәуелсіздік соғысын, сондай-ақ Осман империясы мен Италиядағы түрлі грек қауымдарын қолдау үшін қаражат жинады. Олар грек емес тұрғындарға да көмек көрсетті. Родоканачи отбасы Ливорнода педагог құрған «Өзара білім беру мектебіне» қаржы бөлді. Қауым кедей католик балалары үшін мектеп ашуға да үлес қосты. Жергілікті билік органдары грек қауымының көрнекті өкілдерінің (мысалы, Папудофф, Маурогордатос, Родоканачи, Тоссицца және басқа да отбасылардың мүшелері) еңбегін мойындап, оларға дворяндық атақтар берді. 1861 жылы Италия біріккеннен және Италия Корольдігі құрылғаннан кейін Ливорнодағы грек қауымы азайды, себебі еркін порттың артықшылықтары жойылды.

The first Greeks who settled in Livorno early in the 16th century were former mercenaries in the fleet of Cosimo de' Medici and their descendants. This community grew and became significant in the 18th and 19th centuries when Livorno became one of the principal hubs of the Mediterranean trade. Most of the new Greek immigrants came from western Greece, Chios, Epirus and Cappadocia. Based on its status since the late 16th century as a free port (port franc) and the warehouses constructed for long term storage of goods and grains from the Levant, until the late 19th century Livorno enjoyed a strong strategic position related to Greek mercantile interests in the Black Sea, the Mediterranean Sea, and the North Atlantic. The conflicts between Great Britain and France during the Napoleonic Wars of the early 19th century, with associated port embargoes, piracy, and confiscation of cargoes, played out to the advantage of those Greek merchants willing to accept risk. By the 1820s, Greek entrepreneurs gradually replaced the Protestant British, Dutch, French and other merchants who left the city. The Greeks concentrated on the grain market, banking and ship brokering. Cargoes of wheat from the Black Sea were received at Livorno, before being re shipped to England. Returning ships carried textiles and other industrial goods, which Greek merchants shipped to Alexandria and other destinations in the Ottoman Empire. Chians controlled much of the trade. In 1839 Livorno had ten major commercial houses, led primarily by ethnic Greeks and Jewish Italians. The ethnic Greek community (nazione) had a distinctive cultural and social identity based on their common Greek Orthodox religion, language and history. In 1775 they established the Confraternity of Holy Trinity (Confraternita della SS. Trinità) and the Chiesa greco ortodossa della Santissima Trinità, the second non Catholic church in Tuscany. The Armenians had earlier built their own Orthodox church. The community founded a Greek school, awarding scholarships for higher studies to young Greeks from the Peloponnese, Epirus, Chios or Smyrna. The community raised funds to support the Greek War of Independence of 1821, as well as various Greek communities in the Ottoman Empire and in Italy. It also assisted non Greeks. The Rodocanachi family financed the "School of Mutual Education" established in Livorno by the pedagogist it. The community contributed to founding a school for poor Catholic children. The local governing authorities recognized the contributions of distinguished members of the Greek community (e. g. members of the Papoudoff, Maurogordatos, Rodocanachi, lt=Tossizza and other families) and granted them titles of nobility. After unification and the founding of the Kingdom of Italy in 1861, the Greek community in Livorno declined, as the privileges of the free port were rescinded.

Яһуди қауымы

Ливорнодағы еврейлер тарихымен танысыңыз.

Cantiere navale fratelli Orlando теңіз кемелері

1866 жылдан бері Ливорно қаласы «Cantiere navale fratelli Orlando» кеме құрылыс шеберханасымен танымал. 2003 жылы Azimut Benetti, бұрын Fincantieri компаниясына тиесіл болған «Cantiere navale fratelli Orlando» кеме құрылыс шеберханасын сатып алды.

Eni мұнай-химиялық

Eni зауыты бензин, дизель отыны, мазут және майлау материалдарын өндіреді. Ливорно мұнай өңдеу зауыты 1936 жылы Azienda Nazionale Idrogenazione Combustibili (ANIC) компаниясымен құрылған, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде зауыт толығымен қирады. Зауыт ANIC пен Standard Oil арасындағы келісім нәтижесінде, STANIC құрылып, қайта жаңартылды. Жаңа зауыттың өндірісі 1955 жылы 700 000 тоннадан 2 миллион тоннаға дейін артты; қазіргі таңда тазарту қуаты күніне 84 000 баррельді құрайды. Қазір Eni компаниясына тиесілі болған мұнай өңдеу зауыты екі құбыр арқылы Darsena petroli (Мұнай док) және Флоренция қоймаларымен байланысты.

Leonardo Sistemi di Difesa (Қорғаныс жүйелері)

Ливорнода орналасқан бұрынғы Whitehead Alenia Sistemi Subacquei (WASS) зауыты ауыр және жеңіл торпедаларды, су асты кемелері мен кемелерге арналған торпедаға қарсы шаралар жүйелерін және су асты бақылауына арналған сонар жүйелерін өндірді. Зауыт Роберт Уайтхед 1875 жылы сол кездегі Австрия-Мажарстанның Фиуме қаласында құрылып, әлемнің барлық жеріне сатылатын торпедаларды алғаш рет өндірді. 1905 жылы зауыт атын Торпедо Фабрик Уайтхед & Co. Gesellschaft деп өзгертті, ал Уайтхед өлімінен бұрын өзінің акцияларын Vickers Armstrong Whitworth компаниясына сатты. Бірінші дүниежүзілік соғыс аяқталған кезде зауыт экономикалық қиындыққа тап болды және 1924 жылы Рим шартына қол қойылғанда Фиуме Италияға өткен кезде Ливорнодағы Cantiere navale fratelli Orlando кеме жасаушылығының иелерінің бірі Джузеппе Орландо оны Whitehead Torpedo ретінде сатып алды. Whitehead Torpedo Ливорнода Società Moto Fides компаниясын құрды, ол бастапқыда мотоциклдер өндірді, бірақ кейін өндірісті торпедаларға ауыстырды. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Фиуме зауыты жабылып, Moto Fides компаниясымен біріктірілді. 31 шілдеде 1945 жылы Whitehead Moto Fides Stabilimenti Meccanici Riuniti компаниясы құрылды, ол 15 елдің теңіз күштеріне сатылған 1000 А244 жеңіл торпедасын өндірді. Whiteheads Moto Fides 1977 жылы ашылған және қазірге дейін жұмыс істеп келе жатқан жаңа зауытта торпеда өндіруді жалғастырды, содан кейін 1979 жылы Fiat тобының құрамына кірді және 1995 жылы Finmeccanica компаниясына толыққандай өтті. Қазір ол Leonardo S.p.A. компаниясына тиесілі, өйткені соңғысы 2018 жылдан бері атауын өзгертті.

Қаржы ауданы

Тағы бір маңызды рөлді қаржы қызметтері атқарады, олар ең алдымен Кайроли көшесінде, «Ливорноның кішкентай қаласы» деп аталатын аймақта шоғырланған. Онда банктердің, қаржы институттарының және сақтандыру компанияларының кеңселерімен қатар Пошта ғимараты да орналасқан.

Тука

Туака ликері 2010 жылға дейін Ливорно қаласында өндірілді; сол кездегі танымал дистилляция зауыты жабылып, жаңа иелері өндірісті Америка Құрама Штаттарына көшірді. Галлиано ликері әлі де осы жерде жасалады және жергілікті тұрғындар мен туристердің бәріне ұнайды.

Коммуналдық аквариум "Диацинто Цестони"

Диацинто Цестониге арналған Ливорно аквариумы Тоскананың ең ірі аквариумы болып табылады. Ол теңіз жағасындағы Террацца Масканиде орналасқан. Аквариум Энрико Сальве және Луиджи Пасторе жобасы бойынша гелиотерапия орталығы ретінде салынды және 1937 жылдың 20 маусымында жұртшылыққа ашылды. Екінші дүниежүзілік соғыста қиратылған аквариум 1950 жылы қайта жаңартылды, ал 1999 жылы Studio Gregotti жобасымен және Opera Laboratori Fiorentini компаниясының жұмыстарымен кең масштабты реконструкциядан өтті. 2010 жылдың 31 шілдесінде қайта ашылды. Бірінші қабаттағы көрмеге Диацинто Цестони залы (12 экспонаттық аквариумнан тұрады), Жерорта теңізі, Үнді-Тынық мұхиты аквариумы, Кариб теңізі, Лигурия жағалауы, тропикалық сулар, грек-рим археологиялық жағалау аймағы кіреді. Ливорно аквариумында 300 түрге жататын 2000 жануарды қамтитын 33 экспонаттық аквариум бар.

Джованни Фатторидің азаматтық мұражайы

Джованни Фаттори суретшісіне арналған бұл мұражай негізінен 19 ғасырдағы заманауи өнер туындыларын көрсетеді. 1994 жылы ашылған мұражай 18 ғасырда салынған Вилла Мимбелли ғимаратында орналасқан, оның төңірегінде кең парк бар. Мұражайдың тарихы 1877 жылға дейін жетеді, осы жылы Ливорно қаласы қаланың әртүрлі жерлерінде сақталған барлық көркем заттарды жинау үшін Азаматтық галереяны құрды. Сол кезде галереяның ережелері жазылды, онда Ливорно авторларының картиналарынан тұратын коллекция орналастырылды.

Еврей мұражайы "Ешива Марини"

Ешива Марини мұражайы неоклассикалық ғимаратта орналасқан, ол 1867 жылдан бері Марини ораториясы ретінде діни орын болып келген. Бұл ғимарат бір кезде қаладағы кедейлерге көмек көрсету үшін құрылған Малбиш Арумин бауырластығының үйі болған. Соғыстан кейінгі кезеңде жаңа синагог салынғанша, ол синагог ретінде пайдаланылды. Мұражайда Екінші дүниежүзілік соғыста қираған ескі синагогтан әкелінген діни құрал-жабдықтар жинағы бар. Яһуди қауымының саудасы синагогтың мүлкін көбейтті, осы арқылы голландиялық, флоренциялық, венециялық, римдік және Солтүстік Африкалық мәдениеттердің алуан түрлі діни мұраларын қалыптастыруға мүмкіндік берді. Көрмеде Тора сандығы, Сефер Тора, картиналар, діни заттар, сондай-ақ шығыс стиліндегі ағаштан жасалған хекхал көрсетілген; ең көне және маңызды туындылар жоғалып кеткен.

Жерорта теңізінің табиғи тарихы мұражайы

Мұражайдың тарихы 1929 жылға дейін жетеді, ал кейбір экспонаттар Екінші дүниежүзілік соғыста жойылды. Соғыстан кейін мұражай Ливорно аквариумында қайта ашылды және тек 1980 жылы Вилла Хендерсонға көшірілді. Мұражайда Адам туралы, Жерорта теңізі аймағындағы Адам туралы, омыртқасыздар, теңіз және табиғаттағы ұшу тақырыбында бірнеше зал бар. Мұражай ішінде планетарий және аудитория орналасқан.

Маскагнано мұражайы

Масканьяно мұражайында осы жерде өмір сүрген ұлы композитор Пьетро Масканьяноның естелік заттары, құжаттары және опералары сақталады. Жыл сайын Голдони театры ұйымдастырған лирикалық музыка маусымында оның операларының кейбіреуі дәстүрлі түрде орындалады. Сондай-ақ, теңіз жағалауындағы бульварда орналасқан Маскани террасасы оның құрметіне аталған.

Орто Ботаник дель Медитеранео

Орто Ботаник дель Медитераньо — Жерорта теңізі табиғи тарихы мұражайының аумағында орналасқан ботаникалық бақ.

Венеция Нуова

Фердинанд II де Медичи 1629 жылы теңіз және сауда қызметіне лайықты кеңістік беру мақсатында Джованни Баттиста Санти жобасы бойынша қаланы солтүстікке қарай, Фортецца Векья мен Фортецца Нуова арасындағы аумаққа кеңейту мүмкіндігін қарастырды. Порто Медицеоға жақын сауда ауданын салу қажеттігі туындады, онда тауарларды сақтауға арналған үйлер мен қоймалар, сондай-ақ оларды тасымалдауды жеңілдету үшін каналдар жүйесі болды. Жаңа рион (аудан), , теңізге қарай кеңейтілген, каналдармен қиылысқан және қаламен көпірлер арқылы байланыстырылған аймақта салынды. Осы себепті, шеберлігімен көзге түсетін венециялық жұмысшылар шақырылды. Киеза ди Сант-Анна, Әулие Аннаға арналған шіркеу, 1631 жылы Тууы компаниясының аркалық бауырластығының жеріне салынды. Сол жылы Джованни Баттиста Санти қайтыс болды, ал жобаны бақылау Джованни Франческо Кантагаллинаға өтті, бірақ қаржы тапшылығына байланысты жұмыстар баяулады. 1656 жылы басқа үйлер мен дүкендер салу үшін кеңістіктерді бөлу жұмыстарына жаңа серпін берілді. Соның салдарынан, Piazza d’Arme осіне қатысты әртүрлі бағытталған жол схемасы мәселесі туындады, ол Navicelli каналына перпендикуляр жоспарды қабылдау арқылы шешілді. Венеция Нуовадағы жолдар мен каналдарды төсеу 1668 жылы жүзеге асырылды, ал 1705 жылы Балық түсірілетін Scali del Pesce жанында Pescheria Nuova (Жаңа балық базары) салынды. 1700 жылдары Венеция Нуова халықтар консулдары мен ең ірі халықаралық саудагерлердің ауданы болды, олардың қоймалары теңіз арқылы әртүрлі бағыттарға жөнелтілуді күтіп тұрған түрлі-түсті тауарларға толы болды. Канал жағасындағы сарайларда кемелердің портқа жақындап келе жатқанын байқауға мүмкіндік беретін мұнаралар болды, сонымен қатар, кемелерден тауарларды тиеуді жеңілдету үшін канал деңгейінде қоймалар орналасқан. Венеция Нуова ауданы өзінің бастапқы қала құрылысы мен сәулеттік ерекшеліктерінің көп бөлігін сақтап қалды, мысалы, көпірлер, тар көшелер, аристократтардың үйлері, Санта-Катерина-да-Сиена және Сан-Фердинандо сияқты шіркеулер, сондай-ақ бір кезде қоймаларын портқа байланыстырған тығыз каналдар желісі.

Ferdinando II de' Medici considered, in 1629, the opportunity to enlarge the town, on project by Giovanni Battista Santi, toward north in an area included among Fortezza Vecchia and Fortezza Nuova, in order to give an adequate space to the maritime and commercial activities. There was the need to build a mercantile district, close to Porto Mediceo, provided with houses and depots to store the merchandise and a system of canals to facilitate their transport. The new rione (district), called , was built in an area gained to the sea, intersected by canals and linked to the town with bridges, for this reason, Venetians skilled workers were recruited. The Chiesa di Sant'Anna, dedicated to Saint Anne, was built in 1631 on the ground of the Arch confraternity of the Company of the Nativity; in the same year Giovanni Battista Santi died and the control of the project passed to Giovanni Francesco Cantagallina though the works slowed down due to the lack of funds. A new impulse to the works was given in 1656 concerning the distribution of the spaces where to build other houses and stores; consequently arose the problem of the diverse oriented road scheme with respect to the axis of Piazza d’Arme, it was resolved by adopting a road plan perpendicular to the Navicelli channel. The paving of the roads and along the canals in Venezia Nuova was provided in 1668, while the Pescheria Nuova (New fish market) was built in 1705 close to the Scali del Pesce where the fish was unloaded. In the 1700s Venezia Nuova was the district of the Consuls of the Nations and of the most important international retailers who had the warehouses filled with goods from everywhere waiting to be shipped by sea to the most different destinations. The palaces along the canals had the turrets from which to see the ships approaching the port, moreover, they had the stores at the canal level to facilitate the unloading of the goods from the boats. The Venezia Nuova district retains much of its original town planning and architectural features such as the bridges, narrow lanes, the houses of the nobility, churches as Santa Caterina da Siena and San Ferdinando, and a dense network of canals that once served to link its warehouses to the port.

Леопольдто акведоты

Леопольдино акведоты және Ливорноның неоклассикалық цистерналары Ливорно қаласына сумен қамтамасыз етудің күрделі жүйесінің бір бөлігі болды.

Үлкен қорғаныс

Ла Гран Консерва немесе Иль Цистерноне – 19 ғасырдағы Ливорно қаласының шетінде орналасқан, қаланың ең ірі және ең белгілі жабық цистернасы.

Цистернино ди ситута

Cisternino di città – 1837 жылы бекітіліп, 1848 жылы аяқталған қарапайым неоклассикалық үлгі.

Республика алаңы

19 ғасырдың басында Пентагоно дель Буонталентидің Медици жол жүйесін қаланың жаңа шығыс аудандарымен, Фоссо Реалдің ар жағымен байланыстыру қажеттігі туындады, сонымен қатар Порта а Пиза қала қақпасын бұзу қажет болды. 1844 жылы қабылданған шешім Луиджи Беттариниге тиесілі болды, ол Фоссо Реалды 240 метр ұзындығы және 90 метр ені бар үлкен күмбезбен жауып, эллипстік төсем жасады. Жаңа құрылыс астынан өтетін канал кеме жүруге жарамды болып қалды. Жаңа алаң 1850 жылға дейін «Пиацца дель Вольтоне» деп, содан кейін 1859 жылға дейін Лотарингия әулетінің құрметіне «Пиацца деи Грандучи» деп аталды. Италия бірігу кезеңінде алаң 1946 жылдың маусымына дейін Карло Альберто атымен аталып, кейін қазіргі «Пиацца делла Репубблика» атамын алды. Алаң 52 мәрмәр орындық, 92 бағана және Франческо Поццидің Фердинанд III-ге арнаған екі мүсінімен безендіріліп, 1847 жылдың 8 қыркүйегінде ашылды.

Маскани террасасы

Террацца Маскани – теңізге қарай кең, иректелген көрініс алаңы, Ливорно төбелеріне, Тоскана архипелагына, Корсикаға және Ливорно портына көрініс ашады. Ол 17 ғасырда Козимо I де Медичи пират шабуылдарына тойтарыс беру үшін салған Форте деи Каваллегьери (Атты әскер форты) орнында орналасқан, кейіннен 1800 жылдары демалыс саябағымен, ал 1900 жылдар басында гелиотерапия орталығымен алмастырылған. 1925-1928 жылдар аралығында Энрико Сальва және Луиджи Пасторе салған жаңа партерде гүлзарлар мен теңіздің контурын бойлай созылған жаяу жолдар бар, олар Костанцо Чиано атымен аталатын көптеген балюстрадалармен безендірілген. Терраццаның 8700 шаршы метрлік төселген беті 34800 қара және ақ плиткадан шахмат тәрізді орналастырылған, сондай-ақ 4100 балюстрададан тұрады. 1932 жылы үлкен алаңда музыкалық өнернамалар үшін беседка салынды, бірақ ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қирады. 1937 жылы Ливорно аквариумы салынды. Соғыстан кейін Террацца Пьетро Масканьи есімімен аталып, 1994 жылы бастапқыда қолданылған материалдардың сол түрін пайдалана отырып толықтай қайта жаңартылды. Жұмыстар 1998 жылдың 10 шілдесінде беседканың қайта құрылуымен аяқталды.

Коммунальді сарай

Ливорно қала мәртебесіне 1606 жылғы 19 наурызда Фердинандо I де Медичи көтерді, алғашқы Гонфалониер Бернардетто Борромей және Қоғам өкілдері өз мәжілістерін Киелі Мария мен Қасиетті Юлия шіркеуінде өткізді. 1646 жылғы 13 маусымда Via del Porticciolo көшесінде орналасқан ғимарат жеті мың дукатқа сатып алынды, осылайша Қоғамды орналастыру үшін. Бірақ ол тапсырмаға сай емес екені анық болды, сондай-ақ Кеңес 1720 жылғы 27 қаңтарда Джованни дель Фантазияның жобасы бойынша жаңа қалалық әкімшілік ғимаратты салу туралы шешім қабылдады. Piazza d’Arme алаңының солтүстік жағында, Palazzo della Dogana және Palazzo Granducale арасында орналасқан жаңа нео-ренессанс сарайы 1742 жылғы жер сілкінісінен ішінара қирады. 1745 жылы Бернардино Цюрини мен Антонио Фаббри оны қалпына келтірді, сондай-ақ екі есе ақ мәрмәр баспалдақ пен қасбетінің үстіне кішкентай қоңырау мұнарасы қосылды. 1867 жылы кешен арт жағындағы үш ғимаратты сатып алу арқылы кеңейтілді. Фашистік кезеңде Подестаның орналасуымен, 1929 жылы Энрико Сальвас пен Луиджи Пасторе бұрынғы өрт сөндіру станциясын кеңес залына айналдырып, жаңа кеңейту жүргізілді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бомбалаудан зақымданған ғимарат Примавераның басшылығымен қайта салынды және жаңартылды, ал 1949 жылы қала әкімі Фурио Диас салтанатты түрде ашып берді.

Ассиздік Қасиетті Франциск соборы

Қаланың соборы, көбінесе Ливорно соборы деп аталады, Ассизилік Францискке, Исаның анасы Марияға және Корсикалық Юлияға арналған. Ол Буонталентидің бесбұрышының оңтүстік жағында, бір кезде Пьяцца д’Арме деп аталған Пьяцца Гранде алаңының орталық бөлігінде салынған. Бастапқы жоспарды Бернардо Буонталенти жаңа қаланы жобалағанда жасаған. Құрылыс 1581 жылдың маусымында Антонио Кантагаллина басшылығымен Алессандро Пьерони қайта қараған жоспар бойынша басталды. Шіркеудің тіктөртбұрышты жоспары және жалғыз кемесі бар. 1610-1614 жылдар аралығында жасалған ағаш төбесін Винченцо Рикордати өрнектеп, жеті картинамен алтын жалатылған. Жакопо Лигоцци, Доменико Крести және Жакопо Чименти 1610-1614 жылдар аралығында «Баламен және Мариямен бірге Әйгілі Франциск», «Марияның көтерілуі» және «Әйгілі Юлияның бейнесі» бейнеленген үш үлкен картинамен шіркеуді безендірді. Қалған төрт картинаны еңбектері аз суретшілер салған. Қарапайым қасбетінде екі дориялық бағанасы бар мәрмәр галереясы бар, оның үстінде 1605 жылы Алессандро Пьерони жобасы бойынша салынған терраса орналасқан. 1629 жылы Тоскананың Ұлы Герцогы Фердинандо II де Медичидің өтініші бойынша шіркеу коллегиялық шіркеуге дейін көтерілді, ал Курато Пиза архиепископының викарийінің функцияларын атқаратын Пропостомен ауыстырылды. Собор 1943 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде одақтастардың бомбалауынан толығымен қирады. Кейін ол бастапқы құрылымын сақтап, трансепттерге қосылған екі мәрмәр галереядан басқа қайта салынды және 1952 жылдың 21 желтоқсанында Джованни Пикчиони епископының бағышталды. Шіркеу шетелдік қауымдар үшін құлшынатын орын болғандықтан маңызды болды. Фердинанд I де Медичи шіркеуді жақын жердегі Әйгілі Косма мен Дамианның ораториясы бар францискандықтарға берді. Құрылысы 1607 жылдың 25 наурызында Алессандро Пьерони жобасы бойынша басталды және 1611 жылы аяқталды. Шіркеу алғашқыда Әйгілі Марияға, Әйгілі Францискке және Әйгілі Косма мен Дамианға арналған, бірақ 1638 жылы ғимарат кеңейтілгеннен кейін Таза ұғымға арналды. Шіркеудің тіктөртбұрышты жоспары және жалғыз кемесі бар, сондай-ақ жамбас күмбезі бар. Әр жағында шетелдік ұлттардың үш алтары орналасқан. Француз ұлтының алтары 1613 жылы салынды, ал картинасы Матео Росселли салған, ол Әйгілі Луи бейнесін көрсетеді. Генуя Республикасының билігінде болған Корсика ұлтының алтарында Іван Жақсы хабаршының бейнесі салынған сурет бар. 17 ғасылда салынған португал ұлтының алтарында 1728 жылға дейін Әйгілі Марияның ағаш мүсіні болды, содан кейін ол бас алтарға жақын орналастырылып, Падуандық Антонийдің мүсінімен ауыстырылды. Голланд-неміс ұлтының алтары елші Әйгілі Андрейге арналған. Ғимараттың сыртында, қоршаумен бөлінген, 1631 жылы салынған Монтенеролық Мадоннаға арналған шағын шіркеу орналасқан. 1972 жылы қарапайым қасбет ақ мәрмәрмен қапталды.

The cathedral of the town, commonly called Duomo di Livorno, is dedicated to Francis of Assisi, Mary, mother of Jesus, and Julia of Corsica, and was built in a central position of the Pentagono del Buontalenti on the south side of Piazza Grande once named Piazza d’Arme. The original plan was drawn up by Bernardo Buontalenti when he projected the new town. The construction began in June 1581 on a reviewed plan by Alessandro Pieroni under the direction of Antonio Cantagallina. The church had a rectangular plant with a single nave, the original wooden ceiling, executed from 1610 to 1614, was carved by Vincenzo Ricordati and gilded with seven inserted paintings. Jacopo Ligozzi, Domenico Cresti and Jacopo Chimenti decorated, from 1610 to 1614, three large paintings representing "Saint Francis with Child and the Virgin", the "Assumption of Mary" and the "Apotheosis of Saint Julia", the other four paintings were works by minor artists. The simply façade had a marble porch with twin Doric columns surmounted by a terrace added in 1605 on a project by Alessandro Pieroni. The church was consecrated on 19 February 1606 by Monsignor Nunzio Antonio Grimani; on request by Ferdinando II de' Medici, Grand Duke of Tuscany, in 1629, was elevated to collegiate church and the Curato was substituted from a Proposto having the functions of the Vicar of the archbishop of Pisa. The cathedral was completely destroyed in 1943 from the Allied bombardment during World War II; it was then rebuilt respecting the original structure except for the two marble porches added to the transepts and was consecrated on 21 December 1952 by Bishop Giovanni Piccioni. The church was important as it was a place of worship for foreign communities. Ferdinando I de' Medici gave the church to the Franciscan which had the nearby Oratory of Saints Cosmas and Damian. The construction began on 25 March 1607 on a project by Alessandro Pieroni and was completed in 1611; the church at first was dedicated to Saint Mary, Saint Francis and Saints Cosmas and Damian but in 1638 was dedicated to the Immaculate Conception following enlargement of the building. The church has a rectangular plan with a single nave and groin vault, on each side, there are the three altars of the foreign Nations. The altar of the French Nation was built in 1613 and the painting, by Matteo Rosselli, represents Saint Louis. The altar of the Corsican Nation, which at the time was under the control of the Republic of Genoa, has a painting representing John the Evangelist. The altar of the Portuguese Nation, built in the 17th century, had a wooden statue of Saint Mary until 1728 when this was positioned near the main altar and replaced by one of Anthony of Padua. The altar of the Dutch German Nation is dedicated to Andrew the Apostle. Outside the body of the building, separated by a railing, is a Chapel dedicate to the Madonna di Montenero built in 1631. The simple façade was covered in white marble in 1972.

Ең қасиетті Аңдау шіркеуі

Қасиетті Хабар таралу шіркеуі Виа-делла-Мадоннаның орталық көшесінде, Армян қауымының Григорий-Просветлитель шіркеуінен және Мадонна шіркеуінен алыс емес жерде орналасқан. Бұл шіркеуді "Бірлік гректері" деп те атайды, себебі ол бір кезде Ливорнода тұрған Византия обрядының грек қауымының құдайға сыйынған орны болған. 16 ғасырдың соңында көптеген гректер Тосканаға Сент-Стефан орденінің галереяларында қызмет ету үшін келді. Шіркеу 1601 жылы Алессандро Пьеронидің жобасы бойынша салынды, 1605 жылы аяқталды және 1606 жылдың 25 наурызында киеленді. Барокко стиліндегі қасбеті 1708 жылы, болжам бойынша Джованни Бараттаның жобасымен үшбұрышты фронтон және дорикалық тәртіппен салынды, сондай-ақ Андреа Вакканың Мейірімділік пен Тазалық мүсіндерімен әшекейленді. Ішкі кеңістігі бір ғана нефтен тұрады, ал төбесі Джованни Доменико Ферреттидің (1750) "Хабар таралу" бейнеленген орталық суреті бар күмбезді құрылыммен безендірілген. 1641 жылға дейін салынған және 1751 жылы Агостино Ванонбрахен сурет салған құнды ағаш иконостас византия стилінде үш есікке ие; орталық есікте Киелі Хабар таралу, Кесариялық Василий, Назианздық Григорий, Иоанн Златоуст және Александриялық Афанасий бейнеленген; оң есікте Исаның тууы және төрт апостол суреттелген, ал сол есікте Баққандардың табынуы бейнеленген. Шіркеу Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бомбалаудан толығымен қирады және 1985 жылы қайта жаңартылды.

Қасиетті Катерина шіркеуі

Қасиетті Катерина шіркеуі – Ливорно қаласының орталығында, Венеция Нуова ауданында орналасқан барокко стиліндегі шіркеу.

Сент-Фердинанд шіркеуі

Сан-Фердинандо – барокко стиліндегі, Рим-католик шіркеуі, Венеция Нуова ауданында, Пьяцца-дель-Луо-Пио алаңының қасында орналасқан.

Шомылдыру рәсімін жасаған Қасиетті Иоанн шіркеуі

Сан-Джованни-Баттиста – барокко және маньеризм стиліндегі, Рим-католик шіркеуі. Ол Ливорно қаласының орталығындағы Сан-Джованни және Каррая көшелерінің қиылысында орналасқан.

Құтқарушы әйел анамыздың шіркеуі

Санта-Мария-дель-Соккорсо – Ливорно қаласының орталығында орналасқан неоклассикалық стильдегі Мариалық дауыстық шіркеу. Биік кірпіштен салынған шіркеудің қасбеті Виа Маджента көшесінің соңында көрнекті жерде орналасқан, айналасында саябақ бар. Алдында Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза болған жауынгерлерге (caduti) арналған ескерткіш орналасқан.

Ескі ағылшын зираты

Ескі ағылшын зираты – Италиядағы ең көне шетелдік протестанттық бейіт орны. Ол 1645 жыл шамасында негізделген және онда 10 түрлі ұлттан шыққан көрнекті тұлғалардың 300-ден астам Каррара мәрмәрінен жасалған қабірлері бар. Тобиас Смоллетт пен Фрэнсис Хорнер осы жерге жерленген, сондай-ақ Байрон мен Шеллидің достарының бір бөлігі және Әйя Елизавета Сеттонның күйеуі де осында жатыр. Зират 1839 жылы жабылып, орнына әлі де қолданыстағы жаңа зират ашылды.

Монтенероның қасиетті жері

Таулардағы Монтенеро ғибадатханасы, Тоскананың қамқоршысы – Ыстық әйелге арналған қасиетті орын, саяхатшылардың бағытталған жері. Ол, негізінен, теңіздегі адамдардың керемет құтқарылуына байланысты эк-вотомен әсемделген көркем галереясымен әйгілі.

Голландиялық неміс қауымының ғибадатханасы

Голландиялық-неміс қауымының ғибадатханасы, көбінесе Голландиялық-неміс шіркеуі деп аталады, Ливорно қаласында, Пьяцца делла Република мен Пьяцца Кавур арасында өтетін Фоссо Реаль каналының бойында орналасқан.

Синагога

Ливорно синагогасы – Ливорно қаласындағы еврейлердің басты құдайға табыну орны, ол Илия Бенамозег алаңында орналасқан.

Фортецца Векья

Fortezza Vecchia-ның тарихы бір кездері Porto Pisano (Pisan Port) болған жерден көп алыс емес, онда 1077 жылы Тоскананың Матильдасының өтінішімен римдік мұнараның қалдықтарының үстіне шаршы мұнара салынған; 1241 жылы пизалықтар 30 метр биіктіктегі алып цилиндрлі мұнара салды, оны жаңылысқанша Mastio di Matilde (Матильданың мұнарасы) деп атады. Пиза 1103 жылдан бері иеленген Ливорно қамалының стратегиялық маңыздылығын түсінді, ал 1377 жылы Пиза Республикасының дожы Гамбакорти Пуччо ди Ландуччо мен Франческо ди Джованни Джорданиге тиесілі жоспарлар бойынша Quadratura dei Pisani (Пизандықтардың төртбұрышы) деп аталған төртбұрышты бекініс салды. 1392 жылы қала мен Дарсенаны жақсы қорғау үшін бұл бекініс қабырғамен біріктірілді. 1405 жылы Ливорно Генуяға сатылды, ол қорғанысын күшейтіп, Төртбұрыштың астына үш бекініс салды, содан кейін Ливорно 1421 жылғы 28 тамызда Флоренциядан 100 000 тоскан флориніне сатып алынды. 1518 жылы Кардинал Джулио Де Медичидің бұйрығымен Николао да Пиетрасантаның қадағалауымен жұмыстар басталды. Халық көтерілісі Медичилерді жер аударылуға мәжбүрлеген соң құрылыс тоқтатылды және олар 1530 жылы оралғаннан кейін қайта басталды. Fortezza Vecchia – 1534 жылғы 1 сәуірде Алессандро де Медичи кезінде аяқталған алып бекініс; ол еңкейтілген қабырғалары бар қызыл кірпіштен салынған, арасында ашық тастар орналасқан, 1500 метрлік периметрі бар төртбұрышты құрылыс және әр жағын қорғау үшін 24 зеңбірекпен жабдықталған. 1629 жылы бекіністің бір бөлігі Фердинанд II қалаған Венеция Нуова және Сан-Марко аудандарын салуға мүмкіндік беру үшін бұзылды. Фортецца Нуова Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін әскери мақсаттарда пайдаланылды, ішінде казармалар, қоймалар және Таза ұғымға арналған шіркеу салынды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде бекініс көп зақымданып, ғимараттардың көп бөлігі қирады, қалпына келтіру жұмысы 1972 жылы аяқталды және жоғарғы бөлігі қазіргі уақытта қоғамдық саябақ және іс-шаралар мен көрмелер орталығы ретінде пайдаланылуда.

The origin of Fortezza Vecchia takes place not far from what once was Porto Pisano (Pisan Port) where a square tower was built in 1077, on request of Matilda of Tuscany, on the remains of a Roman tower; in 1241 the Pisans built a massive cylindrical tower, 30 meters high erroneously called Mastio di Matilde (Matilda keep). Pisa realized the strategic importance of the castle of Livorno which owned since 1103 and in 1377 the Doge Gambacorti of the Republic of Pisa built a quadrangular Fort called Quadratura dei Pisani (Quartered of the Pisans) on plans attributed to Puccio di Landuccio and Francesco di Giovanni Giordani. In 1392 this fort was connected to a wall in order to defend better the town and the Darsena. Livorno, in 1405, was sold to Genoa which reinforced the defences, building three forts under the Quartered, afterwards Livorno was bought from Florence on 28 August 1421 at the price of 100.000 Tuscan florin. The works started in 1518 on the order of Cardinal Giulio De' Medici under the supervision of Nicolao da Pietrasanta. The construction was suspended since the popular revolt forced the Medici in exile and was resumed in 1530 on their return. Fortezza Vecchia is a massive fortification completed on 1 April 1534 under Alessandro de' Medici; it was built in red brick with sloping walls and the interposition of clear stones, it has a quadrangular plant with a perimeter of 1500 meters and was equipped with 24 cannons to protect each side. In 1629 part of the fortress was demolished to permit the building of Venezia Nuova and San Marco quarters wanted by Ferdinando II. Fortezza Nuova has been used for military purpose until the end of World War II, inside were built barracks and warehouses and a chapel dedicated to Immaculate Conception. The fortress was heavily damaged during World War II with the destruction of most parts of the buildings, the restoration was completed in 1972 and the superior part is used at present as a public park and centre for events and displays.

Буонталентидің Пентагоны

Франческо I де Медичи 1575 жылы Бернардо Буонталентиге Ливорноны балықшылар ауылынан 12 000 тұрғыны бар бекініс қалаға айналдыру үшін, идеал қала жобалау міндетін тапсырды. Жобаға бастапқы елді мекенді және Тоскана Ұлы Герцогтығының сауда орталығына айнала алатын Фортецца Векьяны қосу қажет болды. Жобаның дамуы Ренессанс дәуірінде қолданылған бесбұрышты жоспарға әкелді, әр қабырғасы 600 метрлік, қорғаныс қабырғаларымен және бес бастиондарымен, ал олар каналдармен қоршалған; бесінші бастион Фортецца Векьямен сәйкес келді. Жоспар жаңа қалалық аймақтың қызметі туралы ешқандай ақпарат бермеді, тек толыққанды ортогональды жол жүйесі, кардо және Decumanus Maximus желісі бойынша құрылыс блоктарының сериясын көрсетті. Солтүстік-оңтүстік бағытындағы (кардо) жол осі қала орталығын Монтенеро қасиетті орны сияқты маңызды жермен байланыстыратын бағытты көрсетеді; батыс-шығыс бағытындағы (декуманус) осі Baluardo Santa Giulia-ны Baluardo Sant’Andrea-мен байланыстырды. 1576 жылдың тамызында құрылысты бақылау үшін Fabbrica di Livorno кеңсесі құрылды, ал Алессандро Пуччини бас инспектор болып тағайындалды. Франческо I де Медичи жаңа қаланың Baluardo di San Francesco (Сан-Франческо бастионы) құрылысының негіргі тасын 1577 жылдың 28 наурызында салды; жұмыстар бастапқы жоспарға бірнеше өзгерістер енгізіліп, Фортецца Нуованың құрылысын қоса алғанда жалғасты. 1594 жылы Виа Фердинанданың ортасында жаңа қаланың шіркеуін салу үшін үлкен алаң құру туралы шешім қабылданды. Пьяцца д’Арме, кейін Пьяцца Гранде аталған алаңдағы шіркеу оңтүстік жағындағы орталық жерде 1602 жылы Антонио Кантагалина мен Алессандро Пьеронидің басшылығымен аяқталды. Piazza d’Arme аяқталды және ескі Porticciolo dei Genovesi (Генов порты) жермен толтырылып, кеңейтілді, бұл Tre Palazzi (Үш сарай) деп аталатын ғимаратқа орын жасады; алаң Алессандро Пьерониге жатқызылатын мәрмәр аркадалармен әсемделді. Пиккетто сарайы 1707 жылы Джованни Баттиста Фоггини мен Джованни дель Фантазияның жоспары бойынша Порта Пизананың жанында Виа Фердинанданың соңында салынды.

Francesco I de' Medici gave to Bernardo Buontalenti in 1575 the task to project the ideal town in order to transform Livorno from a fishing village in a fortified town to accommodate 12,000 inhabitants, to include the original settlement and the Fortezza Vecchia, capable to become the trade centre of the Grand Duchy of Tuscany. The development of the project led to a pentagonal plant as in use in the Renaissance period, each side 600 meters long, with defensive walls, rampant and five bastions at the vertices, surrounded by canals; the fifth bastion coincided with Fortezza Vecchia. The plan gave no information regarding the function of the new urban area, indicating only a series of building blocks within a road system absolutely orthogonal, cardo and Decumanus Maximus. The road axis from north to south (cardo) underline the direction that united the centre of the town with a significant place as the Sanctuary of Montenero; the axis from west to east (decumanus) linked the Baluardo Santa Giulia to Baluardo Sant’Andrea. In August 1576 was created the Office of the Fabbrica di Livorno with the task of supervising the construction and Alessandro Puccini was the chief superintendent. Francesco I de' Medici laid the first stone for the construction of the Baluardo di San Francesco (Saint Francis rampant) of the new town on 28 March 1577; the works went on with several changes compared with the original plan including the construction of the Fortezza Nuova. In 1594 it was decided to create a huge square, at halfway of Via Ferdinanda, where to build the church of the new town. The church, which was built in a central position on the south side of Piazza d’Arme, later Piazza Grande, was completed in 1602 under the direction of Antonio Cantagaliina and Alessandro Pieroni. Piazza d’Arme was completed and enlarged with the old Porticciolo dei Genovesi (Port of Genovesi) filled up with earth to make room to the building called Tre Palazzi (Three palaces); the square was adorned with a series of marble arcades attributed to Alessandro Pieroni. The Palazzo del Picchetto was built, on plan by Giovanni Battista Foggini and Giovanni del Fantasia in 1707, at the end of Via Ferdinanda in the proximity of Porta Pisana.

Әскери-теңіз академиясы

Италия әскери-теңіз академиясы – Ливорно қаласында орналасқан, Италия әскери-теңіз күштерінің офицерлерін техникалық тұрғыдан даярлауға жауапты, әйелдер мен ерлердің оқуға қабылданатын әскери университеті.

Спорт

U.S. Livorno 1915, жартылай кәсіби футбол клубы, қазіргі уақытта Серия D-де ойнайды. Оның ойындары Стадио Армандо Пиччи стадионында өтеді. 1996 жылы құрылған Pallacanestro Don Bosco Livorno – әуесқой баскетбол клубы, 2017 жылғы сәуір айынан бастап Серия C Алтын лигасында өнер көрсетеді. Ливорнода регби және американдық футбол командалары да бар.

Әуежай

Ең жақын әуежай – Тоскананың басты әуежайы, Пиза халықаралық әуежайы, ол шамамен қашықтықта орналасқан.

Автобустар

1875 жылдан бері Ливорнода ATAM, ACIT, ATL және CTT Nord сияқты компаниялар басқарған қоғамдық көлік жүйесі болған, ол жылдар бойы өзгеріп келді. Ливорно автобус желісі, бүкіл Тоскана аймағы сияқты, Autolinee Toscane компаниясымен іске асырылады. Бұл компания 2021 жылдың 1 қарашасынан бері екі жоғары жылдамдықты желіні (LAM Blu және LAM Rossa), он жеті қалалық желіні, бір мектеп желісін және Ливорнодан провинция бойынша өтетін алты қала маңы маршрутын басқарады. Autolinee Toscane төменгі Монтенероны қасиетті орынмен байланыстыратын фуникулерді пайдаланады.

Пойыздар

Қала Ливорно Централь станциясымен қамтамасыз етілген.

"Галилео Галилей" өндірістік техникалық институты

Галилео Галилей атындағы өнеркәсіптік-техникалық институт 1825 жылы механикалық өнеркәсіп саласында да, сәндік өнерде де мамандық беру мақсатындағы Өнер және қолөнер мектебі ретінде құрылды. 1923 жылы Джентиле реформасы мектепті механика және электр инженериясы бойынша өнеркәсіптік-техникалық институтқа айналдырды, ал 1947 жылы химия пәні қосылды. Келесі жылдары физика, электроника, биология, ядролық физика және информатика сияқты басқа да мамандықтар енгізілді. Институт 32 зертхана, 8 арнайы кабинет, кітапхана, бейне кітапхана, спортзалдар мен машина жасау шеберханаларымен жабдықталған.

"Альфредо Каппеллини" теңізші институтының

Альфредо Каппеллини теңіз институты 1863 жылдың 13 желтоқсанында Корольдік заңмен құрылды және Ливорно провинциясындағы алғашқы техникалық институт болды. 1921 жылы ол Әскери-теңіз министрлігінің қарауына берілді, кейін Білім министрлігіне қайтарылды. Бұл мектеп сауда флоты офицерлерін даярлауға кәсіби білім береді.

"Николини Палли" классикалық лицейі

Лицео Классико Николини 1860 жылғы 10 наурызда Теренцио Мамианидің заңымен құрылды, ол сол кездегі Халыққа Білім беру министрі болған. Алғашқы директор Луиджи Де Стеффани 1862 жылдан 1867 жылға дейін қызмет етті. 1862 жылы Лицео Уго Фосколоның досы Джованни Баттиста Николинидің есімімен аталды; 1883 жылы Франческо Доменико Герацциге аталды; бұл атау 1889 жылы күшіне еніп, Лицеоның Istituto magistrale-мен бірігуіне дейін сақталды. Ең белгілі профессоры – 1887 жылдан 1895 жылға дейін грек және латын тілдерін оқытқан Джованни Пасколи. Оның шәкірттерінің арасында Пьетро Маскагни, Гульельмо Маркони, Амедео Модильяни, Джосуэ Борси және 1945 жылы мұғалім болған Карло Азеглио Чиампи болды.

Лаброника кітапханасы

Viale della Libertà көшесінде 1816 жылы Accademia Labronica академиясының мүшелері құрған, 1840 жылы халыққа жария етілген және 1854 жылы коммунаға берілген. Азаматтық кітапхана 1923 жылы Франческо Доменико Геррацциге арналды және Вилла Фаббрикоттиде орналасқан. Дәстүр бойынша, вилланың тарихы Медичи кезеңіне дейін барып жетеді, сол кезде Фердинанд II де Медичи үшін қала маңындағы резиденция ретінде ғимарат салынған. Вилла Фаббрикотти атын оның соңғы иесі Бернардо Фаббрикотти алған, ол 1881 жылы оны ағылшын саудагері Томас Ллойдтан сатып алған. Фаббрикотти экономикалық қиындықтарға байланысты 1936 жылы вилла мен паркті коммунаға сатты. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ғимаратты неміс әскері штаб ретінде пайдаланды, кейін американдық күштер басып алды; соғыстан кейін кітапханаға бейімдеу үшін қалпына келтірілді. Biblioteca Labronica кітапханасының қоймасында: 120 000 кітап, 1500 қолжазба, 117 инкунабула, 2000 16 ғасырда басылған кітап (cinquecentine) және 60 000 автограф сақталады; кітапхана 80 орындық оқу залдарымен, қолжазбаларды зерттеуге арналған 18 орынмен, 4 интернет-жұмыс орнымен және 60 орындық конференц-залмен жабдықталған. Кітапханада Галилео Галилей мен Джакомо Леопардиге тиесілі автографтар, Уго Фосколоның қолжазбалары, сондай-ақ 17 ғасырдан бері Ливорнода басылған ескі кітаптар, оның ішінде 1770 жылы Ливорнодағы Багно-деи-форцати (жаза тартатындар түрмесі) баспасында шыққан «Энциклопедия» кітабы бар.