MB.150 және MB.157 ұшақтарының тарихы

Кіріспе

1937 жылдың 29 қыркүйегінде Морис Руссель басқаратын жобалау тобы Блохтың Париждегі Курбвои зауытында құрылды. C.1 байқауында Morane Saulnier M. S.406 ұшағы жеңіске жеткенімен, жобаны тәуелсіз түрде дамытуды жалғастыру туралы шешім қабылданды. 1936 жылы осы жұмыстар MB.150.01 прототипінің алғашқы ұшу әрекетімен аяқталды; алайда, ұшақ әрекет барысында жерден көтеріле алмады. Соңғы көңіл көшіруден кейін жобалау жұмыстары уақытша тоқтатылды, бірақ 1937 жылдың басында қайта жандандырылды. CEMA ұшуларының нәтижесінде прототиптің көрсеткіштері одан әрі дамытуға лайық екенін көрсетті. Бұл 1938 жылдың басында ұшақтың қанаттарының енін сәл ұлғайтуға, екі қанатқа орнатылған радиаторларды дөңгелектердің арасына орнатылған бір құрылғымен алмастыруға және жақсартылған 14N 7 қозғалтқышын орнатуға алып келді, нәтижесінде прототип MB.150.01M (M – модификацияланған) деп қайта аталды.

Дамыту

Алайда, MB 150.01 ұшағының тікелей өндірісі жүзеге аспады, себебі ұшақ жаппай өндіріске жарамсыз деп танылды. Басқа өзгерістер қатарында, ұшақтың конструкциясын жаппай өндіріске бейімдеу үшін қайта жобалау қажет болды. 1938 жылдың сәуір айының басында тағы үш прототипке тапсырыс берілді; олар француз және американдық, мысалы Hispano Suiza 14AA, Pratt & Whitney R 1830 Twin Wasp, сондай-ақ Gnome Rhône 14N қозғалтқышының түрлендірілген нұсқалары сияқты, қуаттырақ қозғалтқыштарды орнату мүмкіндіктерін зерттеуге арналған. Осы жобалау жұмысы MB.151.01 және MB.152.01 прототиптерінің бір мезгілде әзірленуіне және өндірілуіне әкелді. Christesco-ның сөзіне сүйенсек, MB.152.01 – серияның «алғашқы нағыз ұшағы» болды. Истребительдің өндірісі SNCASO құрамына кіретін түрлі бөлімдер арасында бөлінді. Келісім шарттарына сәйкес, өндіріс желісінде қалған 25 ұшақ аяқталып, Виши үкіметінің қызметіне тапсырылды. Кейіннен, 1942 жылдан кейін олардың бір бөлігі Люфтваффеге өтті. Отбасының соңғы мүшесі MB.157 әлдеқайда қуаттырақ қозғалтқышпен жабдықталды және MB.152 дизайнынан 1,590 ат күшіне ие Gnome Rhône 14R 4 қозғалтқышына бейімделуге байланысты әлдеқайда өзгеше ұшаққа айналды. Соғыс аяқталмай тұрып, оны Германиялық бақылауда аяқтауға және сынауға бұйрық берілді. Көрсеткен тамаша өнімділігіне байланысты, ол Орлиге жеткізілді, онда қозғалтқышы жел тоннелінде сынақтар жүргізу үшін алынып тасталды. 1942 жылы немістер оны аяқтап, сынақтан өткізген кезде дизайнның жоғары сапасы расталды, ол максималды жылдамдыққа жетті. Кейіннен ол одақтастардың әуе шабуылы кезінде қиратылды.

Пайдалану тарихы

Бағалау нәтижесінде, ерте жеткізілімдер ұрыс операцияларына жарамсыз деп танылды, негізінен, құйрық қосқандағы мәселелерге байланысты; осылайша, алғашқы 157 жаңадан жасалған истребительдерді модификация күтіп сақтау жоспары жасалды, ал қосымша өндіріс үлгілері түзетулермен шығарылды. 1939 жылдың 26 қыркүйегінде алғашқы өзгертілген MB.152 француз әуе күштеріне жеткізілді; осы истребительдердің алғашқылары қазан айының басында жедел эскадрильяларға бөлінді, ал 1939 жылдың қараша айының ортасына қарай екі жеке Groupes de Chasse (истребитель топтары) әрқайсысы 26 MB.152 ұшағымен жабдықталды. Осы кезде, ұшақ әлі де кейбір қолайсыз ұшу сипаттамаларын көрсетіп тұрды, мысалы, тік құлау кезінде. Сонымен қатар, MB.151 ұшақтарының саны артып, олар MB.152-ге ауысуға дайындалып, оқу мақсатында эскадрильяларға жеткізілді. Конфликттің бастапқы кезеңінде, "Соғыс алды" деп аталатын кезеңде, MB.152 мен Люфтваффе ұшақтары арасында өте сирек ұрыстар болды; осы кезеңде тек бір Junkers Ju 88 ұшағы жойылды. Франция шайқасы кезінде MB.151 және MB.152 араласынан тоғыз Groupes de Chasse жабдықталды; MB.152 1940 жылдың 22 маусымындағы келісімге қол қойылғанға дейін қызметте қалған ең көп саны бар ұшақ болды. Олар берік ұшақтар болып шықты, айқаста елеулі зақымдарға төтеп бере алды, тік құлау кезінде жылдамдыққа ие болды және қару платформасы ретінде жақсы жұмыс істеді. Әуе шайқасында олар Messerschmitt Bf 109E-ден дерлік барлық жағынан оқсып жеңіліп, екі қозғалтқышты Messerschmitt Bf 110-нан баяу болды. Bloch бөлімшелерінің барлығы ауыр шығынға ұшырады. 10-17 мамыр аралығындағы ауыр әуе шайқасының аптасында, Bloch эскадрильясы сегіз немесе тоғыз ұшақпен ұшып, тек екі-үш ұшақпен қайтуы жиі кездесетін жағдай болды. Өз тарапынан, Bloch MB.152 ұшқыштары кемінде 188 жау ұшағын жойды, ал шамамен 86 Bloch ұшағы жоғалып кетті. Авиация авторы Мишель Кристасконың сөзіне сәйкес, француз әріптестерімен салыстырғанда: "MB.152 ұрыста ең аз сәттілікке жеткен және ең көп шығынға ұшыраған". 1941 жылдың сәуір айында, Германияның қарулы келісім комиссиясы Виши әуе күштерін Dewoitine D.520 стандартына келтіру туралы ұсынысқа келісті, нәтижесінде қалған барлық бір қозғалтқышты истребительдер жойылды. Грек-итальян соғысы басталған кезде жеткізілгендер әлі де дайындық кезеңінде болды, бұл еуропалық ірі ұрыскерлердің арасындағы Балқан кампаниясына әкелді. MB.151 истребительдері грек әуе күштерінің 24-ші Moira Dioxis (истребитель эскадрильясы) құрамында, италиялықтар мен немістерге қарсы Элефсинада орналасып, 1941 жылдың 19 сәуірінде Грекияның соңғы MB.151 ұшағы атып түсірілгенге дейін бірнеше әуе шайқасында жеңіске жетті. Оның орнына, Болгария өз қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін Dewoitine D.520 сериясын алды.

Upon evaluation, early deliveries were deemed unsuitable for combat operations, principally due to issues with the tailplane; thus, plans were laid for the first 157 production fighters to be stored awaiting modification, while additional production examples were built with the correction made. On 26 September 1939, the first modified MB.152s were delivered to the French Air Force; the first of these fighters were allocated to active squadrons by early October and, by mid November 1939, two separate Groupes de Chasse (fighter groups) had been equipped with 26 MB.152s each. At this point, the type still demonstrated some unfavourable flight characteristics, such as during steep dives. Meanwhile, increasing numbers of MB.151 aircraft were being delivered to be squadrons for training purposes in advance of their anticipated conversion to the MB.152. During the initial stage of the conflict, known as the Phoney War, very few engagements between the MB.152 and the aircraft of the Luftwaffe occurred; in this period, only a single kill of a Junkers Ju 88 was recorded. During the Battle of France, a mixture of MB.151s and MB.152s equipped nine Groupes de Chasse; the MB.152 was the most numerous aircraft remaining in service during the final weeks prior to the signing of the Armistice of 22 June 1940. They proved to be tough aircraft, able to withstand considerable battle damage, rapidly reach high speeds during a dive, and functioned well as a gunnery platform. In air combat they were outmatched by the Messerschmitt Bf 109E on almost every count and proved slower than the twin engined Messerschmitt Bf 110. All Bloch units suffered heavy losses. In the week of heavy air fighting between 10 and 17 May, it was almost commonplace for a Bloch squadron to take off with eight or nine aircraft and come back with only two or three. On their side, the pilots of Bloch MB.152s claimed at least 188 enemy aircraft, for the loss of about 86 Blochs. In comparison with its French contemporaries, according to aviation author Michel Cristesco: "the MB.152 was the least successful in combat and the one that suffered the heaviest losses". By April 1941, the German Armistice Commission had agreed with a proposal to standardise the Vichy Air Force onto the Dewoitine D.520, resulting in all other single engine fighters being phased out. Those that were delivered were still in the process of working up when the Greco Italian War broke out, leading to the wider Balkan Campaign between the major European fighters. The MB.151 fighters flew with the 24th Moira Dioxis (Fighter Squadron) of the Hellenic Royal Air Force, stationed at Elefsina against the Italians and Germans, scoring several air to air victories until 19 April 1941, when the last of Greece's MB.151s was shot down. Instead, Bulgaria later received a series of Dewoitine D.520s to meet their needs.

Нұсқалар

MB.150
Жалғыз MB.150.01 прототипі бір Gnome Rhône 14N 07 қозғалтқышымен жабдықталған.

MB.151
MB.151.01 прототипі және MB.151 C1 бастапқы өндіріс үлгілері 920 ат күші бар Gnome Rhône 14N 35 қозғалтқыштарымен жабдықталған (144 данасы жасалды).

MB.152
MB.152.01 прототипі және MB.152 C1 жаңартылған өндіріс үлгілері 151 C1 үлгісімен қатар өндірілді, 1,050 ат күші бар Gnome Rhône 14N 25 қозғалтқыштарымен жабдықталған. (482 данасы жасалды).

MB.153
Жалғыз MB.153.01 прототипі Pratt & Whitney R 1830 Twin Wasp қозғалтқышымен жабдықталған.

MB.154
Wright R 1820 Cyclone қозғалтқышымен ұсынылған үлгі. Салынбаған.

MB.155
MB.152 үлгісінен өзгертілген MB.155.01 прототипі және Gnome Rhône 14N 49 қозғалтқыштарымен жабдықталған MB.155 C1 өндіріс үлгілері (35 данасы жасалды).

MB.156
Gnome Rhône 14R қозғалтқышымен ұсынылған үлгі. Салынбаған.

MB.157
MB.152 үлгісінен өзгертілген және 1,590 ат күші бар Gnome Rhône 14R 4 қозғалтқышымен жабдықталған озық үлгінің жалғыз прототипі.